ଏହି ଅଯୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ୱାସନ ପାଇଁ ସୀତା, ମିଥିଳାର ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଜନ୍ମଜାତ କନ୍ୟା, ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରାମଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ଆଦର ଓ ଗର୍ବରେ ଭରି ଏହିପରି କଥା କହିଲେ—“ମୋର ପିତା, ମିଥିଳାର ରାଜା ଜନକ, ତୁମକୁ ଜମାଇ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାବେଳେ କଣ ଏପରି ଭାବିଥିଲେ ଯେ, ପୁରୁଷ ରୂପରେ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି? ଅନ୍ୟମାନେ ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ କହନ୍ତି ଯେ ରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟେ କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ସେ କଥା ଅସତ୍ୟ, କାରଣ ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛ। ତୁମେ କଣ ଦୁଃଖ ଦେଖିଛ, କିମ୍ବା କଣ ଭୟ ଅଛି, ଯେ ତୁମେ ମୋତେ, ଯାହାର କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ଛାଡିବାକୁ ଚାହୁଛ? ମୁଁ ସତ୍ୟବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସବିତ୍ରୀ ପରି ଭକ୍ତ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ସଦା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ମୋର ମନରେ ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିବି ନାହିଁ; ତୁମେ ମୋତେ ନେଇବାକୁ ଚାହୁନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟା ପରି ତୁମ ସଂସ୍କାରକୁ ଲଜ୍ଜିତ କରିବି। ତୁମେ ନିଜ ଜୀବନ ସାଥୀ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଯୁବାବୟସରୁ ତୁମ ସହିତ ରହିଥିବା, ମୋତେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇବାକୁ ଚାହୁଛ, ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ପରି। ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଯଥାଯଥ କଥା କହିଛ, ଯାହାକୁ ଭଲ ପାଇଛ, ସେ ଲୋକଙ୍କ ଆଞ୍ଜଳି ଅନୁସାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ମୋତେ ନେଇ ନଥିଲେ, ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତପସ୍ୟା, ଅରଣ୍ୟ କିମ୍ବା ସ୍ଵର୍ଗ, ଯାହା କି ହେଉ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ରହିବି। ତୁମେ ଯେଉଁପଥରେ ଚାଲିବ, ମୁଁ ତୁମ ପଛରେ ଚାଲିବି, ଏକାନ୍ତ ଓ ବିଶ୍ରାମ ସମୟରେ ଯେପରି ଅନୁଭବ କରିଥିଲି, ତେପରି କୌଣସି କ୍ଲାନ୍ତି ମନେ ହେବ ନାହିଁ। କୁଶ ଶୟା, କଣ୍ଟା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଗଛ, ଏବଂ ଅରଣ୍ୟର କୁଠିଆ ଜିନିଷ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ରହିଲେ, କମଳା ଚମଡ଼ କିମ୍ବା ମୃଦୁ କାପୁର ପରି ଅନୁଭବ କରିବି। ପ୍ରିୟ, ବଡ଼ ପବନରେ ଉଡ଼ିଥିବା ଧୂଳି ମୋ ଶରୀରରେ ପଡ଼ିଲେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଚନ୍ଦନ ଲେପ ପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ଭାବିବି। ଅରଣ୍ୟର ତୃଣ ଶୟା ଓ ପତ୍ର ଶୟାରେ ଶୁଇଲେ, ତାହାଠାରୁ ମଧୁର କିଛି ଅନ୍ୟ ଅନୁଭବ ହେବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଯେପରି ମୋ ପାଇଁ ପତ୍ର, ମୂଳ, ଫଳ ଆଣିବ, ଅଳ୍ପ କିମ୍ବା ବେଶି, ମୁଁ ତାହାକୁ ଅମୃତ ପରି ମଧୁର ଭାବିବି। ଅଠାରେ, ମୁଁ ମା, ବାପା, ଘରକୁ ମନେ କରିବି ନାହିଁ; ଋତୁ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିବି। ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରେ ମୋତେ ଦେଖି କୌଣସି ଅପ୍ରିୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବ ନାହିଁ; ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଭାର ହେବି ନାହିଁ। ତୁମ ସହିତ ରହିଲେ ସ୍ଵର୍ଗ ମଧ୍ୟ ସ୍ଵର୍ଗ; ତୁମ ବିନା ଏହା ନରକ। ଏହି ଜାଣି, ରାମ, ମୋତେ ନେଇ ଚାଲ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରେମ ରଖିଛି। ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ନେଇ ନଥିବା, ମୁଁ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ମନ ନେଇ ତୁମ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେଇ ଚାଲିବାକୁ ଚାହୁଛି; ନେଇ ନଥିଲେ ମୁଁ ବିଷ ପିଇବି—ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେ ମୋତେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ ନାହିଁ। ପରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ମୋର ଜୀବନ ରହିବେ ନାହିଁ; ତୁମେ ଛାଡ଼ିଲେ, ପ୍ରଭୁ, ତୁରନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ। ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବି ନାହିଁ—ତେବେ ଚୌଦ ଓଁର ବର୍ଷ ଦୁଃଖରେ କିପରି ରହିପାରିବି? ଏଭଳି, ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ସୀତା ଦୀର୍ଘ କ୍ଷୁଭ୍ରତାରେ ବିଳାପ କରି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଜୋରରେ ଆଲିଂଗନ କରି, ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ। ଅନେକ ବେଦନାଦାୟକ କଥାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଏକ ଅସିଂହା ହାତୀ ପରି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆହତ, ସୀତା ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ରଖିଥିବା ଅଶ୍ରୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ଜଣା ଅଗ୍ନି ପରି। ତାଙ୍କ କମଳ ନୟନରୁ ଚିଷ୍ଟା ଜଳ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା, ଯାହା ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ମୁହଁ, ବିସ୍ତୃତ ନୟନ, ଅଶ୍ରୁରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଜଳ ହରାଇଥିବା କମଳ ପରି। ତାପରେ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ସୀତାକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ କହିଲେ—“ଓ ମହିଳା, ଦୁଃଖ ସହିତ ଆସିଥିବା ସ୍ଵର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ; ମୁଁ କୌଣସି ଭୟ ରଖେ ନାହିଁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପରି। ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି ନଥିଲେ, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବି। ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛ, ମୈଥିଳୀ; ମୋ ପ୍ରେମ ତୁମପ୍ରତି ନିଜ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ପରି, ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ। ଏହି ଜନକ କନ୍ୟା, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି ନାହିଁ, ଯଦି ମୋର ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା, ସତ୍ୟରେ ଶକ୍ତ, ମୋତେ ବାଧ୍ୟ କରିନଥାନ୍ତି। ଏହି ଧର୍ମ, ଓ ଶୁଭ୍ର ନିତମ୍ବା, ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁମୋଦନ କରିନଥିଲେ, ମୁଁ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ମାତା, ପିତା, ଗୁରୁ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ତିନି ଲୋକ ପରି ପବିତ୍ରତା ଅଛି; ଏହା ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, ଏହିପରି ଉଚିତ ଭକ୍ତି। ସତ୍ୟ, ଦାନ, ସମ୍ମାନ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ, ସୀତା, ପିତାଙ୍କ ସେବା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ। ସ୍ଵର୍ଗ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ଶିଶୁ, ଆନନ୍ଦ—ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ସବୁ ଲାଭ ହୋଇପାରେ। ମାତା, ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା ମହାତ୍ମାମାନେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗୋ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୋ ପିତା, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ, ଯେପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହା ଅନୁସାରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଛି; ଏହା ଏହି ସନାତନ ଧର୍ମ। ମୋ ମନ ଦୃଢ଼, ସୀତା, ତୁମକୁ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେଇ ଯିବାକୁ; ଏହିପରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋ ସହିତ ଚାଲିବା ଓ ତାହାଠାରେ ବାସ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ। ଶୁଭ୍ର ଅଙ୍ଗ ଓ ମଦିରା ନୟନ ଥିବା ସୀତେ, ତୁମେ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛ; ମୋ ସହିତ ଚାଲିବା, ଲଜ୍ଜିତ ମନ ନେଇ ଧର୍ମର ସଂଗୀନୀ ହେଉ।