ରାମଙ୍କୁ ସୀତା କହିଲେ, “ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ଏହି ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏକ ନୀରୋଧା ନାୟକଙ୍କ ଜୀବନ ମତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣ କରେ। ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଏବଂ ପ୍ରେମରେ, ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବି, କ୍ଷମା ରହିବି, କାରଣ ପତି ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା। ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ୍, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବ, କାରଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହିପରି କଥା କହିଛନ୍ତି। ଏହି ଜଗତରେ, ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ପିତାମାନଙ୍କଠାରୁ, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ହୋଇ ରହେ। ତେଣୁ, ଆପଣ ଏହି ଘରରୁ ମୋତେ, ଏକ ଶୀଳବତୀ ଏବଂ ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ, କାହିଁକି ନେବାକୁ ଚାହୁନାହାନ୍ତି? ଆପଣ ମୋତେ ନେବା ଉଚିତ, ଯିଏ ପ୍ରେମରେ ଦୃଢ, ବିଶ୍ୱାସୀ, ନିର୍ଧନ, ଆପଣଙ୍କ ଦୁଃଖସୁଖରେ ସମାନ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖ ଭାଗ କରେ। ଯଦି ଆପଣ ଏପରି ଦୁଃଖିତ ମୋତେ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ବିଷ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳ ଅଳିଙ୍ଗନ କରି ମୃତ୍ୟୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବି।” ସୀତା ଏପରି ଅନେକ ଭାବରେ ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟ ଯିବା ପାଇଁ ବିନୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେବାକୁ ରାଜି ହେଲେନି। ଏହି ଭାବରେ କଥା ହେବା ପରେ, ସୀତା ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଉତ୍ତପ୍ତ ଅଶ୍ରୁ ଭୂମିକୁ ଭିଜାଇଲା। ସୀତାଙ୍କ ଏହି ଦୁଃଖଦେଖି, ରାମ ତାଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରିବା ପାଇଁ ମୃଦୁ କଥା ଦେଇ ଶାନ୍ତ କରିଲେ। ଏହି ଅଯୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏହା ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ରାମଙ୍କ ଶାନ୍ତନା ପାଇଁ, ମୈଥିଲୀ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ କଥା କହିଲେ। ଦୁଃଖିତ ସୀତା, ଆନୁରାଗ ଏବଂ ଗର୍ବରେ, ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ପିତା ମିଥିଲାର ରାଜା ଆପଣଙ୍କୁ ଜମାଇ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାବେଳେ କଣ ଭାବିଥିଲେ? ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଣ ଜଣେ ପୁରୁଷ ରୂପରେ ନାରୀକୁ ଦେଖିଥିଲେ? ଅନ୍ୟମାନେ ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ କହନ୍ତି ଯେ ରାମଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏହା ମିଥ୍ୟା, କାରଣ ଆପଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଆପଣ କଣ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଦୁଃଖିତ? କିମ୍ବା କଣ ଭୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି, ଯେ ଆପଣ ମୋତେ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଛନ୍ତି? ମୁଁ ସବିତ୍ରୀ ପରି ସତ୍ୟବାନଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରିବି, ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଚାଲିବି। ମୋ ମନରେ ଆପଣ ବ୍ୟତିତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଖିବି ନାହିଁ; ଏକ ପରିବାରର ଲାଜ ଆଣିଥିବା ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ପରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଯିବି। ଆପଣ ମୋତେ, ଏକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଯୁବାବୟସରୁ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ରହିଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଛନ୍ତି, ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ପରି। ଯାହାକୁ ଆପଣ ଯଥାଯଥ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଯାହା ପାଇଁ ଆପଣ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛନ୍ତି, ସେ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ଆପଣ ଅନୁଗତ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ହେବା ଉଚିତ। ମୋତେ ନେଇ ନାହିଁ, ଆପଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତପସ୍ୟା, ଅରଣ୍ୟ, କିମ୍ବା ସ୍ଵର୍ଗ ଯାହା ହେଉ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ରହିବି। ଆପଣଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବାବେଳେ ମୁଁ କେବେ ଥକିବି ନାହିଁ, ଯେପରି ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ବିଶ୍ରାମ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଥିଲି। ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିବା ସମୟରେ କୁଶ ଘାସ, ନଳ, କାଠି, କଣ୍ଟା ଗଛ ମୋ ପାଇଁ ତିନ୍ତି, ମୃଗଚର୍ମ ପରି ମୃଦୁ ଲାଗିବ। ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ମୋ ଶରୀରରେ ଚିତା ଧୂଳି ପଡ଼ିବା, ମୋତେ ଚନ୍ଦନ ଲେପ ପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ଲାଗିବ। ଅରଣ୍ୟରେ ପତ୍ର ଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଇବା, ଏହା ଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ। ଆପଣ ଯେପରି ମୋତେ ପତ୍ର, ମୂଳ, ଫଳ ଦେବେ, ଅଳ୍ପ କିମ୍ବା ବେଶି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଅମୃତ ପରି ମନିବି। ଏଠାରେ ମୁଁ ମୋ ମା, ବାପା, ଘରକୁ ମନେ କରିବି ନାହିଁ, ଋତୁ ଫୁଲ ଓ ଫଳର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବି। ଆପଣ ଏଠାରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଅପ୍ରୀୟ ଦେଖିବେ ନାହିଁ; ମୋ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ କେବେ ଦୁଃଖ ହେବ ନାହିଁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭାର ହେବି ନାହିଁ। ଆପଣ ସହିତ ଥିଲେ ସ୍ଵର୍ଗ ସ୍ଵର୍ଗ; ଆପଣ ବିନା ଏହା ନରକ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ହେ ରାମ, ମୋ ସହିତ ଯାଆନ୍ତୁ, କାରଣ ମୋର ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରେମ ଅଛି। ତଥାପି ଯଦି ଆପଣ ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା ମୋତେ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ସତ୍ତ୍ୱରେ ବିଷ ପିଇବି—ମୁଁ ମୋ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦୟାରେ ନ ପଡ଼ିଯାଉ। ତାପରେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖରେ ମୋର ଜୀବନ ରହିବ ନାହିଁ; ଆପଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ମୋ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ। ଏହି ଦୁଃଖ ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବି ନାହିଁ—ତେଣୁ, ଚାଉଦ ଦିନ୍ନ ଦିନ ଦୁଃଖ କିପରି ସହିପାରିବି?” ଏପରି ଦୁଃଖରେ ତାପିତ ହୋଇ, ସୀତା ଲମ୍ବା ଶୋକ କରିଲେ, ରାମଙ୍କୁ ଗଢ଼ି ଧରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭରିତ କଥାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଜଣେ ଅସ୍ତ୍ର ଆଘାତ ହୋଇଥିବା ମହିଳା ହାତୀ ପରି, ସୀତା ଦୀର୍ଘ ଅଶ୍ରୁ ଝାଡ଼ିଲେ, ଜଣେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳ ନିକୁଞ୍ଜରୁ ବାହାରିବା ପରି। ତାଙ୍କର ପଦ୍ମ ପରି ଆଖିରୁ ଜଳ ଝାଡ଼ିଲା, ଯାହା ସ୍ଫଟିକ ପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା, ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା ଏବଂ ପବିତ୍ର ମୁହଁ, ଚଉଡ଼ା ଆଖି, ଅଶ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ ହୋଇଗଲା, ପଦ୍ମରୁ ଜଳ ଶୋଷି ନିଯାଇଥିବା ପରି। ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସୀତାକୁ ରାମ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଶାନ୍ତନା ଦେଇ କହିଲେ, “ହେ ମହିଳା, ଦୁଃଖ ସହିତ ଆସିଥିବା ସ୍ଵର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ ନାହିଁ; ମୋତେ କେବେ ଭୟ ନାହିଁ, ସ୍ୱୟଂ-ଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ପରି। ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି ନାହିଁ, ହେ ଶୁଭେ, ତେବେ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିବି। ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଏକାଠି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛ, ମୈଥିଲୀ, ମୋର ତୁମପ୍ରତି ଆନୁରାଗ ନିଜ ପ୍ରତି ଆନୁରାଗ ପରି, ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ।