ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ସନ୍ତାନ ଓ ସଉଖ୍ୟ—ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ। ମାତା-ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଏମିତି ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିଲେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗୋଲୋକ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୋର ପିତା, ଯେଉଁଠି ନୃତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେମିତି ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହି ପରି ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ଏହା ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ। ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଇ ରାମ ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ସୀତା, ମୋର ମନ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଯାଇଛି—ମୁଁ ତୁମକୁ ନେଇ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯିବି। ତେଣୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋ ସହିତ ଚାଲିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ। ହେ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗବନ୍ତି, ମଦମତ ନୟନବତୀ, ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ମୋ ପଛରେ ଚାଲ, ଭୟଭୀତ ହେଉନାହାଁ, ଧର୍ମର ସହଯାତ୍ରୀ ଭାବେ ମୋ ସହିତ ରୁହ।" "ତୁମର ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ସୀତା, ମୋ ପାଇଁ ଓ ତୁମର ବଂଶ ପାଇଁ ଉଚିତ; ତୁମର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସନୀୟ। ଏବେ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ, ହେ ଶୁଭ ନିତମ୍ବିନୀ, ତାହା ଆରମ୍ଭ କର। ମୋ ପାଇଁ ସୀତା, ତୁମେ ଥିଲେ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ମଣିକ ଦିଅ, ଭିକ୍ଷୁମାନେଂକୁ ଭୋଜନ ଦିଅ, ଯେଉଁଠି ଯାହା ମାଗେ ତାକୁ ଦିଅ, ଦେରି କରନି—ତ୍ୱରା କର। ମୋର ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର, ଓ ଖେଳନା ସାମଗ୍ରୀ, ଶୟନ, ଯାନବାହନ ଓ ଅନ୍ୟ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ପରେ ଦାସ-ଦାସୀମାନେଂକୁ ବଣ୍ଟନ କର।" ପତିଙ୍କ ଅରଣ୍ୟଗମନ ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣି, ରାଜମାତା ଆନନ୍ଦରେ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଦାନଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପତିଙ୍କ ମିଷ୍ଟ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସୀତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଧନ, ମଣି, ରତ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଦାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ଚେହେରା ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଦୁଃଖ ସହିପାରୁନଥିଲେ। ସେ ଭାଇ ରାମଙ୍କ ପାଦ ଦଳି, ସୀତା ଓ ମହାପ୍ରତିଜ୍ଞାଧାରୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯଦି ଆପଣମାନେ ମୃଗ ଓ ହସ୍ତୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଆଗରେ ଧନୁଷ୍ ବୋହି ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଯିବି।" "ମୋ ସହିତ ଆପଣମାନେ ଚର୍ମାନ୍ତ ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ପକ୍ଷୀ-ପଶୁର ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଥିବା ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିବେ। ମୁଁ ଦେବଲୋକ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଅମରତ୍ୱ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ଅରଣ୍ୟବାସ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ନେଇଥିବା ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାମଙ୍କ ଅନେକ ମୃଦୁ କଥା ଦ୍ୱାରା ବାରଣ କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ପୁନି କହିଲେ, "ଆପଣ ଆଗରୁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ କାହିଁକି ପୁନି ବାରଣ କରୁଛନ୍ତି? ମୋ ପ୍ରତି ଏହି ନିଷେଧ କାହିଁକି? ମୁଁ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ମୁଁ ଅନିଶ୍ଚିତ।" ତେବେ ରାମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ଜୋଡ଼ିଥିବା ହାତରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଆଗରେ ଦାଁଡ଼ିଥିଲେ, "ତୁମେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ନିଷ୍ଠାବାନ, ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ଶିଷ୍ଟ, ଅଜୟ୍ୟ ଓ ମୋର ବନ୍ଧୁ।" "ଯଦି ତୁମେ ଆଜି ମୋ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବ, ତେବେ କେ ଦେବୀ କୌଶଳ୍ୟା କିମ୍ବା ମହିୟସୀ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ସେବା କରିବେ? ରାଜା, ଯିଏ ମେଘ ଭଳି ଇଛା ପୃଥିବୀରେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ସେ ଅପେକ୍ଷାର ବନ୍ଧନରେ ଅଟକିଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ, ଅଶ୍ୱରାଜ କନ୍ୟା କୈକେୟୀ ଦୁଃଖିତ ସହପତ୍ନୀମାନେଂକୁ ସଉଖ୍ୟ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ।" "ଭରତ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରି କୈକେୟୀ ସହିତ ରହିଲେ, ସେ କୌଶଳ୍ୟା ଓ ଗଭୀର ଦୁଃଖିତ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ସମ୍ଭାଳିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ସୌମିତ୍ରି, ତୁମେ ଏଠାରେ ସେଇ ମହିୟସୀଙ୍କୁ ସମ୍ଭାଳ, କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ। ଏହି କଥା ଅନୁଯାୟୀ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କର।" "ଏଭଳି କରିଲେ, ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ଭକ୍ତି ପ୍ରମାଣିତ ହେବ, ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବୃଦ୍ଧମାନେଂକୁ ସମ୍ମାନ କରିବାରେ ତୁମର ଅପୂର୍ବ ଧର୍ମ ଦେଖାଯିବ। ଏହି କର୍ମ ସୌମିତ୍ରି, ମୋ ପାଇଁ କର, ଯେଉଁଠି ଆମ ମାତା ଆମ ବିନା ଦୁଃଖିତ ହେଇ ନ ରୁହନ୍ତୁ।" ଏପରି ମୃଦୁ କଥାରେ ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେବାରେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, "ଆପଣଙ୍କ ତେଜରେ, ହେ ନାୟକ, ଭରତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କୌଶଳ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ମାନ କରିବେ—ଏଥିରେ ଅନ୍ୟଥା ନାହିଁ।" "ଯଦି ଭରତ ଉତ୍ତମ ରାଜ୍ୟ ପାଇ ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାସନ ନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରଣା ଦ୍ୱାରା ଅଭିମାନ ରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ, କ୍ରୂର ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଭାଇକୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେଂକୁ, ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦଣ୍ଡ ଦେବି।" "କୌଶଳ୍ୟା ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ହଜାର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭଳି ସନ୍ତାନକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭାଳିପାରିବେ, କାରଣ ସେ ହଜାର ଗ୍ରାମ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ଲାଗି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଛନ୍ତି। ସେ ନିଜେ, ମୋର ମାତା, ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟମାନେଂକୁ ଚାଲାଇବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାବାନ୍।" "ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ କରନ୍ତୁ, ଏଥିରେ କୌଣସି ଅଧର୍ମ ନାହିଁ। ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବି, ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସାଧିତ ହେବ। ମୋ ଧନୁଷ୍ ବାନ୍ଧି, ଖୁଡ଼ି ଓ ଝାଉଲି ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଗରୁ ରାସ୍ତା ଦେଖେଇ ଚାଲିବି।" "ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୂଳ ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ଵୀ ଭୋଜ୍ୟ ଜନ୍ୟ ଆଣିଦେବି। ଆପଣ ଓ ବୈଦେହୀ ପାହାଡ଼ ଉପତ୍ୟକାରେ ଆନନ୍ଦ କରିବେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଜାଗିଥିବା କିମ୍ବା ଶୁଇଥିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ କାମ କରିଦେବି।" ଏହିପରି ମୂଳ୍ୟବାନ ଉପଦେଶ, ନିଷ୍ଠା, ଓ ଭାଇ-ଭାଉଣୀଙ୍କ ଭାବନାରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ।