ଏହି ଘଟଣାରେ, ରାମଙ୍କ ବନବାସ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା। କୈକେୟୀ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ରାଘବଙ୍କ ସହ ଚାରି ଦଳ ଭରିତ, ରତ୍ନରେ ଭରିତ ସେନାକୁ ସ୍ୱିଫ୍ଟ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।” ତାପରେ, ଅନେକ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ, କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ୟକ୍ତି, ଧନୀ ବ୍ୟବସାୟୀ ଆଦି ରାମଙ୍କ ଦଳକୁ ଶୋଭା ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ। ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଶକ୍ତିରେ ଉଲ୍ଲାସ ପାଇଥିବା ଲୋକମାନେ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉପହାର ଦେଇ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଏଠି ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଗଲା। ଅସ୍ତ୍ର, ନଗରବାସୀ, ଗଡ଼ି, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦକ୍ଷ ଶିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଗଲା। ରାମ ଜଙ୍ଗଲରେ ମୃଗ ଓ ହାତୀ ହତ୍ୟା କରିବେ, ବନମଧୁ ପିବିବେ, ଭିନ୍ନ ନଦୀ ଦେଖିବେ, ଏବଂ ଏଭଳି କରି ସେ ରାଜ୍ୟକୁ ମନେ ରଖିବେ ନାହିଁ। ରାଜାଙ୍କ ଧାନ ଓ ଧନ ଭଣ୍ଡାର ଯେତେ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଠାଇବାକୁ କହାଗଲା। ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ବହୁ ଉପହାର ଦେବେ, ଋଷିମାନେ ସହିତ ମିଳିବେ, ଏବଂ ଏଭଳି କରି ରାମ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖୁସି ରେ ରହିବେ। ତାପରେ, ବଳଶାଳୀ ଭରତ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ରାଜ୍ୟ କରିବେ, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୁନଃ ପୂରଣ ହେବ। ଏଭଳି କହିବା ସମୟରେ, କୈକେୟୀର ମନରେ ଭୟ ଆସିଗଲା; ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଶୁଷ୍କ ହେଇଗଲା, କଣ୍ଠ ଚାପିଗଲା। କୈକେୟୀ ଭୟଭିତ ଏବଂ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ଭରତ ଧନ ଓ ଭୋଗ ନଥିବା ରାଜ୍ୟକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ, ଏହା ମଦରୁ ଆତ୍ମା ଖୋଇଯିବା ଭଳି।” ଲଜ୍ଜାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, କୈକେୟୀ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଶବ୍ଦଗୁଡିକ କହିଲେ; ତାପରେ ଦଶରଥ, ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ପଦ୍ମ ଭଳି, କୈକେୟୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଏତେ ଭାର ବୋହୁଛି, ତୁମେ ମୋତେ ଆଘାତ କାହିଁକି ଦେଉଛ? ଅଯୋଗ୍ୟ ନାରୀ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ଅଟକାଇଲେ ନାହିଁ କାହିଁକି?” ଦଶରଥଙ୍କ ରାଗ ଭରିତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କୈକେୟୀ ଦୁଇ ଗୁଣ ରାଗରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମର ବଂଶରେ ସଗର ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଅସମଞ୍ଜକୁ ବନ୍ଦି କରିଥିଲେ, ଏହି ଭଳି ଏହି ଜଣେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ।” ଏଭଳି କହି, ଦଶରଥଙ୍କୁ ‘ଲଜ୍ଜା!’ ଦେଇ କୈକେୟୀ ଉପେକ୍ଷା କଲେ, ଲୋକମାନେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କୈକେୟୀ ଏହି ଅର୍ଥ ବୁଝିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ନାମକ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅସମଞ୍ଜ ରାସ୍ତାରେ ଖେଳିବା ସମୟରେ ଶିଶୁମାନେକୁ ଧରି, ସରୟୁ ନଦୀରେ ଫେଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲା, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କ୍ରୀଡାରେ ଉଲ୍ଲାସ ପାଉଥିଲା। ଏହି ଦେଖି, ନଗରବାସୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଅସମଞ୍ଜ କିମ୍ବା ଆମେ, ଏକ ସହ ଚୟନ କର।’ ତାପରେ ରାଜା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, ‘କାହିଁକି ଏହି ଭୟ?’ ନଗରବାସୀ ଉତ୍ତର କଲେ, ‘ଅସମଞ୍ଜ ଖେଳିବା ସମୟରେ ଆମ ଶିଶୁମାନେକୁ ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥିର ମନରେ ସରୟୁ ନଦୀରେ ଫେଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲା, ଏହାରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲା।’” ନଗରବାସୀଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କ ନିଜ ପୁଅକୁ, କିଛି ଅପରାଧ ନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ବନ୍ଦି କରିଥିଲେ। ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ସାଥୀମାନେ ସହ ରଥରେ ବସାଇ ଜୀବନ ଭରି ବନ୍ଦି କରି ଦେଲେ, ‘ସେ ବନ୍ଦି ରେ ରହିବ।’ ଏକ ଗାଁତି ଓ ଝାନ୍ତି ନେଇ, ସେ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଚାରି ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ି ହେଲା, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଜଣେ ଭଳି। ଏଭଳି କରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ସଗର ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟାଗ କରିନଥିଲେ; ରାମ କେଉଁ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ଯେ ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ବାଧା ଦିଆଯାଉଛି? ଆମେ ରାଘବରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନାହିଁ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନରକରେ ପତନ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଦାଗ ଲାଗିବା ଭଳି ଅସମ୍ଭବ। ତଥାପି, ରାନୀ, ଯଦି ଆପଣ ରାଘବରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଏହି ଦିନ ଏହାକୁ ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ; ତାପରେ ରାମ ବନବାସ ଯିବେ। ଦୋଷ ହୀନ ଧର୍ମପଥରେ ଅନୁଗତ ଜଣେକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇବ, ଏହା ଧର୍ମବିରୋଧୀ। ରାନୀ, ଆପଣ ରାମଙ୍କ ସଉଭାଗ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରିବା ପର୍ୟାପ୍ତ; ଆପଣ ନିଜକୁ ଲୋକ ଉପେକ୍ଷାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ସିଦ୍ଧାର୍ଥଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦଶରଥ ଦୁଃଖରେ ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତିରେ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆପଣ ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁନାହିଁ, ଯେଉଁ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ବାର୍ଥ ପାଇଁ ଲାଗିଛି, ଯଦିଓ ଏହା କଠିନ ଲାଗିପାରେ; ଆପଣ ମୋ ପାଇଁ ଓ ନିଜ ପାଇଁ କଣ ଉପକୃତ ତାହା ଜାଣିନାହିଁ। ନିଜ ଦୟାହୀନ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି, ଆପଣଙ୍କ ଆଚରଣ ଉତ୍ତମ ମାନ୍ୟରୁ ଦୂର ହୋଇଯାଇଛି। ଆଜି ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ, ଧନ ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଯିବି; ଆପଣ ଓ ଭରତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଲୋକ ଚାହିଲା ପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ।” ଏହି ଦେଖି, ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାମ ଦଶରଥଙ୍କୁ ବିନମ୍ର ଓ ଆଦର ଭରିତ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ବନରେ ବନ ଜାତ ଖାଇବି; ଯଦି ମୁଁ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ତେବେ ଏସ୍କର୍ଟ କିପାଇଁ?” ଦେବା ହୋଇଯିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀକୁ ଦେଇ, ତାହାର ଦୂରଘଟିକୁ ମନ ଲଗାଇବା ଭଳି, ଜେଇଁ ହାତୀକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା, ତେବେ ରସିର ବନ୍ଧନର କି ଉପଯୋଗ? ଏହିପରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା, ସେନାର କି ଆବଶ୍ୟକତା? ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ଫେରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି; ମୋତେ କେବଳ ବର୍କ ଚିରା ଆଣନ୍ତୁ। ଏବଂ ଗାଁତି ଓ ଝାନ୍ତି ମଧ୍ୟ ଆଣନ୍ତୁ, କାରଣ ମୁଁ ଚଉଦ ଦିନ ବନରେ ରହିବି। ତାପରେ, କୈକେୟୀ ଲୋକମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଲଜ୍ଜା ନ କରି, ରାଘବଙ୍କୁ ବର୍କ ଚିରା ଆଣିଦେଲେ, “ଏହି ଚିରା ପିନ୍ଧନ୍ତୁ।” ମନ୍ଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭଳି ଶୂର, ରାମ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ବର୍କ ଚିରା ଗ୍ରହଣ କରି, ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ତପସ୍ବୀର ଆଚରଣ ଧରିଲେ। ଏହିପରି ଏହି ଶ୍ରୀମୟ ଘଟଣା, ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ସତ୍ତର ସର୍ଗର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଂଶ ଭାବରେ ଏକତାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା।