ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ପିତାଜୀ, ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କର ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଅତ୍ୟଧିକ ଅଶ୍ରୁ ନ ଝାଡନ୍ତୁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଗର, ନଦୀମାନଙ୍କର ନାୟକ, କେବେ ବି ଅଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ମୁଁ ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ, ପୃଥିବୀ, ରାଜସୁଖ, ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ଜୀବନ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ମୁଁ ସତ୍ୟରେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଚାହେଁ, ମିଥ୍ୟା କୁ ନୁହେଁ; ଆପଣଙ୍କ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ଶପଥ ଦେଉଛି। ପିତାଜୀ, ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ରୁହିପାରିବି ନାହିଁ; ଆପଣ ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଭଗନ୍ତୁ, କାରଣ ମୋର ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବ ନାହିଁ। ରାଘବ, କୈକୟୀ ମୋତେ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେଇଛି—'ମୁଁ ବନକୁ ଯିବି'; ଏବେ ମୁଁ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ପାଳନ କରୁଛି। ଆପଣ ଚିନ୍ତିତ ହେବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ବନରେ ଶାନ୍ତିରେ ଅନେକ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିବି। ପିତା, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବରେ ଗଣନା କରନ୍ତି; ଏହି ଦେବ ଆଜ୍ଞା ଭଳି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି। ଚୌଦ ଅବଦି ପରେ, ରାଜା, ଆପଣ ମୋତେ ଫେରି ଦେଖିବେ; ଦୁଃଖକୁ ଛାଡି ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିର, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅଶ୍ରୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ କିପରି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି? ମୁଁ ନଗର, ରାଜ୍ୟ ଓ ଭୂମିକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛି; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭରତକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ପାଳନ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ବନରେ ବସିବି। ଏହି ଭୂମି, ପାହାଡ଼, ନଗର ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଭରତ ଶାସନ କରନ୍ତୁ; ସେ ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଶାସନ କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ରାଜା, ଏହିପରି ହେଉ। ମୋର ମନ ରାଜସୁଖ କିମ୍ବା ନିଜ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷ ଉପରେ ଏତେ ଆକର୍ଷିତ ନୁହେଁ, ଯେତେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ ଉପରେ; ଏହି ଆଜ୍ଞାକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଆପଣ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ, ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ। ଏହିପରି, ଏହି ଅଚ୍ୟୁତ ରାଜ୍ୟ, ଭୂମି ଓ ରାଜସୁଖ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ମୈଥିଳୀକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ କେବେ ବି ଆପଣଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା କୁ ଆବଦ୍ଧ କରି କିଛି ଚୟନ କରିବି ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଶପଥ ହେଉ। ବନରେ ରହି, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ଝିଲିକୁ ଦେଖି, ଅଦ୍ଭୁତ ବୃକ୍ଷମାନେ ଥିବା ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ରହିବି; ଆପଣ ଶାନ୍ତି ଲଭନ୍ତୁ। ଏପରେ, ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦରେ ଭାରି ହୋଇଥିବା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ଅଙ୍କ ଦେଇ, ଅଚେତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଏବଂ କିଛି ହେଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ରାଣୀମାନେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ, କେବଳ କୈକୟୀ ଛାଡ଼ି; ସୁମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦି ଅଚେତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବିଳାପ ଚିତ୍କାର ହେଲା। ଏଠାରେ, ପ୍ରସ୍ଥାନର ପଞ୍ଚତ୍ରିଶ ଶର୍ଗକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏପରେ, ଦଶରଥ ହଠାତ୍ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ହଳାଇ, ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘନିଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ହାତକୁ ହାତରେ ଚେପି, ଦାନ୍ତ ଦଂଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଲାଲ ହୋଇ ନିଜ ରଙ୍ଗ ହରାଇଲା; ରୋଷରେ ତାଙ୍କୁ ଭୟାନକ ଦୁଃଖ ଧରିଗଲା। ରାଜାଙ୍କ ମନକୁ ଦେଖି, ସୁମନ୍ତ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ କୈକୟୀଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ହଳାଇଲେ। ବଜ୍ର ସମ ଶବ୍ଦରେ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ କଠୋର ଭାବରେ, ସୁମନ୍ତ୍ର କୈକୟୀଙ୍କୁ ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ବିଦ୍ରାହ କଲେ। "ଏହି ଯାହା ପାଇଁ ଆପଣ, ଦଶରଥ, ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି—ସେ ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ। ଏଠାରେ, ରାଣୀ, ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପତି-ହନ୍ତା ଓ ଅନ୍ତେ ନିଜ ବଂଶ ନାଶକ ଭାବରେ ଦେଖୁଛି। ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଅଜୟ, ପାହାଡ଼ ସମ ଅଚଳ, ସାଗର ସମ ଅଶାନ୍ତ ଦଶରଥଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ପତି ଦଶରଥଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବେ ନାହିଁ; ପତିର ଇଚ୍ଛା ଜନନୀମାନେ ପାଇଁ କୋଟି ପୁଅରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ। ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରାଜ୍ୟ ବୟସ ଅନୁସାରେ ଯାଏ, ତେଣୁ ଆପଣ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ନାୟକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଧିକାରରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ଭରତ ରାଜା ହେଉ, ଭୂମି ଶାସନ କରୁ; ଆମେ ଯେଉଁଠି ରାମ ଯିବେ, ସେଉଁଠି ଯିବି। କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆପଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆଜି ଆପଣ ଏତେ ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ନିଶ୍ଚିତ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରିବା; ସମସ୍ତ ସାଜନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତ୍ୟାଗ କରି। ଏପରି ଅପମାନଜନକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିବା ଆପଣ, ରାଣୀ, ରାଜ୍ୟ ଲଭି କଣ ଆନନ୍ଦ ପାଇବେ? ଆପଣଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଦେଖି, ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବୁଛି ଭୂମି ଏକାଥିରେ ଫାଟିଯାଏ ନାହିଁ। ମହା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦାହଜନକ, ରାମଙ୍କୁ ବନେ ପଠାଇବା ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଥିବାକୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିପାରିନାହିଁ। ଏକ ଆମ୍ବ ଗଛକୁ କୁହାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା କାଟି ଦେଇ, ଏକ ନିମ ଗଛକୁ ଜଳ ଦେଇ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏହା ଦୁଧ ଦେଇ ଜଳିଲେ ମଧୁର ହେବ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ବଂଶ ଆପଣଙ୍କ ମା'ର ବଂଶ ସମ; ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି ନିମ ଗଛରୁ କେବେ ମଧୁ ବହିବ ନାହିଁ। ଆମେ ଆଗରୁ ଶୁଣିଛୁ, ଆପଣଙ୍କ ମା'ର ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଥିଲା; କିଛି ଉପକାରୀ ଆପଣଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବର ଦେଇଥିଲେ। ସେ ବରରୁ, ଆପଣଙ୍କ ପିତା, ଭୂମିର ନାୟକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କ ଭାଷା ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ପାଇଥିଲେ। ପରେ, ଜ୍ରୁମ୍ଭାର ଶୟନରେ ଶୋଇଥିବା ବେଳେ, ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ବାରମ୍ବାର ହସିଲେ। ଏଠାରେ, ଆପଣଙ୍କ ମା', କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ହସିବାର କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।' ରାଜା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ରାଣୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମୋ ହସିବାର କାରଣ କହିଦେଲେ, ମୁଁ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।' ଆପଣଙ୍କ ମା' ପୁନଃ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଚାହେଁ, ଆପଣ ବଞ୍ଚନ୍ତୁ କି ମରନ୍ତୁ, ଆପଣ ମୋତେ ମିଥ୍ୟା କହିବେ ନାହିଁ।