ଏହି ସମୟରେ, ରାମଙ୍କର ସମ୍ପଦ ଏବଂ ସମସ୍ତ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଣି ଏକ ବଡ଼ ଢେର କରାଯାଇଲା, ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତାପରେ, ସେଇ ମହାପୁରୁଷ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୁଃସ୍ଥ, ଯୁବକ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗର୍ଗ ବଂଶର ଏକ ପିତ୍ତଳ କେଶ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ୍ରିଜଟା, ଯିଏ ଜଙ୍ଗଲ ଚାଷ କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଦିତ ପତ୍ନୀ ଓ ପିଲାମାନେ ସହ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ପତିଙ୍କୁ ଦେବତା ସମାନ ମନେ କରି, କହିଲେ, “କୃଷି କାମ ଛାଡ଼, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯା, ଶାୟଦ କିଛି ମିଳିପାରେ।” ତ୍ରିଜଟା, ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ସମାନ ତେଜ ଥିବା, କେହି ବାଧା ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଅସେମ୍ବ୍ଲିର ପଞ୍ଚମ ଉପବନ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଲେ। ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖିନ ହୋଇ, ତ୍ରିଜଟା କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ମୁଁ ଦୁଃସ୍ଥ ଓ ଅନେକ ପିଲାମାନେ ଅଛି।” ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ସଦା ଜଙ୍ଗଲ ଚାଷ କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରେ; ଦୟାକରି ମୋ ବିଷୟରେ ଭାବନ୍ତୁ।” ରାମ ହସିକି କହିଲେ, “ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଜାର ଗାଁ ମଧ୍ୟ ଏକଟି ଦେଇନାହିଁ; ତୁମେ କଠିଏ ଦ୍ୱାରା ଯେତେ ଅଞ୍ଚଳ ଘେରିପାରିବ, ସେତିକି ତୁମକୁ ଦେଉଛି।” ତ୍ରିଜଟା ତୁରନ୍ତ ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ଗାଁ ରେ ଚେପା ଉଠାଇ, ଶକ୍ତି ସହ ଫିଙ୍ଗିଲେ। ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଛୁଟିଥିବା ଦ୍ୱାରା ସରୟୂ ନଦୀ ଉପରେ ଯାଇ, ଏକ ବଡ଼ ଗାଁ ଝୁଣ ମଧ୍ୟରେ, ମୃଷା ନିକଟେ ପଡ଼ିଲା। ସରୟୂ ତୀରରେ ରାମ ତ୍ରିଜଟାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଁ ଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇଗଲେ। ରାମ ଗର୍ଗ ବଂଶଜ ତ୍ରିଜଟାଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥାରେ ଶାନ୍ତ କରି କହିଲେ, “ତୁମେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା କେବଳ ମଜା ଥିଲା।” ସେ କହିଲେ, “ଏହି ତୁମର ଅପରିହାର୍ୟ ଶକ୍ତି; ଏହାକୁ ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ଏପରି କଲି। ଏବେ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚୟନ କର।” “ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ମୁଁ କେହି ବାଧା ଦେଇବି ନାହିଁ; ମୋ ଯେଉଁ ସମ୍ପଦ ଚାହିଲେ, ଠିକ୍ ଭାବରେ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଯେପରି ମୋର ଧର୍ମ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହେଉ।” ତ୍ରିଜଟା, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଗାଁ ଝୁଣ ଗ୍ରହଣ କରି ରାମଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଯାହାରେ ରାମଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି, ଶକ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା। ଏପରି ରାମ, ତାଙ୍କର ଲାଗିଥିବା ବଡ଼ ଧନ ସମ୍ପଦ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ମିତ୍ରମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ, ଦୁଃସ୍ଥ ଓ ଦାସମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବଣ୍ଟିଦେଲେ। କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମିତ୍ର, ଦାସ କିମ୍ବା ଭିକାରୀ—କୌଣସି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଲେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦାନ ଓ ସମ୍ମାନ ମିଳିଲା। ଏବେ ଶୁଣ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ତିରିସତି ତୃତୀୟ ସର୍ଗାର କଥା। ଏତେ ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ବୈଦେହୀ ସହ ଦେଇ, ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇ ଭାଇ ଶୀତା ସହ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦୁଇ ଦାସ ବହିଥିଲେ, ଶୀତା ମାଳା ଓ ଗହଣାରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଦେଖି ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ଲୋକମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ରାଜପଥ ଉପରେ ତାଲ, ମହଲ, ମନ୍ଦିର ଓ ଦୁର୍ଗ ଉପରେ ଚଡ଼ିଗଲେ। ରାମ ଚାଲିବା ସମୟରେ ରାସ୍ତା ଲୋକେ ଭିତୁରେ ଭରିଗଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଚାଲିବା ଅସମ୍ଭବ ହେଲା; ଏଥିରୁ ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ ତାଲ ଉପରୁ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶୀତାଙ୍କ ସହ ପଦେ ପଦେ ଚାଲିବାକୁ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅନେକ କଥା କହିଲେ। ଯେଉଁ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଚାରି ଦଳ ନୀତିର ସେନା ଥିଲା, ଏବେ କେବଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶୀତା ସହ ଚାଲିବାରେ ଦେଖିଲେ। ଯେଉଁ ରାମ ରାଜ୍ୟର ଉପଭୋଗ ଜାଣିଥିଲେ, ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନଥିଲେ। ଶୀତା, ଯେଉଁକୁ ଆକାଶର ଚରା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିନଥିଲେ, ଏବେ ରାଜପଥରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖିପାରୁଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଶୀତା ସୁଗନ୍ଧି ତେଲ ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ରହୁଥିଲେ, ଏବେ ବର୍ଷା ଓ ଶୀତ ତାପରେ ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗ ହାରାଇଯିବ। ଏହି ଦିନ, ଦଶରଥ ରାଜା ଅପସମ୍ପତ୍ତି ଭଳି କଥା କହୁଛନ୍ତି; ଏକ ରାଜା କେବେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ ବାସ୍ତି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ରକୁ ବାସ୍ତି ଦିଅନ୍ତି, ତେଣୁ ଏଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିତ୍ରର ପୁତ୍ରକୁ କିପରି ବାସ୍ତି ଦେବେ? ଦୟା, କୃପା, ଶିକ୍ଷା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, ନିଗ୍ରହ ଓ ଶାନ୍ତି—ଏହି ଛଉ ଗୁଣ ରାଘବଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଛି। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଲୋକମାନେ ବହୁତ ଭାବେ ଦୁଃଖିତ, ଜଳ ଶୋଷଣ ହେଉଥିବା ପୋଖର ମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେପରି ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏହି ଜଗତର ନାଥ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ, ମୂଳ ଆଘାତ ହେଲେ ଫୁଲ, ଫଳ, ପତ୍ର, ଶାଖା ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଯେପରି କଷ୍ଟ ଭୋଗିବେ। ରାମ ମାନବ ମୂଳ, ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ, ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଫୁଲ, ଫଳ, ପତ୍ର, ଶାଖା ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ। ଏହିପରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ରାଘବଙ୍କ ପଛରେ, ନିଜ ପତ୍ନୀ ଓ ସଜନମାନେ ସହ, ଯେଉଁଠି ଯିବେ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଉଦ୍ୟାନ, କ୍ଷେତ୍ର, ଘର ତ୍ୟାଗ କରି, ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖରେ ଏକତା ହୋଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଉଚିତ। ସମୁଦ୍ରରେ ରଖିଥିବା ଧନ, ଭଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗଣ, ଏକତ୍ରିତ ଧନ ଓ ଧାନ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟ ହାରାଇଯିବ। ଧୂଳିରେ ଢାକି, ଦେବତାମାନେ ତ୍ୟାଗ କରି, ଉନ୍ମାଦ ଉନ୍ଦା ଏବଂ ଚୁହା ଦ୍ୱାରା ଭରିଯିବ। ପାଣି ଓ ଧୂଆଁ ନଥିବା, ଶୁଧ୍ଧି ହାରାଇଯିବା, କର, ଯଜ୍ଞ, ମନ୍ତ୍ର, ଅନ୍ନ, ଅର୍ପଣ ଓ ପାଠ ହାରାଇଯିବ। କଠିନ ଋତୁ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ଭାଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଆମେ ତ୍ୟାଗ କରିବା—ଏହି ଘର କୈକେୟୀ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।