ଏହିପରି ଘଟଣାରେ, ଦୟାଳୁ ଏବଂ ଦାନଶୀଳ ବରଦାତା, ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମତି ସହ କହିଲେ, “ହେ ଭୂମିପତି, ଏହି କଥା କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ସେଠି ମୃତ୍ୟୁ ବା ବିନାଶ ଆସୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ।” ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ମନ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ସେ ତୁରନ୍ତେ ତୁମର ମାତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ ଏବଂ କୁବେରଙ୍କ ପରି ଆନନ୍ଦ କଲେ। ଏହିପରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ମୋହବଶତଃ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯେମିତି ଚାଲନ୍ତି, ସେହିପରି ଏକ ଭ୍ରମମୟ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପକୁ ଧରିଛ, ହେ ଦୁଷ୍ଟତା ଦେଖିପାରୁଥିବା। ଏଠାରେ ଏହି ସାଧାରଣ କଥାଟିକି ମୋତେ ସତ୍ୟ ଲାଗୁଛି—“ପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କ ପଛରେ, ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି।” ଏପରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଭୂମିପତି ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଗ୍ରହଣ କର। ଏଠାରେ ତୁମର ପତିଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, ଏବଂ ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହୁଅ। ଅପରାଧୀମାନଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ ଚଳିତ ହୋଇ, ତୁମର ପତି—ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ସମାନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରକ—ତାଙ୍କୁ ଅଧର୍ମରେ ଚାଲିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରନି। ତୁମର ପବିତ୍ର ପତି, ରାଜା ଦଶରଥ, ପଦ୍ମନୟନ, କେବେ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବେ ନାହିଁ, ହେ ରାଣୀ। ଅତଏବ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଦାନଶୀଳ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯାଉ। ହେ ରାଣୀ, ଯଦି ରାମ ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବନକୁ ଯିବେ, ତେବେ ତୁମ ଉପରେ ବିଶ୍ୱରେ ଦୁର୍ନାମ ଚାଲିଯିବ। ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ତୁମେ ଶୋକ ମୁକ୍ତ ହୁଅ। ଏହି ମହାନଗରରେ ରଘୁବଂଶୀ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ରହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହିପରି, ମୃଦୁ ଓ କଠୋର ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦରେ, ସୁମନ୍ତ୍ର ହାତ ଜୋଡି ଆସି ରାଜସଭାରେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ପୁଣି ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ରାଣୀ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ବା ଦୁଃଖ ଛୁଁଇଲା ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ମୁହଁର ରଙ୍ଗରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ। ଏବେ ଗୌରବମୟ ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଛତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ଏହାପରେ, ଏକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ଦଶରଥ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଅଂଶୁ ଓ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ସହିତ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସାରଥି, ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ଓ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଦଳକୁ ତୁରନ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର, ଯାହା ରାଘବଙ୍କ ସହ ଯିବ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଚତୁର ଓ ଧନୀ ବ୍ୟବସାୟୀ—ସେମାନେ ପ୍ରିନ୍ସଙ୍କ ସେନାକୁ ଶୋଭା ଦେଉନ୍ତୁ। ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଆହୁରି ଅନେକ ଉପହାର ପାଇଁ, ଏଠାରେ ନିୟୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ। ମୁଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ନଗରବାସୀ, ଗାଡ଼ି ଏବଂ ଅରଣ୍ୟର ଶିକାରୀମାନେ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ। ହରିଣ, ହାତୀ ହତ୍ୟା କରି, ଜଙ୍ଗଲ ମଧୁ ପିଇ, ବିଭିନ୍ନ ନଦୀ ଦେଖି, ସେ ରାଜ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରିବେ ନାହିଁ। ମୋର ଯେଉଁ ଧାନ୍ୟ ଓ ଧନ ଅଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉ। ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯଜ୍ଞ କରି, ଅଧିକ ଦାନ ଦେଇ, ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି, ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ସୁଖରେ ବାସ କରିବେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବରତ ଆୟୋଧ୍ୟା ଶାସନ କରିବେ; ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାମଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୁନି ପୂରଣ ହେଉ। କୈକେୟୀ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବିଷୟରେ ଏପରି କହିବା ସହିତ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଆସିଗଲା; ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଶୁଖିଗଲା ଏବଂ ଶବ୍ଦ ଅଟକିଗଲା। ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଭୟଭୀତ କୈକେୟୀ, ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ବରତ ଏମିତି ଏକ ରାଜ୍ୟ ଚାହିବେ ନାହିଁ, ଯାହା ଧନହୀନ, ଖାଲି ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ବିହୀନ—ଏକ ମଦ ଯେଉଁଥିରେ ମଦ ନାହିଁ।” ଲଜ୍ଜାକୁ ଛାଡ଼ି, କୈକେୟୀ ଏହି କଠୋର କଥା କହିଲେ, ରାଜା ଦଶରଥ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅମ୍ବୁଜ ପତ୍ର ସମାନ, କହିଲେ, “ମୋତେ ଏଭଳି ଭାର ଦେଇ, ଏହି କଷ୍ଟ ଦେଇ, କାହିଁକି ଆଉ ଆଘାତ କରୁଛ? ଅଯୋଗ୍ୟ ନାରୀ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭରୁ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ କାହିଁକି ରୋକିଲୁ ନାହିଁ?” ଏହି କ୍ରୋଧିତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମହିଳା କୈକେୟୀ ଦ୍ୱିଗୁଣ କ୍ରୋଧରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମ ଉତ୍ତରପୁରୁଷ ସଗର ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ ଅସମଞ୍ଜଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିଦେଇଥିଲେ; ସେପରି ଏହି ଜଣେ ମଧ୍ୟ ବନକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।” ଏହି ଶର୍ମ ଦେଇଥିବା କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କୈକେୟୀ ଏହା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ବୟସ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ଯିଏ ପବିତ୍ର ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଆଶ୍ରିତ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅସମଞ୍ଜ ରାସ୍ତାରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ ଶିଶୁମାନେ ଧରି, ସରୟୂ ନଦୀରେ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଆନନ୍ଦ ମାନୁଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ହେ ରାଜ୍ୟବୃଦ୍ଧିକାରୀ, ଅସମଞ୍ଜ ବା ଆମେ—ତୁମେ କାହାକୁ ବାଛିବେ?’ ତେବେ ରାଜା ପଚାରିଲେ, ‘କାହିଁକି ଏହି ଭୟ?’ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ନାଗରିକମାନେ କହିଲେ, ‘ଏହି ଅସମଞ୍ଜ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ ଆମ ପିଲାମାନେ ମନ ଅସ୍ଥିର, ସେମାନେ ଅବିବେକରେ ସରୟୂରେ ଛାଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ଏହାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ।’ ନାଗରିକମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କୌଣସି ଅପରାଧ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ଓ ପରିଚାରକମାନେ ସହିତ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ, ଜିବନଭରି ପ୍ରବାସ ଦେଲେ—‘ସେ ଯେଉଁଯାଏଁ ଜୀବନ୍ତ, ପ୍ରବାସରେ ରୁହନ୍ତୁ’ ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ଏଭଳି ଅସମଞ୍ଜ ଖୁଁତି ଓ ଝାଞ୍ଜ ନେଇ ପାହାଡ଼ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅଞ୍ଚଳ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେଉଁଅପରାଧ କରିଥାଏ ତାଙ୍କ ପରି। ଏଭଳି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ସଗର ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ଏଭଳି ବିଘ୍ନ ଦିଆଯାଉଛି? ଆମେ ରଘୁବଂଶୀ ରାମରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନାହିଁ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନରକ ପ୍ରାପ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଦାଗ ପଡ଼ିବା ପରି ଅସମ୍ଭବ।