ରାମଚନ୍ଦ୍ର ନିଜ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଏବଂ ଧର୍ମପଥକୁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ପିତା ଯେପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହି ଭାବେ ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; ଏହି ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ। ମୋ ମନେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଇଛି, ହେ ସୀତା, ତୁମକୁ ନେଇ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯିବି; ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମନେ ରଖ। ହେ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ ଓ ମଦନୀୟ ନୟନ ବିଶିଷ୍ଟେ, ତୁମର ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ପାଇଁ ହୋଇଛି; ଭୟଭିତ ତୁମେ ମୋ ସହ ଧର୍ମର ସାଥି ହୋଇ ଚଳ। ସୀତେ, ତୁମର ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ମୋ ପାଇଁ ଓ ତୁମ ବଂଶ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ; ତୁମର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହେ ଶୁଭ ନିତମ୍ଭା, ଏବେ ଅରଣ୍ୟଜୀବନ ପାଇଁ ଦରକାରୀ କାମ ଆରମ୍ଭ କର; ମୋ ସହିତ ତୁମେ ନଥିଲେ ମୋତେ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ଲାଗେ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମଣି, ଭିକ୍ଷୁମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦିଅ; ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଁଥିଲେ ସେମାନେକୁ ଦିଅ, ଦେରି କରିନାହଁ। ସମସ୍ତ ଗହନା, ଅଲଂକାର, ମୂଲ୍ୟବାନ ପୋଶାକ ଓ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ବସ୍ତୁ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଇ ସେପରେ ଆମ ସେବକମାନେକୁ ଶେଷ ଥିବା ସମସ୍ତ ଶଯ୍ୟା, ଯାନ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇଦିଅ। ପତିଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଯାତ୍ରା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜାଣି, ସୀତା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଦାନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଅତି ଖୁସି ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ, ପତିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଧନ ଓ ମଣି ଦେଇ ଦାନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଭଳି ସମୟରେ, ଏହି ଆଲୋଚନା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଥିଲା, ଦୁଃଖ ସହିପାରୁନଥିଲେ। ସେ ନିଜ ଭାଇଙ୍କ ପାଦ ଦବାଇ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମହାପ୍ରତିଜ୍ଞାଧାରୀ ରାମ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯଦି ଆପଣମାନେ ମୃଗ ଓ ହସ୍ତୀପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଠିକ୍ କରିଛନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ଆଗରେ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି ଆପଣଙ୍କ ସହ ଯିବି। ମୋ ସହିତ ଆପଣମାନେ ବିହଙ୍ଗ ଓ ବନ୍ୟପଶୁ ର ଧ୍ୱନିରେ ଝଙ୍କୃତ ମନୋହର ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରିପାରିବେ। ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁନାହିଁ, ଅମରତ୍ୱ ଚାହେଁନାହିଁ, ଆପଣ ବିନା ଏହି ତିନି ଲୋକର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆକର୍ଷଣ କରେନାହିଁ।” ଏହିପରି କହି, ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରାମ ଅନେକ କ୍ଷମାଶୀଳ ବଚନରେ ରୋକିଲେ, କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୁନଃ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଆପଣ ଆଗରେ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ କାହିଁକି ମୋତେ ବାଞ୍ଚିତ କରୁଛନ୍ତି? ମୁଁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ତେବେ ଏହି ନିଷେଧ କାହିଁକି? ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ଦୟାକରି କାରଣ କହନ୍ତୁ।” ତାହାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ସ୍ନେହଶୀଳ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦୃଢ଼, ସଦା ନୀତିରେ ଅଟୁଟ, ପ୍ରାଣସମ, ଆଜ୍ଞାକାରୀ, ଜୟୀ ଏବଂ ବନ୍ଧୁ। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ମୋ ସହ ଯିବ, ତେବେ କେ ତ କୌଶଲ୍ୟା ବା ଉଜ୍ଵଳ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ସେବା କରିବେ? ରାଜା ଦଶରଥ ଅନେକ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେହି ଇଚ୍ଛାର ବନ୍ଧନରେ ଆଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ, ଅଶ୍ୱପତିର କନ୍ୟା କୈକେୟୀ ଅନ୍ୟ ସହଧର୍ମିଣୀମାନେକୁ ସୁଖ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଭରତ ଯଦି ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରି, କୈକେୟୀଙ୍କ ସହ ରହିବେ, ସେ କୌଶଲ୍ୟା ଓ ଦୁଃଖିତ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ ତୁମେ ସେଇ ମହିଳାଙ୍କୁ, କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଦୟାରେ, ସେବା କର; କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କର। ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଆଦର କରିବାରେ ତୁମର ଅପୂର୍ବ ଧର୍ମ ଦେଖାଯିବ। ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର, ହେ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ; ଆମ ମାଆଙ୍କୁ ଆମ ବିନା ସୁଖ ରହିବା ଦିଅ।" ଏପରି ମୃଦୁ ବଚନରେ ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର ଓ ଉତ୍ତର ଦେବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରଭାବରେ, ଭରତ ନିଶ୍ଚୟ କୌଶଲ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି ଭରତ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ନ୍ୟାୟରେ ଚଳିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିବେ, ମୁଁ ସେହି ଦୁଷ୍ଟ, କଠୋରମନା ଭାଇକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦଣ୍ଡ ଦେବି; ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଥିବା ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ। ମାଆ କୌଶଲ୍ୟା ଏକ ହଜାର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିପାରିବେ, କାରଣ ସେ ଏକ ହଜାର ଗ୍ରାମ ଓ ତାହାର ଉପଜୀବିକା ଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ସେ ନିଜେ, ମୋ ମାଆ ଓ ଆମ ପରି ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଥେଷ୍ଟ; ସେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ସାଥୀ କରନ୍ତୁ; ଏଥିରେ କୌଣସି ଅଧର୍ମ ନାହିଁ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧିତ ହେବ, ଆପଣଙ୍କ କାମ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ। ଧନୁଷ୍ୟ, କୁଏଁତାଲି ଓ ଟୋକରି ନେଇ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲିବି, ଆପଣଙ୍କୁ ପଥ ଦେଖାଇବି। ସଦା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୂଳ-ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଆରଣ୍ୟିକ ଆହାର ଉପଲବ୍ଧ କରିଦେବି। ଆପଣ ଓ ବୈଦେହୀ ମେଳେ ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରିବେ, ଯେଉଁ ବେଳେ ଆପଣ ଜାଗି ଅଥବା ଶୁଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ସମସ୍ତ କାମ କରିଦେବି।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧା-ଭରା କଥା ଶୁଣି ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, “ଯା, ସୌମିତ୍ରି, ତୋର ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର।” ଏହିପରି, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ, ଯାହା ମହାତ୍ମା ବରୁଣ ଜନକଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତାଲି ଦେଇ ନିଅ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିସିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଉଛି।