ସୀତାଙ୍କ ମୁହଁ, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା ଏବଂ ପବିତ୍ର, ବଡ଼ ଦେଖା ଆଖି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଏହା ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯେପରି ଏକ ପଦ୍ମ ତାହାର ଜଳ ହରାଇଦେଇଛି। ଏହି ଦୁଃଖରେ ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ବାହୁଡ଼େ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନା ଦେବାକୁ କଥା କହିଲେ। “ହେ ମହିଳା,” ରାମ କହିଲେ, “ଦୁଃଖ ସହ ଯଦି ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ; ମୁଁ କୌଣସି ଭୟ ମାନେଁ ନାହିଁ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ପରି। ତୁମ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇଚ୍ଛା ଜାଣିନଥିଲେ, ହେ ଶୁଭେ, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୁଁ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବି। ମୈଥିଲୀ, ତୁମେ ମୋ ସହ ବନବାସ ପାଇଁ ଏକାଠି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛ; ଯେପରି ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରତି ଯେତେ ମମତା ରଖେ, ସେଇପରି ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ମମତା, ଏହାକୁ କେବେ ବି ପରିତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ହେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଯଦି ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ, ଯାହା ସତ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୋତେ ବନକୁ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁନଥାନ୍ତା, ତେବେ ମୁଁ କେବେ ବନକୁ ଯାଇନଥାନ୍ତି। ଏହି ଧର୍ମ ହେଉଛି, ହେ ଶୁଭ ନିତମ୍ଭିନୀ, ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ମାନିବା; ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅମାନ୍ୟ କରିଥାଏ, ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ। ମାତା, ପିତା ଓ ଗୁରୁ—ଏମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ତିନି ଲୋକ ପରି ପବିତ୍ରତା ଅଛି; ଏହା ସମ କିଛି ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହିପରି ଗୌରବ କିଛି ନାହିଁ। ସତ୍ୟ, ଦାନ, ମାନ, ବା ବହୁ ଦାନସହିତ ଯଜ୍ଞ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୀତା, ପିତାଙ୍କ ସେବା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ। ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ସନ୍ତାନ ଓ ସୁଖ—କିଛି ମିଳିପାରେ। ମାତା ପିତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ଦେବତା, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଗୋଲୋକ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୋ ପିତା ଯେପରି ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟର ପଥରେ ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ ରହି, ମୋତେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହା ଅନୁସରଣ କରିବି; ଏହି ହେଉଛି ସନାତନ ଧର୍ମ। ହେ ସୀତା, ମୋ ମନ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି—ମୁଁ ତୁମକୁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ନେଇଯିବି; ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ପଛେ ଚାଲି ଏବଂ ସେଠି ବସିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ। ହେ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗଅଂଶ ଓ ମଦନ୍ତ ନୟନ ଥିବା ସୀତା, ତୁମେ ବନବାସ ପାଇଁ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛ; ଭୟଭୀତ ହେବା ନାହିଁ, ମୋ ସହ ଧର୍ମର ସାଥୀ ହେଉ। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରରେ, ହେ ସୀତା, ତୁମ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଓ ତୁମ ବଂଶ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ; ତୁମ ଏହି ନିଷ୍ଠା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସନୀୟ। ଏବେ, ହେ ଶୁଭ ନିତମ୍ଭିନୀ, ବନବାସ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କର; ଏବେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୀତା, ତୁମ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ପ୍ରୀତି ଦେଉନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ରତ୍ନ ଦିଅ, ଭିକ୍ଷୁମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ; ଯେଉଁମାନେ ମାଗନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ଦିଅ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର କର—ବିଳମ୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗହଣା, ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଖେଳ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଆନନ୍ଦ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଛି— ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶଯ୍ୟା, ଯାନ, ମୋର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷମାନେ—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମ ସେବକମାନେ ପାଇଁ ଦିଅ। ପତିଙ୍କ ବିଦାୟ ସମ୍ବାଦ ଜାଣି, ରାନୀ ଆନନ୍ଦିତ ଏବଂ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ଦାନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୀତା ମନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ନେଇ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଧନ ଓ ରତ୍ନ ଦାନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ମନ୍ୟତା ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ଆଗରୁ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ମୁଖ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଦୁଃଖ ସହିପାରୁନଥିଲେ। ସେ ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ ଭାଇଙ୍କ ପାଦ ଦୃଢ଼ତାରେ ଧରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୀତା ଓ ମହାପ୍ରତିଜ୍ଞା ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଜଦି ଆପଣ ମୃଗମୟ ଓ ହସ୍ତୀମୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଆଗରୁ ଧନୁଷ ଧରି ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବି। ମୋ ସହ ଆପଣ ଶୁଭ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରିବେ, ଯେଉଁଠି ପକ୍ଷୀ ଓ ବନ୍ୟପଶୁମାନେର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ। ମୁଁ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଅମରତ୍ୱ କିମ୍ବା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ—ଆପଣ ବିନା କିଛି ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ।” ଏପରି କହି, ସୌମିତ୍ରି ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ରାମଙ୍କ ଅନେକ ମୃଦୁ କଥାରେ ରୋକି ଦେଉଥିବା ସତ୍ୱେ, ପୁନି କହିଲେ— “ପୂର୍ବରୁ ଆପଣ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ କାହିଁକି ମତେ ରୋକୁଛନ୍ତି? ମୁଁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ତଥାପି ଏହି ନିଷେଧ କାହିଁକି? ଏହାର କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ହେ ନିର୍ଦୋଷ ଜନ।” ତାହାପରେ ବଳଶାଳୀ ରାମ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହାତ ଜୋଡି ଦଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଦଢ଼ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁମେ ସ୍ନେହଶୀଳ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦୃଢ଼, ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ, ଆଜ୍ଞାକାରୀ, ବିଜୟୀ ଏବଂ ମୋ ସ୍ନେହୀ। ଯଦି ତୁମେ ଆଜି ମୋ ସହ ବନକୁ ଯିବ, କେ ତାହେଲେ କୌଶଲ୍ୟା କିମ୍ବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ସେବା କରିବ? ଯିଏ ମେଘ ପରି ପୃଥିବୀରେ ଇଚ୍ଛା ବର୍ଷାଏ, ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାର ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା। ରାଜ୍ୟ ପାଇବା ପରେ, ଅଶ୍ୱରାଜ କନ୍ୟା କୌଶଲ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ରାନୀମାନେକୁ ଖୁସି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଭରତ, ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ କୈକେୟୀ ସହ ଥିବାରୁ, କୌଶଲ୍ୟା ଓ ଦୁଃଖିତ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ସମ୍ବଳ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ସୌମିତ୍ରି, ଏଠାରେ ତୁମେ ସେ ଉତ୍ତମ ମହିଳାଙ୍କୁ ସମ୍ବଳ ଦିଅ, କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ; ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କୌଶଲ୍ୟା ପାଇଁ ପୂରଣ କର। ଏଭଳି କରି, ତୁମର ଭକ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରତି ଅପୂର୍ବ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। ଏହି କଥା, ସୌମିତ୍ରି, ମୋ ପାଇଁ କର; ଆମେ ଦୁଇଜଣ ନଥିବାରୁ ଆମ ମାତାଙ୍କୁ ସୁଖ ଅଭାବ ନ ହେଉ।” ଏହା ହେଉଛି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକତିସତମ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା।