ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଉପରେ ମନ୍ତ୍ରଣା ହେବା ପରେ, ସୀତା ଭାବଗଭୀର ଭାବେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି, ତୁମେ ସହିତ ଯାଇବି; ସମୟ ଆସିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ସତ୍ୟ ହେଉ। ମୁଁ ଜାଣିଛି, ଅନ୍ୟେକ କଷ୍ଟ ଅଟଳ ଅଟାବାସ ଜୀବନରେ ଅଛି, ଏହି କଷ୍ଟ ଅନୁଶିଳିତ ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ମୋ ଜନକ ପିତାଙ୍କ ଘରେ, ଏକ ମୁନିନୀ କୃପାଳୁ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଠାରୁ ଅଟାବାସ ଜୀବନ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଶୁଣିଥିଲି, ମୋ ମାଁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ। ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ଥର ତୁମେ ସହିତ ଅଟାବାସକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି, ମୋ ମନ ତୁମେ ସହିତ ଯିବାକୁ ଆକୁଳ। ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ରାଘବ; ଅଟାବାସର ଜୀବନ ମୋତେ ଆକର୍ଷଣ କରେ। ଶୁଧ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ପ୍ରେମରେ, ମୁଁ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ନିର୍ମଳ ରହିବି; ପତି ହେଉଛନ୍ତି ଉଚ୍ଚତମ ଦେବତା। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଏକତ୍ୱ ତୁମେ ସହିତ ଅଟୁଟ ରହିବ; ଏହି କଥା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶୁଣିଛି। ଏହି ଜଗତରେ, ପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଠାରୁ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ, ତୁମେ ତୁମ ଘରରୁ ମୋତେ ନେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମେପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ଶୀଳବତୀ—ଏହି କି କାରଣ? ତୁମେ ମୋତେ ନେବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଭକ୍ତ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ନିର୍ଧନ, ସମାନ ସୁଖ ଦୁଃଖର ଭାଗୀ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ତୁମ ସୁଖ ଦୁଃଖର ସାଥୀ। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖିତ ମୋତେ ଅଟାବାସକୁ ନେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ବିଷ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ମୃତ୍ୟୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବି। ଏପରି ଭାବେ ସୀତା ଅନେକ ଭାବରେ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଏକାକୀ ଅଟାବାସକୁ ନେବାକୁ ରଜି ଦେଲେ ନାହିଁ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମୈଥିଳୀ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଇ, ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ତାତି ଅଁଶୁ ପୃଥିବୀକୁ ଜଳି ଦେଲେ। ସୀତାଙ୍କ ଏପରି ଦୁଃଖ ଦେଖି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ, ସୀତାଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ନିର୍ମଳ ଶବ୍ଦରେ ଶାନ୍ତ କଲେ। ଏହା ମହାରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ରାମଙ୍କ ଶାନ୍ତନା ପରେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଅଟାବାସରେ ଥିବା ପାଇଁ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ଦୁଃଖାକୁଳ ସୀତା ଆଦର ଓ ଗର୍ବରେ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ପିତା, ମିଥିଲାର ରାଜା, ତୁମକୁ ଜମାଇ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, କଣ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀର ଆକୃତିରେ ପୁରୁଷ ଦେଖିଲେ? ଦୁଃଖ, ଯଦି ଲୋକ ଅଜ୍ଞାନରେ କହନ୍ତି ଯେ ରାମଙ୍କର ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ଏହା ମିଥ୍ୟା; ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛ। ତୁମେ କଣ କରିଛ? କିମ୍ବା କଣ ଭୟ ଅଛି, ଯେ ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଛ? ମୁଁ ସତ୍ୟବାନ୍ ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ସାବିତ୍ରୀ ପରି, ସଦା ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲିବି। ମୋ ମନରେ ତୁମେ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିବି ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମେ ସହିତ ଯିବି, ଅନ୍ୟା ଯେପରି ନିଜ କୁଳକୁ ଲଜ୍ଜିତ କରେ। ତୁମେ ନିଜ ପବିତ୍ର ଜୀବନସାଥୀ, ଯେଉଁଠି ଶିଶୁ ଦିନ ଠାରୁ ସହିତ ରହିଛି, ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଛ, ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ପରି। ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଯଥାଯଥ କଥା କହିଛ, ଯାହା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ, ସେଉଁଠି ସଦା ଅନୁଗତ ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ତ ହେବା ଉଚିତ। ମୋତେ ନେଇ ନାହିଁ, ତୁମେ ଅଟାବାସକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତ୍ୟାଗ, ଅଟାବାସ, କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗ—ସବୁ ତୁମେ ସହିତ ହେଉ। ତୁମେ ସହିତ ଚାଲିବାକୁ, ମୋର କୌଣସି କ୍ଲାନ୍ତି ହେବ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆରାମ ଓ ବିଶ୍ରାମରେ ଚାଲିଥିଲି। କୁଶ ଘାସ, ଶିରା, କଣ୍ଟା ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଗଛ ମୋତେ ତୁମେ ସହିତ ଉନ୍ନତ ମୃଗଚର୍ମ କିମ୍ବା କପାସ ପରି ଲାଗିବ। ପ୍ରିୟ, ବଡ଼ ପବନରେ ଉଡ଼ିଥିବା ଧୂଳି ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିବା, ମୁଁ ଚନ୍ଦନ ପେଷଣା ପରି ମନିବି। ଅଟାବାସରେ ପତ୍ର ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ଶୋଇବା, ଏହାଠାରୁ ଭଲ କିଛି ହୋଇପାରିବ? ତୁମେ ଆଣିଥିବା ଯେକୌଣସି ପତ୍ର, କନ୍ଦ, ଫଳ—ଅଧିକ କିମ୍ବା ଅଳ୍ପ—ମୁଁ ରସ ପରି ମନିବି। ସେଉଁଠି ମୁଁ ମା, ପିତା, ଘରକୁ ମନେ କରିବି ନାହିଁ, ଋତୁଫଳ ଓ ଫୁଲ ଉପଭୋଗ କରିବି। ତୁମେ ଦୁଃଖ ଦେଖିବା ଆଶା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବା ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମେପାଇଁ ଭାର ହେବି ନାହିଁ। ତୁମେ ସହିତ ରହିଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ସ୍ୱର୍ଗ; ତୁମେ ଛଡ଼ିଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ନରକ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ରାମ, ମୋ ସହିତ ଯିବା; ମୋ ପ୍ରେମ ଉଚ୍ଚତମ। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଅଟୁଟ ମନ ଥିବା ମୋତେ ଅଟାବାସକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁନାହିଁ, ମୁଁ ସତ୍ୱରେ ବିଷ ପିଇବି—ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅଧିନ ହେବି ନାହିଁ। ତୁମେ ଛାଡ଼ି ବିପଦରେ ମୃତ୍ୟୁ ମୋତେ ଉଚିତ; ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଜୀବନ ରଖିପାରିବି ନାହିଁ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିପଦ ମୁଁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ—ତାହାହେଲେ, ଚାଉଦ ବର୍ଷ କିପରି? ଏହି ଭାବରେ, ଦୁଃଖରେ ଅନେକ ଦିନ ଦୁଃଖ କରି, ସୀତା ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଆଲିଂଗନ କରି, ଉଚ୍ଚ ରବେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଅନେକ ଦୁଃଖଦାୟକ କଥାରେ ଆହତ ହୋଇ, ମାନ୍ଦା ହାତୀ ପରି, ସୀତା ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ରଖିଥିବା ଅଁଶୁ ମାନିବା ପରି ଜ୍ୱାଳା ଚାଲିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଁଶୁ, ପଦ୍ମ ପରି ଆଖିରୁ, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଜଳ ଭୂମିକୁ ପକାଇଲା। ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ମୁହଁ, ବିସ୍ତୃତ ଆଖି ସହିତ, ଅଁଶୁ ଦ୍ୱାରା ଶୁଖିଗଲା, ପଦ୍ମ ପରି ଜଳ ଶୁଖି ଯାଇଥିବା।