ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଭରିଆ, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖରେ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁ ମୋ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିୟୋଗ ମୁଁ ସହିପାରୁନାହିଁ, ତେବେ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ କିପରି ବଞ୍ଚିବି?” ଏପରି ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ତାଳମାଳ ହୋଇ, ସୀତା ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଜଡ଼ିଧରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କନ୍ଦିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଭରା କଥାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଜଣେ ଅଶ୍ରୁବିଦ୍ଧ ହାତୀଣୀ ପରି, ସୀତା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚାପି ରଖିଥିବା ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ। ତାଙ୍କର କମଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥରେ ଥରେ କ୍ରିଷ୍ଟଳ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ଭିଜିଗଲା। ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ, ବିସ୍ତୃତ ଦୃଷ୍ଟି, ଅଶ୍ରୁରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଜଣେ କମଳ ତାଳା ଶୁଖିଯିବା ପରି। ଏତେବେଳେ ରାମ, ସୀତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୃଢ଼ ଦେଖି, ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ—“ହେ ମହିଳେ, ଯଦି ଦୁଃଖ ଥାଏ, ତେବେ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ନୁହଁ; ମୁଁ କେବେ ଭୟ ପାଉ ନାହିଁ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ପରି। ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଜାଣିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବି। ମୈଥିଳୀ, ତୁମେ ମୋ ସହ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛ; ମୋ ଆତ୍ମା ପରି ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ଭଲପାଇବା, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ। ହେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଯଦି ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ, ଯାହା ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ମୋତେ ବାଧ୍ୟ କରୁନଥାନ୍ତା, ତେବେ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବିନାହିଁ। ଏହା ଧର୍ମ, ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅମାନ୍ୟ କରିଲେ, ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ। ଯେଉଁ ଦେଶରେ ମାତା, ପିତା, ଗୁରୁ ଅଛନ୍ତି, ସେଠା ତିନି ଲୋକ ପରି ପବିତ୍ର; ଏହାଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିଛି ନାହିଁ, ଏହିପରି ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ। ତାପରି, ତଥ୍ୟ, ଦାନ, କୀର୍ତ୍ତି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ—ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ହେଉଛି ପିତାଙ୍କ ସେବା। ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ସନ୍ତାନ, ସମସ୍ତ ସୁଖ ଲଭ୍ୟ। ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ମାତା ପିତାଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତା, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଗୋଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୋ ପିତା ଯେପରି ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ସେମାନେ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହିପରି ମୁଁ କରିବାକୁ ଚାହେଁ; ଏହା ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ। ମୋ ମନ ଦୃଢ଼ ହୋଇଛି, ହେ ସୀତା, ତୁମକୁ ନେଇ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯିବି; ତେଣୁ ନିଶ୍ଚିତ ହେଉ, ମୋ ସହ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ। ହେ ଅନଘାଙ୍ଗିନୀ, ତୁମେ ଅରଣ୍ୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ମୋ ସହ ଧର୍ମ ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ ଆସ, ହେ ଭୟଭୀତା। ସୀତେ, ତୁମ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ମୋ ପାଇଁ ଓ ତୁମ ଗୋତ୍ର ପାଇଁ ଉଚିତ; ତୁମର ଏହି ନିଷ୍ଠା ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏବେ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ, ତାହା ଆରମ୍ଭ କର; ମୋ ପାଇଁ ସୀତା, ତୁମ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମଣିମାଳା ଦିଅ, ଭିକ୍ଷୁମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ, ଯେଉଁମାନେ ମାଗନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ଦିଅ, ଦେରି କରନି। ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଯେଉଁ ଖେଳନାବସ୍ତୁ ଅଛି—ସମସ୍ତ ଦିଅ। ଶଯ୍ୟା, ଯାନ, ଏବଂ ମୋ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପରେ ଦାସଦାସୀମାନେକୁ ଦିଅ। ପତିଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଜାଣି, ସୀତା ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଦାନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମନ ଭରି, ମହିଳା ଧନ ଓ ମଣି ଦାନ କରିବାରେ ଲାଗିଗଲେ। ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଥିଲା, ଦୁଃଖ ସହିପାରୁନଥିଲେ। ସେ ଦୁଇଭାଇଁଙ୍କ ଚରଣ ଦବାଇ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶ୍ରୀସୀତା ଓ ମହାପ୍ରତିଜ୍ଞା ବାନ୍ଧିଥିବା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଯଦି ଆପଣ ମୃଗମୃଗୀ ଓ ହସ୍ତୀମୃଗରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଧନୁଷ୍ ଧରି ସାମ୍ନାରେ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଯିବି। ମୋ ସହ ଆପଣ ସେଇ ମନୋହର ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀ ଓ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନେ ଶବ୍ଦ କରନ୍ତି। ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଅମରତ୍ୱ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଆପଣ ବିନା ଏହି ଜଗତର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ।” ଏପରି କହି, ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାମଙ୍କ ଅନେକ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ବାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁନି କହିଲେ—“ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ କାହିଁକି ପୁନି ମୋତେ ବାରଣ କରୁଛନ୍ତି? ମୁଁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ମୋ ପ୍ରତି ଏହି ନିଷେଧ କାହିଁକି? ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ମୁଁ ଅନିଶ୍ଚିତ।” ତେବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଜୋଡ଼ା ହାତରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ସ୍ନେହି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦୃଢ଼, ସଦା ଧର୍ମ ପଥରେ ଅଟୁଟ, ମୋ ପ୍ରାଣ ସମ, ଆଜ୍ଞାକାରୀ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବନ୍ଧୁ। ଯଦି ସେଇ ଦିନ ତୁମେ ମୋ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବ, ତେବେ କେ ତ କୌଶଲ୍ୟା କିମ୍ବା ଶ୍ରୀମତୀ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ସେବା କରିବେ? ଯେଉଁ ରାଜା ମେଘ ପରି ଭୂମିରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କାମନାର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବନ୍ଧି ରହନ୍ତି।” ଏଭଳି ଭାବେ ଦୁଃଖ, ଭକ୍ତି, ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥୁତ ହେଉଥିଲେ।