ସୀତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖି ରାମ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ କହିଲେ, “ସୀତା, ତୁମର ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପାଇଁ ଏବଂ ତୁମର କୁଳ ପାଇଁ ଉଚିତ। ତୁମର ଏହି ଦୃଢ଼ତା ବହୁତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଆଦର୍ଶ। ଏବେ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ, ସେଗୁଡିକ କର। ସୀତା, ତୁମେ ନଥିଲେ ମୋ ପାଇଁ ସ୍ଵର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ।" ଏହିପରେ ରାମ କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ରତ୍ନ ଓ ଦାନ ଦିଅ, ଭିକ୍ଷୁମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ, ଯେଉଁମାନେ ମାଗିବେ ସେମାନେ ପାଇଁ ଦିଅ, ଦେରି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମନୋହର ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଭୂଷଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର, ଖେଳ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଛି, ଶୟନ, ଯାନ ଓ ମୋ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି—ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଇ, ପରେ ଏହା ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧକମାନେ ପାଇଁ ଦିଅ।” ପତିଙ୍କ ବନଗମନ ଜାଣି, ରାଜମାତା ସୀତା ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଦାନ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୀତା ପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ, ଏବଂ ରୂପ ଓ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ଧନ ଓ ରତ୍ନ ଦାନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ସଂଖ୍ୟାଳାପ ଶୁଣି, ଅଗ୍ରଗତି କରି ଆସିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଗଲା, ଦୁଃଖ ଭାବକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଭାଇଙ୍କ ପାଦ ଦବାଇ, ରାଘବ କୁଳର ଗର୍ବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯଦି ଆପଣମାନେ ମୃଗ ଓ ହାତୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ବଣ୍ଧା ପାଣ ନେଇ, ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଚାଲିବି। ମୋ ସହିତ ଆପଣମାନେ ଶୁଭ୍ର ପକ୍ଷୀ ଓ ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀର ନାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭାମୟ ଅରଣ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚାଟିବେ। ମୁଁ ଦେବଲୋକର ଆଶା କରେନାହିଁ, ଅମରତ୍ୱ ଚାହେନାହିଁ, ଆପଣ ନଥିଲେ ଏହି ଜଗତର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଚାହେନାହିଁ।” ଏଭଳି କହି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବନବାସ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ରାମଙ୍କ ଏକାଉଁ ଦୟାଳୁ ଶବ୍ଦରେ ବାଧା ଦେଲେ, ତଥାପି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୁନି କହିଲେ, “ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ କାହିଁକି ମୋତେ ରୋକିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ମୁଁ ଯିବାକୁ ଚାହିଁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ କାହିଁକି ଏହି ନିଷେଧ? ମୁଁ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ମୁଁ ଅନିଶ୍ଚିତ।” ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଅତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଧର୍ମରେ ଅନୁଗତ, ସଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗରେ ଅଟୁଟ, ପ୍ରାଣ ଭଳି ପ୍ରିୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ର ଓ ବିଜୟୀ। ଯଦି ତୁମେ ଆଜି ମୋ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା, ତେବେ ଦୟାଳୁ କୌଶଳ୍ୟା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁମିତ୍ରାକୁ କିଏ ସେବା କରିବ? ରାଜା ଦେହରେ ଆଶାର ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ଅଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟ ମିଳିଲା ପରେ, ଘୋଡ଼ା ମାନ୍ୟାର କନ୍ୟା କୈକେୟୀ ଦୁଃଖିତ ସହପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଆଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ଭରତ ରାଜ୍ୟ ମିଳି, କୈକେୟୀଙ୍କ ସହିତ ଦୃଢ଼ ହେଲେ, ତେବେ କୌଶଳ୍ୟା ଓ ଦୁଃଖିତ ସୁମିତ୍ରାକୁ ସେ ସହଯୋଗ କରିବେ ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ ତୁମେ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ସେବା କର, କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ; ଏହି କଥା ପ୍ରମାଣିତ କର। ଏହିପରି ତୁମର ମୋ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଦର୍ଶାଯିବ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରତି ତୁମର ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ ଦର୍ଶାଯିବ। ଏହି କାମ କର, ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ, ମୋ ପାଇଁ; ଆମେ ନଥିଲେ ମାତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଅଭାବ ହେଉନାହିଁ।” ରାମଙ୍କ ମୃଦୁ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦକ୍ଷ ଓ ଉତ୍ତର ଦେବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ତେଜରେ ଭରତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କୌଶଳ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ମାନ ଦେବେ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି ଭରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟ ମିଳି ନ୍ୟାୟ ରେ ଶାସନ କରିବେ ନାହିଁ, ମନରେ ଦୁଃଖ ଓ ଅହଂକାର ରଖି କାମ କରିବେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ କ୍ରୂର ମନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ମାରି ଦେବି; ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ହେଉ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ। କୌଶଳ୍ୟା ଏକ ହଜାର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭଳି ପୁତ୍ରକୁ ସମ୍ଭାଳିପାରିବେ, କାରଣ ତାଙ୍କୁ ଏକ ହଜାର ଗ୍ରାମ ଦିଆଯାଇଛି। ସେ ନିଜେ, ମୋ ମାତା ଓ ମୋ ଭଳି ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ଭାଳ କରିପାରିବେ—ସେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ମହିଳା। ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ସହିଯୋଗୀ କରନ୍ତୁ; ଏହାର କିଛି ଅଧର୍ମ ନାହିଁ। ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବି, ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ। ମୋ ପାଣ ଗଠିତ ଓ ନିକଟରେ କୁହା, ଖୁଣ୍ଟି ଓ ଡାଲି ନେଇ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଚାଲିବି, ଆପଣଙ୍କୁ ପଥ ଦେଖାଇବି। ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ମୂଳ ଫଳ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ କରେଇବି। ଆପଣ ସୀତା ସହିତ ପାହାଡ଼ ଉପତ୍ୟକାରେ ଆନନ୍ଦ କରିବେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁ କାମ କରିବି, ଆପଣ ଜାଗି ରହୁଥିବେ କିମ୍ବା ଶୁଇ ଥିବେ।” ରାମ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ କହିଲେ, “ଯା, ସୌମିତ୍ରି, ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ପାଖରେ ଯାଇ ନିଜ ବିଦାୟ ନେ।” ଏବଂ ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ ଧନୁ, ଯାହା ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବରୁଣ ଜନକଙ୍କ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଏହି ଧନୁଗୁଡିକ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର। ଅଭେଦ୍ୟ ଦିବ୍ୟ କବଚ, ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୀରଧାନ, ଦୁଇଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ତଳୱାର, ସୁନା ରେ ସଜିତ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜ ମିତ୍ରମାନେ ପାଖରେ ବିଦାୟ ନେଇ, ବନବାସ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ନେଲେ। ସୌମିତ୍ରି ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ, ସେମାନେ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ। ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଧ୍ୟାୟ ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକତିସ ଅଧ୍ୟାୟ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ମହାକବି ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର।