ରାମଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ନିଜ ନିର୍ଭର ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ସେ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜୀବିକା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଘର ଏବଂ ମୋର ଏହି ଘର, ମୁଁ ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଲି ହେଉନାହିଁ।” ଏହିପରି କଥା କହି, ଯେଉଁ ନିର୍ଭର ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ ରାମ ତାଙ୍କ ଧନାଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ସମ୍ପତ୍ତି ଆଣ।” ସମସ୍ତ ନିର୍ଭର ଲୋକମାନେ ଏହି ସମ୍ପତ୍ତି ଆଣିଲେ; ଏହି ବଡ଼ ଧନର ଢେର ଦେଖି ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ, ମହାପୁରୁଷ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୃଦ୍ଧ, ଯୁବକ ଏବଂ ଦରିଦ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଏହି ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗର୍ଗ ବଂଶର ଏକ ପିତାମ୍ବର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତିନିଜଟା ନାମକ, ଯିଏ ଅରଣ୍ୟ ଚାଷ କରି ଜୀବନ ଜୀବିକା କରୁଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ଯୁବତୀ ଜନନୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପତିକୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ହାଳ ଓ କୁଦା ଛାଡ଼, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯା, ସମ୍ଭବତଃ କିଛି ମିଳିପାରେ।” ତିନିଜଟା, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ସମାନ, କେହି ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଆସି ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ରାଜକୁମାର! ମୁଁ ଦରିଦ୍ର, ମୋର ଅନେକ ଶିଶୁ ଅଛି। ମୁଁ ସଦା ଅରଣ୍ୟ ଚାଷ କରି ଜୀବନ ଚାଲେଇ ଆସୁଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ ଭାବନ୍ତୁ।” ତାଙ୍କ ଏହି କଥାରେ ରାମ ହାସି କହିଲେ, “ମୋତେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଜାରଟି ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଦେଇନାହିଁ; ତୁମେ ତୁମ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଯେତେ ଅଞ୍ଚଳ ଘେରିପାରିବ, ସେତେ ତୁମେ ନିଅ।” ତିନିଜଟା ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ଗାମ୍ଛା ବାନ୍ଧି, ଦଣ୍ଡ ତୋଳି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେହି ଦଣ୍ଡ ସରୟୂ ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବଡ଼ ଗାଈମାନଙ୍କ ଧାନା ପାଖରେ ପଡ଼ିଲା। ରାମ, ତିନିଜଟାଙ୍କୁ ସରୟୂ ତଟରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସେହି ଗାଈମାନଙ୍କୁ ତିନିଜଟାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଗଲେ। ଏହିପରେ ରାମ ମୃଦୁ କଥାରେ ତିନିଜଟାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଉନାହିଁ, ଏହା ମୋ ମଜା ମାତ୍ର ଥିଲା। ଏହି ତୁମ ଶକ୍ତି ଅପାର, ଏହା ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ଏପରି କହିଥିଲି। ଏବେ ଆଉ ଯେକୌଣସି ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁନିଅ। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ତୁମକୁ ମୁଁ କେବେ ରୋକିବିନାହିଁ; ମୋର ଯେଉଁ ସମ୍ପତ୍ତି ଚାହଁ, ଠିକ୍ ଭାବେ ନିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ମୋର ପୁଣ୍ୟ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହେଉ।” ତିନିଜଟା, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଖୁସିରେ ସେହି ଗାଈମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଯାହାରେ ରାମଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି, ବଳ ଓ ଶୁଭ ଅଧିକ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ରାମ ତାଙ୍କର ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାର୍ଜିତ ବଡ଼ ସମ୍ପତ୍ତି ବନ୍ଧୁମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେବକମାନେ ଓ ଦରିଦ୍ରମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଥାଯଥ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଅନୁଯାୟୀ ବଣ୍ଟନ କଲେ। ଏଠାରେ କେହି ଦ୍ୱିଜ, କେହି ବନ୍ଧୁ, କେହି ଦାସ, କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର ଭିକ୍ଷୁକ—କେହି ମଧ୍ୟ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଲେ ନାହିଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଦାନ ଓ ସମ୍ମାନ ମିଳିଲା। ଏହିପରେ ତୁମେ ଶୁଣ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ତିରିଶିତିଏ ଶ୍ଲୋକର ଅନୁବାଦ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବହୁ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇ, ବୈଦେହୀ ସହ ଦୁଇ ରଘୁବଂଶୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତାଙ୍କୁ ସହିତ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦୁଇ ଦାସ ନେଇଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଫୁଲ ଓ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ ସୀତା ସାଙ୍ଗରେ ତିନିଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଲୋକମାନେ ଗୃହ, ମହଳ ଓ ଦୁର୍ଗ ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ଚଡ଼ି ରହିଥିଲେ। ରାମ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ରାସ୍ତା ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ିଯାଇଥିଲା, ଏପରି ଭିଡ଼ରେ ଚାଲିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଲୋକମାନେ ଛାଦ ଉପରୁ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ, ଯିଏଁକି କେବଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ ପଦେପଦେ ଚାଲୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଏକ ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ଚାଲୁଥିଲା, ଏବେ କେବଳ ଭାଇ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଛନ୍ତି। ଯିଏ ଏକ ସମୟରେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ ଥିଲେ, ସେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନଥିଲେ, କେବଳ ଧର୍ମ ପାଇଁ। ଯିଏଁକି ଆକାଶର ଚରାଚର ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ, ଏହି ସୀତାକୁ ଏବେ ରାଜପଥରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଯିଏ ସୁଗନ୍ଧି ଚନ୍ଦନ ଓ ରକ୍ତଚନ୍ଦନରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ସେ ସୀତା ଏବେ ଋତୁର ତାପ ଓ ଶୀତରେ ତାଙ୍କ ରଙ୍ଗ ହରାଇଦେବେ। ଲୋକମାନେ କହୁଛନ୍ତି—ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଦିନ ଦଶରଥ ରାଜା କୌଣସି ଅଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ବିମୋହିତ; ଏକ ରାଜା କେବଳ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ ବନବାସ ଦେଇପାରେନି। ଯଦି ଅଗୁଣ ଥିବା ପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ବନବାସ ଦେଇଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତେବେ ଯିଏ ନିଜ ଆଚରଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଜିତିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି କିପରି ବନବାସ ହେବ? ଦୟା, କରୁଣା, ଶିକ୍ଷା, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ଆତ୍ମନିଗ୍ରହ ଓ ଶାନ୍ତି—ଏହି ଛଅ ଗୁଣ ରାଘବଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରୁଛି। ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷାଦ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପୋଖରୀ ଶୁଖିଯିବାରୁ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏହି ଜଗତ୍ପତିଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ, ଯେପରି ଗଛର ମୂଳ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ତାହାର ଫୁଲ, ଫଳ, ପତ୍ର ଓ ଶାଖା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ। ରାମ ମାନବ ସମାଜର ମୂଳ, ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି, ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଦୀପ୍ତିମାନ; ଫୁଲ, ଫଳ, ପତ୍ର, ଶାଖା ହେଉଛନ୍ତି ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ। ତେଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପରି ଆମେ ମଧ୍ୟ, ଆମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ସ୍ନେହୀମାନେ ସହିତ, ଯେଉଁଠି ରାଘବ ଯିବେ, ସେଠି ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍। ଆମ ଉଦ୍ୟାନ, କ୍ଷେତ୍ର, ଘର ଛାଡ଼ି, ଖୁସି ଓ ଦୁଃଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍। ସମୁଦ୍ରରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଧନ, ଭଙ୍ଗା ପଡ଼ିଆ, ଏକଠା ଧନ ଓ ଧାନ—ଏସବୁ ଏବେ କିଛି ମୂଲ୍ୟ ରଖିବ ନାହିଁ।