ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୀତା ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିବାରେ, ସେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଏହି କଥା କହିଲେ—“ରାମ, ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନ ବିଷୟରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ତରାୟ କଥା କହିଛ, ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ସ୍ନେହରୁ ଗୁଣ ଭାବେ ଦେଖୁଛି। ମୃଗ, ସିଂହ, ହାତୀ, ବାଘ, ଶରଭ, ଉଠ, ବନ୍ୟ ଶୁଆ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁମାନେ—ସେମାନେ କଦାପି ତୁମ ରୂପ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ରାଘବ; ତୁମେ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ପଳାଇଯିବେ। ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମ ସହ ଯିବି, ଏହା ବଡ଼ମାନେ କହିଥିବା ଆଜ୍ଞା; ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଯିବ, ରାମ, ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋର ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେବି। ଏଠି ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ମୁଁ ତୁମ ସମୀପରେ ରହିଲେ, ମୋତେ କିଛି କରିପାରିବେନି। ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ପତି ବିନା ଜୀବନ ରଖିପାରେନି; ରାମ, ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଖାଇଛ। ଏହି ସହ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମ, ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କ ଘରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଥିଲି—ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିବି। ଏହି ଅଭିପ୍ରାୟ ଶୁଣି, ମୁଁ ଭଳି ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନ ପାଇଁ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଉଥିଲି। ଏହି ଆଜ୍ଞା ପ୍ରାପ୍ତି ତଥା ତୁମ ସହ ଯିବା—ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ, ପ୍ରିୟ। ଏବେ ଏହି ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି, ତୁମ ସହ ଯାଉଛି; ସମୟ ଆସିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ସତ୍ୟ ହେଉ। ମୁଁ ଜାଣିଛି, ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନରେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ଅଛି, ରାମ; ଏହି କଷ୍ଟ ଅନୁଶାସିତ ମନ ନଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ବାସ ବିଷୟରେ ମୋ ବାପାଙ୍କ ଘରେ ଏକ ମୁନି ମହିଳାଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ମୋ ମାଁଙ୍କ ପାଖରେ। ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଥର ଅନୁରୋଧ କରିଛି, ରାମ; ମୋର ମନ ତୁମ ସହ ଯିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ। ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ରାଘବ; ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନ ଏକ ବୀରଙ୍କ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ। ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଏବଂ ସ୍ନେହରୁ, ମୁଁ ପତିଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବି, ପାପରୁ ଦୂର ରହିବି; ପତି ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ତୁମ ସହ ସଂଯୋଗ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହି ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଛି। ଏହି ଜଗତରେ, ପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ପିତାମାନଙ୍କ ଠାରୁ ନୀତି ଏବଂ ଜଳ ଦ୍ବାରା ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ହୋଇ ରହନ୍ତି। ଏହିପରି, ତୁମ ଘରରୁ ତୁମେ ମୋତେ, ଏକ ଗୁଣବତୀ ଏବଂ ଭକ୍ତିଶୀଳ ସ୍ତ୍ରୀ, ନେଇବାକୁ ଚାହୁଁନାହାଁତି—ଏହା କିପରି ନ୍ୟାୟ? ତୁମେ ମୋତେ, ଏକ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ବିଶ୍ୱାସୁ, ଦୁଃଖିତ, ଏବଂ ଖୁସି-ଦୁଃଖରେ ସମାନ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଅନ୍ତର୍ଗତ, ତୁମ ସହ ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖ ବାଣ୍ଟିଥିବା ମୋତେ ନେବା ଉଚିତ। ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁନାହାଁତି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ବିଷ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳକୁ ଆଲିଂଗନ କରି ମୃତ୍ୟୁକୁ ବରଣ କରିବି। ଏଭଳି ସୀତା ଅନେକ ଭାବରେ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ତଥାପି ବଳଶାଳୀ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଏକାକୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନେବାକୁ ସମ୍ମତି ଦେଲେନାହିଁ। ଏପରି କଥା ହେବା ପରେ, ମୈଥିଳୀ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରୁ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅଶ୍ରୁ ଝରି ଭମିକୁ ଭିଜାଇଲା। ସୀତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି, ଶାନ୍ତ କଥାରେ ଭୟ ଭଙ୍ଗ କରିଲେ। ଏହା ଅଯୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଅଟେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ। ରାମଙ୍କ ଶାନ୍ତନା ପାଇଁ, ମୈଥିଳୀ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲ ବାସ ପାଇଁ ଏହି କଥା କହିଲେ। ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ସୀତା, ଅନୁରାଗ ଏବଂ ଗର୍ବରେ, ବିଶାଳ ଛାତି ଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ବାପା, ମିଥିଲାର ରାଜା, ତୁମକୁ ଜମାଇ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, କଣ ଏକ ପୁରୁଷ ରୂପରେ ନାରୀକୁ ଦେଖିଥିଲେ? ଅନ୍ୟମାନେ ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରୁ କହନ୍ତି ଯେ ରାମଙ୍କର ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ସେ କଥା ଭୁଲ; ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ତୁମେ କ’ଣ ଅପରାଧ କରିଛ, କିମ୍ବା କ’ଣ ଭୟ ଅଛି, ଯେ ତୁମେ ମୋତେ, ଯାହାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ସବିତ୍ରୀ ପରି, ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟବାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମ ଇଚ୍ଛାକୁ ସଦା ଅନୁସରଣ କରିବି। ମୋ ଚିନ୍ତାରେ କଦାପି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିବି ନାହିଁ, ଦୋଷରହିତ ରାମ; ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯିବି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେଉଁପରି ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଲଜ୍ଜା କରନ୍ତି। ତୁମେ ନିଜ ଜୀବନ ସାଥୀ, ଯେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଯୁବାବସ୍ଥାରୁ ତୁମ ସହ ରହିଛି, ତାକୁ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ପରି, ରାମ। ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଉଚିତ କଥା କହିଛ, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ପ୍ରୟାସ କରୁଛ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତି ସଦା ଅନୁଗତ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ ହେବା ଉଚିତ, ଦୋଷରହିତ ରାମ। ମୋତେ ନେଇବା ବିନା, ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତପସ୍ୟା, ଜଙ୍ଗଲ, କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗ—ତୁମ ସହ ମୁଁ ଯିବି। ତୁମ ପଛରେ ଚାଲିବାରେ ମୋତେ କିଛି କ୍ଲାନ୍ତି ମାନିବି ନାହିଁ, ଯେପରି ଆରାମ ଏବଂ ବିଶ୍ରାମରେ ଅନୁଭବ କରେ। କୁଶ ଘାସ, କଣ୍ତା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଣ୍ଡ, କଣ୍ତା ଗଛ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ପଥରେ ଯାହା ମିଳିବ, ତୁମ ସହ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ କପାସ କିମ୍ବା ମୃଗଚର୍ମ ପରି ମୃଦୁ ଭାବିବି। ପ୍ରିୟ, ବଡ଼ ପବନରେ ଯେଉଁ ଧୂଳି ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିବ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଚନ୍ଦନ ଟିକା ପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ଭାବିବି। ଜଙ୍ଗଲରେ ଚାଷ ଉପରେ ପତ୍ର ଶଯ୍ୟା ରେ ଶୋଇବା, ଏହାଠୁ ଆନନ୍ଦ ଜନକ କିଛି ଅଛି କି? ତୁମେ ଯେଉଁ ପତ୍ର, ମୂଳ, ଫଳ ମୋତେ ଦେବ, ଅଳ୍ପ କିମ୍ବା ବେଶି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଅମୃତ ପରି ମଧୁର ଭାବିବି।