ଯଦି ଆପଣ ମୃଗ ଓ ହାତୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଅନୁସରଣ କରିବି, ମୋ ଧନୁ ହାତରେ ନେଇ। ମୋ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ଆପଣ ମଧୁର ଜଙ୍ଗଲ ମାନେ ଭିତରେ ଘୁରିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀ ଓ ବନ୍ୟ ପଶୁ ଦଳର ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠେ। ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଦେବତାମଣ୍ଡଳରେ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଅମରତ୍ୱ କୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଏବଂ ଆପଣ ନାହିଁ ଥିଲେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା ନୁହେଁ। ଏଭଳି କଥା କହି, ସୌମିତ୍ରି ଜଙ୍ଗଲ ରେ ବାସ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ, ରାମଙ୍କର ଅନେକ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ପୁନି କହିଲେ—"ଆପଣ ଆଗରୁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ କିଏ ଆଉ ମୋତେ ଅଟକାଉଛନ୍ତି? ଆପଣ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ମୋତେ ଅଟକାଯିବାର କାରଣ କ'ଣ? ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମୋ ମନ ଅନିଶ୍ଚିତ।" ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ନମ୍ର ହସ୍ତ ଯୋଗେ ଦଣ୍ଡିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ, ଧର୍ମ ପ୍ରତି ନିବେଶିତ, ନିଶ୍ଚଳ, ଦୟାଳୁ, ଜୀବନ ଭଳି ପ୍ରିୟ, ଅନୁଗତ, ବିଜୟୀ ଓ ମୋ ସାଥୀ।" "ଯଦି ତୁମେ ଆଜି ସାଉମିତ୍ରି ମୋ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ କୌଶଳ୍ୟା କିମ୍ବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ କିଏ ସେବା କରିବ? ରାଜା ମହାବଳୀ ଅପେକ୍ଷାରେ ଆଶାରେ ବାନ୍ଧି ରହିଛନ୍ତି। ଅଶ୍ୱ-ପତିର କନ୍ୟା ରାଜ୍ୟ ମିଳିଲେ, ଦୁଃଖିତ ସହପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଭରତ ରାଜ୍ୟ ମିଳି କୈକେୟୀଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କୌଶଳ୍ୟା ଓ ଦୁଃଖିତ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ।" "ସାଉମିତ୍ରି, ତୁମେ ଏଠାରେ ସେ ଉତ୍ତମ ମହିଳାଙ୍କୁ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଦିଅ, କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଦୟାରେ; କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କର।" "ଏହିପରି, ତୁମର ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ, ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଆଦର କରିବାରେ ତୁମର ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ ଦେଖାଯିବ।" "ମୋ ପାଇଁ ଏହି କର, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଆମ ଦୁଇ ଭାଇ ଦୂର ହେଇଥିବାରେ ମାଆଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଖୁସି ରହିବା ଅଭାବ ହେଉ ନାହିଁ।" ଏଭଳି ମୃଦୁ କଥାରେ ରାମଙ୍କଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଉତ୍ତର ଦେଇବାରେ ଦକ୍ଷ, କହିଲେ—"ତୁମର ତେଜସ୍ୱୀ ଅଂଶରେ, ଭରତ ନିଶ୍ଚୟ କୌଶଳ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବେ—ଏହିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ଯଦି ଭରତ ଉତ୍ତମ ରାଜ୍ୟ ମିଳି ସଠିକ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଗର୍ବରେ ଭ୍ରାନ୍ତ ମନ ନେଇ କାମ କରିବେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ, କ୍ରୂର ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ମାରିଦେବି; ଏହିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହି ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।" "ସେ ଉତ୍ତମ କୌଶଳ୍ୟା ଏକ ହଜାର ମୋ ପରି ଲୋକଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଇପାରିବେ, କାରଣ ସେ ହଜାର ଗ୍ରାମ ସହିତ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ସେ ସ୍୵ୟଂ ଏବଂ ମୋ ମାଆଙ୍କୁ, ଏବଂ ମୋ ପରି ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ ସାମର୍ଥ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି—ସେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟର ମହିଳା।" "ମୋତେ ସାଥୀ କର; ଏଠାରେ କୌଣସି ଅଧର୍ମ ନାହିଁ। ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବି, ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ।" "ମୋ ଧନୁ ଟାଣି ଏବଂ ପିଠିରେ ଲଗାଇ, କୁହା ଓ ଟୋକା ନେଇ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଆଗୁଆ କରିବି, ପଥ ଦେଖାଇବି।" "ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଏବଂ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଖାଦ୍ୟ ଏକତ୍ର କରିବି।" "ଆପଣ ଓ ଵୈଦେହୀ ପାହାଡ଼ ଶିରା ଉପରେ ଆନନ୍ଦ କରିବେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁ କାମ କରିବି, ଆପଣ ଜାଗି ରହିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଇ ରହିଲେ।" ରାମ ଏହି କଥାରେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଯାଉ, ସାଉମିତ୍ରି, ତୁମର ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର।" ଏବଂ ସେ ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ ଧନୁ, ଯାହା ମହାତ୍ମା ବରୁଣ ଜନକଙ୍କ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା— ଏହି ଅଭେଦ୍ୟ ଦିବ୍ୟ କବଚ, ଦୁଇଟି ଅସୀମ କୁଏର, ଦୁଇଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିବା ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଅସି— ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇଲେ। ସାଉମିତ୍ରି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ, ଫୁଲ ଓ ମାଳାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି ରାମ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଘ ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍୵ୟଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ—"ତୁମେ ଏହି ସମୟରେ ଆସିଛ, ଯେପରି ମୁଁ ଚାହିଥିଲି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ।" "ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ ମୋର, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ତୁମ ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି।" "ଏଠାରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ନିଶ୍ଚଳ; ଏବଂ ମୋର ସମସ୍ତ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ।" "କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ଏଠାକୁ ସୁୟଜ୍ଞ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର, ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନେଇଆ। ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଆଦର କରି।" ଏହିପରି, ବିଭାଗ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣାଯିବ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ବତ୍ତିଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ତାପରେ, ଭାଇଙ୍କର ଆଦେଶ—ପ୍ରିୟ ଓ ଉପକାରୀ—ବୁଝି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ସୁୟଜ୍ଞଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତପସ୍ବୀ ଅଗ୍ନିଗୃହରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ—"ମିତ୍ର, ମୋ ସହିତ ଆସ, ଏବଂ ଅତି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଜଣେ ଲୋକଙ୍କ ଘର ଦେଖ।" ତାପରେ, ସାଉମିତ୍ରି ସହିତ ସେ ଦିନ-ସାନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ରାମଙ୍କ ଶ୍ରୀମୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସୁନାର ଉତ୍ତମ ଭୂଷଣ, ଚମତ୍କାର କଣବା, ସୁନା ତାରର ମାଳା, ରତ୍ନ, ବ୍ରାସଲେଟ ଓ ଚୂଡ଼ା, ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ ସୁୟଜ୍ଞଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ତାପରେ, ସୀତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ରାମ ସେଠାରେ କଥା କହିଲେ।