ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମହାବୀର ରାମ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡାତିଥିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ନିର୍ଭରଶୀଳଙ୍କୁ ଧନ ଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଭ ହେଉ। ସତ୍ୟପରାୟଣ ରାମ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଏବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ସେ ବଡ଼ ବନକୁ ଯିବେ—ସମସ୍ତ ରାଜଧର୍ମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଶିମାନେ ଯେପରି, ଏପରି ମହିପତି, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ।" ଏହାପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ରାଜା ଦଶରଥ, ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର ସମ ଶାନ୍ତ ଓ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି ପବିତ୍ର, ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସୁମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ। ସେମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲେ, ମୁଁ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ।" ସୁମନ୍ତ୍ର ଅନ୍ତଃପୁର ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଇ, ମହିଳାମାନେଠାରେ ଏହି ଦେଶା କହିଲେ, "ଧନ୍ୟ ରାଜା ଆପଣମାନେଂକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି, ବିଳମ୍ବ ନକରି ଯାଆନ୍ତୁ।" ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ମହିଳା ଏହି ଦେଶା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି, ରାଜମହଳକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଠାରେ, ତିନି ଶତ ଚାଉଳିଶି ମହିଳା, ତାଙ୍କ ତମ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ବ୍ରତ ଧରି, କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଘେରି, ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଚାଲିଗଲେ। ମହିଳାମାନେ ଯେତେବେଳେ ପହଁଚିଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସୁମନ୍ତ୍ର, ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।" ସୁମନ୍ତ୍ର ତୁରନ୍ତ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ, ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ନେଇଗଲେ। ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜୋଡ଼ାହାତ କରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଃଖିତ ଓ ସମସ୍ତ ମହିଳା ଘେରାଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିବେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ି, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପହଁଚି, ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ରାମ ଓ ବଳଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଇଁଜଣେ ଦୁଃଖରେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ରାଜମହଳରେ ହଜାର-ହଜାର ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହଠାତ୍ 'ହା ରାମ!' ବୋଲି କନ୍ଦନ ହେବା ସହିତ ଗହଣାର ଝଙ୍କାର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ସମସ୍ତେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବାହୁପାଶରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସୀତା ସହିତ, ରାଜାଙ୍କୁ କନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଶଯ୍ୟାରେ ରଖିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାଜା ଚେତନା ଫେରିଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କୁ ଜୋଡ଼ାହାତ କରି, ଅଶ୍ରୁ ଓ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଉଛି। ମୁଁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛି, ଆପଣ ମୋ ସୁସ୍ଥ ଫେରିବା ଦେଖନ୍ତୁ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅନେକ ଯଥାର୍ଥ କାରଣ ଦେଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ରୁହିବାକୁ ଚାହୁନାହାନ୍ତି। ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ—ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ, ଓ ସୀତା, ଯେପରି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି।" ରାମ ରାଜାଙ୍କ ଶାନ୍ତ ଅନୁମତିର ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାଘବ, କୈକେୟୀଙ୍କ ଦେଉଥିବା ବରରେ ମୁଁ ବନ୍ଧିତ। ଆଜି ତୁମେ ମାତ୍ର ଏଯୋଧ୍ୟାର ରାଜା ହେବା ଉଚିତ, ମୋତେ ରୋକି।" ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ଜୋଡ଼ାହାତ କରି ନମସ୍କାର କଲେ ଓ କୁଶଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମହାରାଜ, ଆପଣ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀର ଶାସନ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ କିଛି ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁନାହିଁ, ମୁଁ ବନରେ ରହିବି। ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ବନବାସ ଶେଷେ, ଆସି ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଧରିବି।" ଦୁଃଖ, ଅଶ୍ରୁ ଓ ତଥ୍ୟ ରଜୁ ନିମନ୍ତେ ବନ୍ଧିତ ଦଶରଥ, କୈକେୟୀଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ, "ତୁମ ମଙ୍ଗଳ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ନିରାପଦ ଫେରିବା ପାଇଁ, ପୁତ୍ର, ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଯାଅ। ରାଘବ, ତୁମେ ଯେଉଁପରି ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଶ୍ଚିତ, ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟକୁ ବଦଳାଇବା ଅସମ୍ଭବ। କିନ୍ତୁ, ପୁତ୍ର, ଏ ରାତିରେ କୌଣସି ଦିନେ ଯିଅନାହିଁ; ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ମୋ ସାଙ୍ଗେ ରୁହ।" "ତୁମେ ଯାହା କରୁଛ, ହେ ପ୍ରିୟ ରାଘବ, ଏହା ବହୁତ କଠିନ। ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଏପରି ବନବାସ ଗ୍ରହଣ କରୁଛ। କିନ୍ତୁ ଏହା ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତା ନୁହେଁ, ପୁତ୍ର—ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ମୁଁ ଏକ ଅଗ୍ନିରେ ଅଛି, ଯାହା ଛାଇ ମୁହିଁ ଢାକିଦେଇଛି, ଏପରି ଏକ ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଛି। ଏହି ଠକା ଯାହା ମୋ ଉପରେ ଆସିଛି, ତୁମେ ଏହା ଦୂର କରିବାକୁ ଚାହୁଛ, କୈକେୟୀଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଯିଏ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମଚ୍ୟୁତ। ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ପୁତ୍ର, ତୁମେ, ମୋ ବଡ଼ ପୁତ୍ର, ମୋତେ ଅସତ୍ୟରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହୁଛ।" ଏହି ଦୁଃଖିତ ପିତାଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ରାମ ଦୁଃଖରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆଜି ମୁଁ କ'ଣ ଗୁଣ ଲାଭ କରିବି, ଆସନ୍ତା କାଲି କିଏ ଦେଇବ? ଏହିପରି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରି, କେବଳ ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏହି ପୃଥିବୀ, ତାହାର ଦେଶ, ଜନ, ଧନ ଓ ଧାନ—ସମସ୍ତ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି; ଏହା ଭରତଙ୍କୁ ଦିଅ।" "ବନରେ ବାସ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ମୋର ମନ ଏ ଦିନ ଅଟୁଟ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣ ଯେଉଁ ବର କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏହା ପୂରଣ ହେଉ। ଆପଣ ଶବ୍ଦରେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହୁ—ମୁଁ ତାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବି। ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ବନବାସୀମାନଙ୍କ ସହ ବନରେ ରହିବି; ଆପଣ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ପୃଥିବୀ ଭରତଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ, କିମ୍ବା କିଛି ପ୍ରିୟ ଚାହୁଁନାହିଁ; ରାଘବବଂଶର ଶୋଭା, ମୁଁ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" "ଆପଣଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଅତ୍ୟଧିକ ଅଶ୍ରୁ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଯେପରି ସମୁଦ୍ର, ନଦୀମାନଙ୍କ ନାଥ, କେବେ ବି ବିଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ।