ରାମ ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଭାଇ ସଉମିତ୍ରିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଲେ, ସେ ଭଳି ଭାବରେ ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ କହେ। ରାମ କହିଲେ, “ସଉମିତ୍ରି, ତୁମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ କୌଶିକ ଦେଉଁଥିବା ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦେଇ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କର, ଯେପରି ଫସଲକୁ ପାଣି ଦିଆଯାଏ। ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହଜାରଟି ଗାଈ, ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦି, ରତ୍ନ ଓ ବିପୁଳ ଧନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର। ତୈତିରୀୟ ବେଦର ଅଧ୍ୟାପକ, ଯିଏ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସେବା କରିଥାନ୍ତି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଗାଡ଼ି, ସେବକ, ଏବଂ ପଟ ଦେଇ ମନ ରଖ। ଚିତ୍ରରଥ ନାମକ ରଥଚାଳକ, ଯିଏ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ସମ୍ମାନିତ ପରାମର୍ଶଦାତା ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ, ଉତ୍ତମ ପୋଷାକ ଓ ଧନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର। ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗୋ-ପାଳ ଓ ହଜାର ଗାଈ, ଏବଂ ବହୁ କଠକ ବେଦପାଠକ ଓ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଯୁବକମାନେ—ଏମାନେ ଦିନରେ ଦିନ ବେଦ ପାଠ କରିଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କିଛି କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଆରାମ ପ୍ରିୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମହାନ ଲୋକମାନେ ଏମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସୀ ପ୍ରମାଣର ରତ୍ନ ଭରା ଗାଡ଼ି, ଦୁଇ ଶହ ଉତ୍ତମ ବଳଦ, ଏବଂ ହଜାର ମାନ୍ୟ ଚାଉଳ ଦିଅ। ଏହି ବେଦପାଠକମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ପାଇଁ ହଜାର ଗାଈ ଦିଅ, ଏବଂ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଶ୍ରୀମତୀ ନାରୀମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ସଉମିତ୍ରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣଙ୍କୁ ହଜାର ଦିଅ। ଯେପରି କୌଶଳ୍ୟା ନିଜ ଦାନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ମାନ୍ୟ ଦିଅ। ରାମଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବତା ଧନ ଦେଇ, କୁବେରଙ୍କ ପରି ଦାନ କଲେ। ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜ ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେଙ୍କୁ ବହୁ ଧନ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଜୀବିକା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଭାବୁକ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—“ମୋ ଘର ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଘର, ମୋ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏମାନେ ପାଇଁ ଶୂନ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଏହିପରି ଦିନ ଦେଇ ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ରାମ ସମ୍ପଦାଧିକାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଧନ ଆଣ।” ତାପରେ ସମସ୍ତ ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେ ରାମଙ୍କ ଧନ ଆଣିଲେ, ଏହା ଏତେ ବଡ଼ ଥିଲା, ଦେଖି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯୁବକ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦରିଦ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଦେଇ ପ୍ରଶ୍ରୟ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗର୍ଗ ବଂଶର ତାବା ପାଳା ଚଳା ଅପରିଚିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ୍ରିଜଟା ନାମର, ଯିଏ ଜଙ୍ଗଲ କୃଷି କରି ଜୀବିକା ଚାଲାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଯୁବତୀ ପତ୍ନୀ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେକୁ ନେଇ ତ୍ରିଜଟାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହଳ ଓ କୁହା ଛାଡ଼, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଧର୍ମପରାୟଣ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଅ, ବିସ୍ତର କିଛି ମିଳିପାରେ।” ତ୍ରିଜଟା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନିକଟରେ ଥିବା କୌଣସି ବାଧା ବିନା, ପଞ୍ଚମ ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗିଁ, ତ୍ରିଜଟା କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ମୁଁ ଦରିଦ୍ର ଓ ସନ୍ତାନ ଅଧିକ। ମୁଁ ସଦା ଜଙ୍ଗଲ କୃଷି କରି ଜୀବିକା ଚାଲାଏ; ଦୟା କରି ମୋ ଚିନ୍ତା କର।” ରାମ ହାସି ଭରା ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଯାଏ ହଜାର ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଦେଇନି; ତୁମେ ତୁମ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଯେତେ ଘେରିପାରିବ, ତେତେ ଗାଈ ନେବା।” ତ୍ରିଜଟା ତାତ୍କ୍ଷଣିକ ତାଙ୍କ ଶେଳା ହାତରେ ନେଇ, ଶକ୍ତି ଦେଇ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଏହି ଦଣ୍ଡ ସରୟୂ ନଦୀ ଉପରେ ଗୋ-ପାଳ ଏବଂ ବଳଦ ନିକଟରେ ପଡ଼ିଗଲା। ରାମ ତ୍ରିଜଟାଙ୍କୁ ନଦୀ ତଟରେ ଆଲିଂଗନ କରି, ଏହି ଗାଈମାନେ ତ୍ରିଜଟାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପାଖକୁ ନେଇ ଦେଲେ। ରାମ ଗର୍ଗ ବଂଶୀ ତ୍ରିଜଟାଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି କହିଲେ, “ତୁମେ କ୍ରୋଧ କରିନଥିବା; ଏହା ମୋ ମଜା ଥିଲା। ଏହା ତୁମ ଶକ୍ତି, ଯାହା ଅଜୟ। ମୁଁ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲି। ଏବେ ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର ଚାହିଁପାରିବା। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ମୁଁ ତୁମେ ହେଉଁ ନାହିଁ। ମୋ ଧନରୁ ଯେଉଁ ଚାହିଁବା, ଯଥାଯଥ ଦିଅ, ଯେପରି ମୋ ପୁଣ୍ୟ ଓ କୀର୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହେଉ।” ତ୍ରିଜଟା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଆନନ୍ଦରେ ଗାଈମାନେ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାମଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଯାହାରେ ରାମଙ୍କ କୀର୍ତି, ଶକ୍ତି ଓ ସୁଖ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା। ରାମ, ଯେଉଁଠି ନର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ବଡ଼ ଧନ ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ, ଦ୍ୱିଜ, ଦାସ, ଦରିଦ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ମାନ୍ୟ ଦେଇ ବଣ୍ଟନ କଲେ; କୌଣସି ଜଣେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଲେ ନାହିଁ। ଏବେ ତୁମେ ମହାପୁରୁଷ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ତିରିଶିତି ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବହୁ ଧନ ଦେଇ, ଦୁଇ ରଘୁବଂଶୀ ଭାଇ ଶୀତାଙ୍କ ସହିତ ବାଇଦେହୀ ସମେତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଇଲେ। ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦୁଇ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଉଠାଇ ଚଲିଥିଲେ, ଶୀତା ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ଏତେ ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେ, ଲୋକେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ରାଜପ୍ରାସାଦ, ମନ୍ଦିର ଓ ଦୁର୍ଗ ଶିଖର ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦେଖିଲେ। ରାମ ଯାଉଥିବା ରାସ୍ତା ଲୋକେ ଭିତରେ ଏତେ ଭିଡ଼ ଥିଲା, ଯେ ଚାଲିପାରିବା ଅସମ୍ଭବ; ଏହି ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାଲିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଲେ। ଭାଇ ଓ ଶୀତା ସହିତ ପଦେ ପଦେ ଚାଲିଥିବା ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭରିଗଲା, ବହୁ କଥା କହିଲେ। ଯେଉଁ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଚାରି ଦଳୀ ବଡ଼ ସେନା ଚଲିଥିଲା, ଏବେ କେବଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶୀତା ସହିତ ଚାଲୁଛନ୍ତି।