ରାଜା ଦଶରଥ ଦେଖିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ରାମ ଜୋଡି ହାତେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆସୁଛନ୍ତି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ନାରୀମାନେ ଘିରିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଆସନ ଛାଡ଼ି ଉଠି ପଡ଼ିଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ। ରାମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁହେଁ ତୁରନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଥିବା ଏବଂ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ରାଜମହଳରେ ହଜାର ହଜାର ନାରୀମାନେ ହଠାତ୍ 'ହା ରାମ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ତାଙ୍କ ଗହଣାର ଝଙ୍କାର ସହିତ ମିଶିଗଲା। ରାଜା ଦଶରଥ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ସେମାନେ ସୀତା ସହିତ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ରାଜାଙ୍କୁ ବିଛାନାରେ ରଖିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ ରାଜା ସ୍ଥିର ହେଉଛନ୍ତି, ସେ ଜୋଡି ହାତେ ଦୁଃଖ ଓ ଅଶ୍ରୁର ସାଗରରେ ଭାସି କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଉଛି। ମୁଁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛି, ଆପଣ ମୋତେ ସୁସ୍ଥ ଦେଖନ୍ତୁ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ସୀତା ମଧ୍ୟ ମୋ ସହିତ ଯିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ଯଦିଓ ଅନେକ ଯଥାର୍ଥ କାରଣ ଦେଇ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇଛି, ସେମାନେ ରହିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ମାନ୍ୟଦାତା, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ—ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା ଓ ମୋତେ, ଯେପରି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି।” ରାମ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ଆଶା କରି ବସିଥିବାବେଳେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ସଂପର୍କରେ କହିଲେ, “ରାଘବ, କୈକେୟୀଙ୍କର ଦେଇଥିବା ବରଦାନରେ ମୁଁ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଛି; ତୁମେ ଏହି ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ରାଜ୍ୟ କର, ମୋତେ ରଖ।" ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥାଶୁଣି, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଜୋଡି ହାତେ ନମସ୍କାର କରି କୁଶଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମହାରାଜ, ଆପଣ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ରାଜ କରନ୍ତୁ; ମୁଁ କିଛି ରାଜ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ବନରେ ବାସ କରିବି। ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ବନବାସ କରି, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଧରି ଫେରିଆସିବି।” ରାଜା ଦୁଃଖରେ, ନିଜ ସତ୍ୟବାଦି ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ବନ୍ଧା, କୈକେୟୀଙ୍କ ଚାପରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମ ମଙ୍ଗଳ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ଫେରିଆସିବା ପାଇଁ, ପୁଅ, ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ—ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଯାଅ। ରାଘବ, ତୁମେ ଯେପରି ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପଛେ ଫେରାଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ, ପୁଅ, ଏଇ ରାତି ତୁମେ କେବେ ଯିଅନାହଁ; ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ମୋ ସହିତ ରୁହ। ରାଘବ, ତୁମେ ଯାହା କରୁଛ, ତାହା ଏକ ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ—ମୋ ପାଇଁ ଏପରି ବନବାସ ଗ୍ରହଣ କରିଛ। କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରେନାହିଁ, ପୁଅ—ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ମୁଁ ଏକ ଅଗ୍ନିରେ ଢାକିଥିବା ଛାର ପରି ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଛି। ଯେଉଁ ଠକା ମୋ ଉପରେ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ତୁମେ ଦୂର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ, କୈକେୟୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଯିଏ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ରଖିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅଧର୍ମରେ। ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ପୁଅ, ତୁମେ ପିତାଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ରୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଛ।" ପିତାଙ୍କ ଦୁଃଖିତ କଥାଶୁଣି, ରାମ ଦୁଃଖରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆଜି ମୁଁ କଣ ଗୁଣ ଲାଭ କରିବି, ଆଉ କିଏ ଆଗାମୀକାଲି ଦେବେ? ତେଣୁ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରି ବନକୁ ଯିବାକୁ ଚୟନ କରିଛି। ଏହି ପୃଥିବୀ, ଏହାର ଜିଲ୍ଲା, ଲୋକ, ଧନ, ଧାନ ମୁଁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି; ଏହା ସମସ୍ତ କିଛି ଭରତଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୋ ବନବାସ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଆଜି ଅଟୁଟ ରହିବ; ଯେଉଁ ଦିନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ବରଦାନ ଦେଇଥିଲେ, ଏହା ପୂରଣ ହେଉ। ଏହା ପୂରା କରନ୍ତୁ—ସତ୍ୟବାଦୀ ରହନ୍ତୁ, ରାଜନ୍; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ପାଳନ କରିବି। ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ମୁଁ ବନବାସୀମାନଙ୍କ ସହ ବନରେ ବାସ କରିବି; ଆପଣ ଦୁଇଥରା ଭାବିବେନି—ପୃଥିବୀ ଭରତଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ କିମ୍ବା କିଛି ଆପଣିଆ ଜିନିଷ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାକୁ ଚାହୁଛି, ରାଘବବଂଶର ଶୋଭା। ଆପଣଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଅଶ୍ରୁରେ ଭାସିବେନି; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମୁଦ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ନଦୀ ମିଶିଥାଏ, ସେ କେବେ ଅସ୍ଥିର ହୁଏନାହିଁ।" “ମୁଁ ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ, ପୃଥିବୀ, ଏହି ସମସ୍ତ ଭୋଗ, ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ମୁଁ କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ହିଁ ଚାହେଁ, ପ୍ରଭୁ, ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ। ଆପଣଙ୍କ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ଶପଥ ଦେଉଛି। ମୋତେ, ପିତା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତୁ, ମୋ ନିଶ୍ଚୟ କେବେ ବଦଳିବ ନାହିଁ। ରାଘବ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କୈକେୟୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛି, ଏବଂ ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ପାଳନ କରୁଛି। ଚିନ୍ତା କରିବେନି, ପ୍ରଭୁ; ବନରେ ମୁଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ମିଶି ମୃଦୁ ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରବରେ ସୁଖରେ ରହିବା।" “ମୋ ପିତା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜିତ, ତେଣୁ ଦେବ ଆଜ୍ଞା ପରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି। ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ପରେ, ରାଜନ୍, ଆପଣ ମୋତେ ଫେରିଆସିବା ଦେଖିବେ; ଏହି ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ। ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟମାନେ ଅଶ୍ରୁ ରୋକିଥାନ୍ତି, ଆପଣ କାହିଁକି ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଛନ୍ତି? ମୁଁ ଏହି ନଗର, ରାଜ୍ୟ, ଭୂମି ଛାଡ଼ିଦେଉଛି; ଏହା ସମସ୍ତ ଭରତଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବନକୁ ଦୀର୍ଘ କାଳ ବାସ କରିବି।" “ଭରତ ଏହି ପୃଥିବୀ, ଏହାର ପାହାଡ଼, ନଗର, ଉଦ୍ୟାନ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୀମାରେ ଶାସନ କରନ୍ତୁ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିଛି; ସେ ଭଲ ଭାବେ ଶାସନ କରନ୍ତୁ। ରାଜା, ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ହେଉ।