ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଜନକରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ, ଏହି ପୃଥିବୀ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ, ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଚାହୁଁନି। ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର ସତ୍ୟକୁ ଚାହୁଁଛି, ମୁଁ ଏହି କଥା ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶପଥ କରୁଛି। ବାପା, ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ, ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ମୋ ନିଷ୍ଠା କେବେ ଦୂର୍ବଳ ହେବ ନାହିଁ। ରାଘବ, କୈକେୟୀ ମୋତେ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ‘ମୁଁ ବନକୁ ଯିବି’ ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲି; ଏବେ ମୁଁ ସତ୍ୟକୁ ପାଳନ କରୁଛି। ‘ହେ ପ୍ରଭୁ, ଚିନ୍ତା କରିବେ ନାହିଁ, ଆମେ ବନରେ ଦୟାଳୁ ମୃଗ ଏବଂ ଅନେକ ପକ୍ଷୀର କୁହୁକାର ଭରିତ ଶାନ୍ତ ଜୀବନ ଉପଭୋଗ କରିବା। ମୋ ବାପା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତା ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ, ତେଣୁ ଦେବ ଆଜ୍ଞାର ପରି ମୁଁ ବାପାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି। ଚୌଦ ଓଷ୍ଟିର ବର୍ଷ ପରେ, ହେ ରାଜା, ଆପଣ ମୋତେ ଫେରିବାରେ ଦେଖିବେ; ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଛାଡିଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ଦମନ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେଣୁ କିପରି ଆପଣ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି? ମୁଁ ଏହି ସହର, ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି; ଏହା ଭରତଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ବନରେ ବସିବି। ଭରତ ଏହି ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ, ସହର ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ସହିତ ଶୁଭ ସୀମାରେ ଶାସନ କରନ୍ତୁ; ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ହେଉ। ମୋ ଚିତ୍ତ ମହାସୁଖ କିମ୍ବା ନିଜ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷ ଉପରେ ନୁହେଁ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାରେ ଅଧିକ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ; ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଉ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ। ତେଣୁ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଆଜି ମୁଁ ଅବିନାଶୀ ରାଜ୍ୟ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଭୋଗ, ମାଇଥିଲୀ ମଧ୍ୟ ଚାହୁଁନି; ଆପଣଙ୍କୁ ଝୁଠ କୁ ବାନ୍ଧି ମୁଁ କୌଣସି ଜିନିଷ ଚୟନ କରିବି ନାହିଁ; ସତ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର ବ୍ରତ ହେଉ। ବନରେ ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଭୋଜନ କରି, ପାହାଡ, ନଦୀ, ପୋଖରୀ ଦେଖି, ବନର ଅଦ୍ଭୁତ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମୁଁ ସୁଖୀ ହେବି; ଆପଣ ଶାନ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ। ଏପରେ, ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦରେ ବିନ୍ଦୁବିନ୍ଦୁ ଭାବରେ ଉତ୍ତାପିତ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଆଲିଂଗନ କରି ଅଚେତନ ହେଇ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ, ଏବଂ କିଛି ଅନ୍ଦ୍ରା ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ରାଣୀମାନେ ଅଶ୍ରୁ ଜଡା ହେଲେ, କୈକେୟୀ ଛଡି; ସୁମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଅଚେତନ ହେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଳାପ ଚାଲିଗଲା। ଏଠାରେ ତୃତୀୟ ପଞ୍ଚସ୍ୱର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ତାପରେ, ରାଜା ହଠାତ୍ ମଣ୍ଡ ହେବାରେ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ, ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘନିଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ହାତକୁ ହାତରେ ଘସିଲେ, ଦାନ୍ତ ରେ ଦାନ୍ତ ଚିଂହିଲେ। ତାଙ୍କ ଆଖି କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହେଇ, ସାଧାରଣ ରଙ୍ଗ ହରାଇ ଦେଲେ; ତିବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଅତି ଦୁଃଖ ଭାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ମନ ଦେଖି ସୁମନ୍ତ୍ର ରଥଚାଳକ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଶରପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଉତ୍ପାତ କରିଦେଲା। ତୀବ୍ର ଏବଂ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଘାତ କରି, ସୁମନ୍ତ୍ର କୈକେୟୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମୂଳକୁ ବିଦ୍ରାହ କରି କହିଲେ—‘ଜାହା ପାଇଁ ତୁମେ, ଦଶରଥ ରାଜା, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ସେ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଚଳାଚଳ ଏବଂ ଅଚଳ ଦୁଇଁ। ଏଠାରେ ତୁମର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟକ ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମକୁ ପତିହନ୍ତା ଏବଂ ଶେଷରେ ବଂଶନାଶ କାରଣ ଭାବି ଦେଖୁଛି। ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରପରି ଅଜୟ, ପାହାଡ ପରି ଅଚଳ, ମହାସାଗର ପରି ଅଶାନ୍ତ ଏବଂ ଦୁଃଖକୁ ଦେଉଛ। ତୁମେ ତୁମ ପତି ଦଶରଥଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବେ ନାହିଁ; ନାରୀମାନେ ପତିର ଇଚ୍ଛାକୁ ଏକ କୋଟି ପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରାଜ୍ୟ ବୟସ୍ ଅନୁସାରେ ଦିଆଯାଏ, ତୁମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ନାଥଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଧିକାରରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଛ। ତୁମ ପୁଅ ଭରତ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରନ୍ତୁ, ଆମେ ଯେଉଁଠି ରାମ ଯିବେ, ତେଉଁଠି ଯିବିବା। ତୁମ ରାଜ୍ୟରେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆଜି ତୁମେ ଏତେ ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଯାଉଛ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରିବା; ସମସ୍ତ ନିଜଜନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସତ୍ପୁରୁଷ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ଏପରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ କେଉଁ ଆନନ୍ଦ ପାଇବେ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଏତେ ଲଜ୍ଜାସ୍ପଦ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ? ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖୁଛି, ପୃଥିବୀ ଏପରି ତୁମ ପରି ଚରିତ୍ର ଅଛି ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଫାଟି ଯାଉ ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ଭୟାନକ ଶାପ ଦେବା ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ବନବାସ ପଠାଇବା ଉପରେ କିଛି କରିପାରିନାହିଁ। ଆମ୍ବ ଗଛ କୁ ଆଉ ନିମ ଗଛ କାଟି ଦେଇ, ଦୁଧରେ ଜଳିଲେ ମଧୁ ହେବ ନାହିଁ; ତୁମ ବଂଶ ତୁମ ମାତା ପରି ଅଟୁଟ, ଲୋକେ କହନ୍ତି ନିମ ଗଛରୁ କେବେ ମଧୁ ବହେ ନାହିଁ। ଆମେ ଜାଣୁଛୁ, ତୁମ ମାତା ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛୁ; ଏକ ଉପକାରୀ ତୁମ ବାପାଙ୍କୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବର ଦେଇଥିଲେ। ସେ ବରରୁ, ତୁମ ବାପା ପୃଥିବୀର ନାଥ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଭାଷା ବୁଝିପାରିବା ଶକ୍ତି ପାଇଥିଲେ। ତାପରେ, ଝ୍ରିମ୍ଭାର ଶୟନରେ ଶୁଇଥିବା ବେଳେ, ତୁମ ବାପା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ହସିଲେ। ଏଠାରେ, ତୁମ ମାତା, କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁ, ତୁମ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ମୁଁ ହସିବାର କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ମୋତେ କହିଦିଅ।’ ରାଜା ଉତ୍ତର କଲେ, ‘ମୁଁ କହିଦିଲେ ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ମରିଯିବି, ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ।’ ତୁମ ମାତା ପୁନି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ତୁମେ ବଞ୍ଚିବା କିମ୍ବା ମରିବା, ମୋତେ ଝୁଠ କହିବେ ନାହିଁ।’ ଏପରି ଅନୁରୋଧ କରି, କେକୟା ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବା ଉପରେ ବର ଦେଇଥିଲେ।