ସୀତା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ସାଙ୍ଗ କରି ନେଇ ନଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଜଙ୍ଗଲ, କିମ୍ବା ସ୍ଵର୍ଗ—ଯେଉଁଠି ଯିବ ଚାହେଁ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ରହିବି। ତୁମେ ଆଗକୁ ଚାଲିବା ସମୟରେ ମୁଁ ତୁମ ପଛରେ ଚାଲିବି, ଏବଂ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ମୋ ଦେହରେ କେହି ପ୍ରକାରର କ୍ଲାନ୍ତି ଆସିବ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆମେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ଦିନରେ ତୁମ ସହିତ ରହିଥିବି। ମୁଁ ତୁମ ସାଙ୍ଗରେ ଯେଉଁ କୁଶ ଘାସ, ରେଖ, କଟା ଗଛ, କିମ୍ବା କଣ୍ଟା ଦେଖିବି, ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ତୁମ ସହିତ ରହିଲେ କପାସ କିମ୍ବା ମୃଗଚର୍ମ ପରି ମୃଦୁ ଲାଗିବ। ପ୍ରିୟ, ବଡ଼ ପବନ ଦ୍ୱାରା ଉଠିଥିବା ଧୂଳି ମୋ ଉପରେ ତୁଳିଲେ, ମୁଁ ତାହାକୁ ସ୍ଵର୍ଗୀୟ ଚନ୍ଦନ ପ୍ରସାଦ ପରି ଗଣନା କରିବି। ଅରଣ୍ୟରେ ପତ୍ର ଦେଇ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶୟନ ପରି ଘାସ ଉପରେ ଶୋଇଲେ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜିନିଷ ରହିପାରିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଯେଉଁ ପତ୍ର, ମୂଳ, ଫଳ ଆଣି ଦେଉଛ, କିମ୍ବା ଅଳ୍ପ କିମ୍ବା ବେଶି, ମୁଁ ତାହାକୁ ଅମୃତ ପରି ମିଠା ଭାବିବି। ଅରଣ୍ୟରେ ମୁଁ ଋତୁ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିବି, ତାହା ସମୟରେ ମୋ ମା, ବାପା, ଘର ମନେ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରେ କିଛି ଅସୁନ୍ଦର ଦେଖିବା ଆଶା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କେହି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଭୋଗିବା ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଭାର ହେବି ନାହିଁ। ତୁମ ସହିତ ଯଦି ଥାଏ, ସ୍ଵର୍ଗ ସ୍ଵର୍ଗ ଅଟୁଟ୍ ରହିବ; ତୁମ ବିନା ଏହା ନରକ। ଏହି ଜାଣି, ମୋ ଆପାର ପ୍ରେମ ଦେଖି, ରାମ, ମୋ ସାଙ୍ଗରେ ଯାଅ। ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେଇ ଯିବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବ, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ବିଷ ପିଇ ମରିଯିବି—ମୋ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅଧିନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ଦୁଃଖରେ ମୋ ଜୀବନ ରହିବ ନାହିଁ; ଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବି। ମୁଁ ଏ ଦୁଃଖକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବି ନାହିଁ—ଏହି ଦୁଃଖରେ ଚଉଦ ଵର୍ଷ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବି? ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ତଳମାଳ କରୁଥିବା ସୀତା ଦୀର୍ଘ କ୍ଷଣ ମନ୍ତ୍ରଣା କରି, ତାଙ୍କ ପତିକୁ ଗଢ଼ି ଧରି, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ବିପ୍ଳବ କରି କନ୍ଦିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ଦୁଃଖଦାୟକ ଶବ୍ଦରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଏକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହାତୀନୀ ପରି, ଦୀର୍ଘ ଅବଧି ଧରିଥିବା ଅଞ୍ଜଳି ଜଳ ପରି ଅଶ୍ରୁ ଝାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଉପାନ୍ତିକୁ ଉଗ୍ର ହେଉଛି। ତାଙ୍କ ଲୋଟସ ପରି ଚକ୍ଷୁ ରୁ ଜଳ ଝାଡ଼ିଲା, ଯାହା ସ୍ଫଟିକ ପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା, ଏ ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସୀତାଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ଅଶ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ଜଳ ବିନା ଲୋଟସ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ। ତାପରେ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ବାହୁଦ୍ୱାରା ଆଲିଂଗନ କରି, ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିବା ସୀତାକୁ ଶାନ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ ଶବ୍ଦ କହିଲେ। “ଓ ମହିଳା, ସ୍ଵର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ ଯଦି ତାହା ଦୁଃଖ ସହିତ ଆସେ; ମୁଁ କିଛି ଭୟ ରଖିନାହିଁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପରି। ତୁମ ଏକ ଏକ ଇଚ୍ଛା ଜାଣିବା ବିନା, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିପାରିବି। ମିଥିଳା, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛ; ମୋ ସ୍ନେହ ତୁମ ପ୍ରତି, ମୋ ନିଜ ପ୍ରତି ପରି ଅଟୁଟ୍, ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇଥିବା ଉପରେ ମୋତେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି; ଏହି ନାହିଁ ଥିଲେ, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବିନାହିଁ। ଏହା ଧର୍ମ, ଶୁଭ୍ର ନିତମ୍ବିନୀ: ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅବହେଳା କରି ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ। ନିଜ ନିୟତିକୁ ଅବହେଳା କରି, ମାତା, ପିତା, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି କିପରି ପୂଜା କରିପାରିବି? ଏ ତିନିଜଣେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଶୁଭ୍ର ଚକ୍ଷୁବିନୀ, ସେଠି ଏ ଭୂମିରେ ତିନି ଲୋକ ପରି ପବିତ୍ରତା ଅଛି; ଏହା ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେବା ଉଚିତ୍। ସତ୍ୟ, ଦାନ, ସମ୍ମାନ, ବହୁ ଦାନ ସହିତ ଯଜ୍ଞ—ସୀତା, ପିତାଙ୍କ ସେବା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ। ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଵର୍ଗ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ସନ୍ତାନ, ସୁଖ—କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ତ ନୁହେଁ। ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରୁଥିବା ମହାତ୍ମାମାନେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗୋଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୋ ପିତା, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା, ଯେପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି, ସେପରି ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହେଁ; ଏହି ହିଁ ଶାଶ୍ଵତ ନୀତି। ମୋ ମନ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଛି, ସୀତା, ତୁମକୁ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେଇ ଯିବା; ଏହିପରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋ ସାଙ୍ଗରେ ଯାଅ ଓ ସେଠି ରହ। ଶୁଭ୍ର ଅଙ୍ଗବିନୀ, ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅରଣ୍ୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛ; ମୋ ସାଙ୍ଗରେ ଯାଅ, ଭୟଭିତା, ଧର୍ମର ସାଥୀ ହେଉ। ସୀତା, ତୁମ ନିଷ୍ଠା ମୋ ପାଇଁ ଓ ତୁମ ଉତ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ଯଥାଯଥ; ଏ ନିଷ୍ଠା, ଶୁଭ୍ର ଅଙ୍ଗବିନୀ, ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କର, ଶୁଭ୍ର ନିତମ୍ବିନୀ; ଏବେ, ସୀତା, ତୁମ ବିନା ସ୍ଵର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଭିକ୍ଷୁମାନେ ନିମନ୍ତେ ରତ୍ନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ; ଯେଉଁଠି ଅନୁରୋଧ ଆସେ, ସେଉଁଠି ଦିଅ; ଶୀଘ୍ର କର, ବିଳମ୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ରତ୍ନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉସ୍ତ୍ରା, ଏବଂ ଖେଳ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଜିନିଷ ଅଛି— ଶୟନ, ଯାନ, ଏବଂ ମୋ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଇ, ପରେ ଦାସମାନେକୁ ଦିଅ। ପତିଙ୍କ ବିଦାୟ ଜାଣି, ରାଣୀ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ, ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ଦାନ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପତିଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୀତିବନ୍ତିନୀ ସୀତା ଧନ ଓ ରତ୍ନ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହା ହେଉଛି ମହା ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ।