ସୀତା ରାମଙ୍କ ମୁଖରୁ ଅରଣ୍ୟବାସ ନେଇ ଶୁଣିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିପଡ଼ିଲା, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଯେଉଁ ଅରଣ୍ୟବାସର ଅସୁବିଧା ବଢ଼ାଇ କହିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଗୁଣ ବୋଲି ଦେଖୁଛି। ମୃଗ, ସିଂହ, ହାତୀ, ବାଘ, ଶରଭ, ଉଠ, ବନ୍ୟଶୁକର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁଠି ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯିବେ। ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଯିବାକୁ ଆମ ବଡ଼ମାନେ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଯିବି, ତେବେ ଏଠି ମୁଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ମୋତେ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ନାରୀ ପତି ବିନା ରହିଥାଏ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରେ ନାହିଁ, ଏହି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଆପଣ ମୋତେ ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ଆଉ ମୁଁ ମୋ ବାପାଘରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି ଶୁଣିଥିଲି ଯେ, ମୋତେ ଅରଣ୍ୟବାସ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସେଇଠାରୁ ମୁଁ ସଦା ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲି। ଏହା ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଯିବି, ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ଆଦେଶ ପାଳନ କରି ଆପଣଙ୍କ ସହ ଯିବି, ସମୟ ଆସିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉକ୍ତି ସତ୍ୟ ହେଉ। ମୁଁ ଜାଣିଛି ଅରଣ୍ୟବାସରେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ ସେମାନେ ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ମୁଁ ମୋ ବାପାଘରେ ଏକ ଭିକ୍ଷୁଣୀଙ୍କ ଠାରୁ ମାଆଁ ସମ୍ମୁଖରେ ଅରଣ୍ୟବାସ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣିଥିଲି। ଆପଣଙ୍କୁ ଅନେକ ଥର ଅନୁରୋଧ କରିଛି ଯେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଏ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ପବିତ୍ର ହୃଦୟ ଓ ପ୍ରେମରେ, ମୁଁ ନିଷ୍ପାପ ରହି, ପତିଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିବି, କାରଣ ପତି ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ସହ ମୋର ସଂଯୋଗ ରହିବ, ଏହି କଥା ମୁଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଶୁଣିଛି। ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ ନାରୀକୁ ପିତାମାନେ ଜଳ ଦେଇ ଧର୍ମାନୁସାରେ ପତିଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ପତିଙ୍କ ହିଁ ରହିଥାଏ। ତେବେ ଆପଣ ମୋତେ, ଏକ ସତୀ, ପତିବ୍ରତା ଜନନୀକୁ, ନେଉନାହାନ୍ତି କିଏ ଦ୍ୱାରା? ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ସମାନ, ଭକ୍ତ, ଦୁଃଖିତ ଓ ବିଶ୍ୱାସିନୀ, ମୋତେ ନେଇଯିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ନେଇଯିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ବିଷ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବି।" ସୀତା ଏପରି ଅନେକ ଭାବରେ ନିବେଦନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳଶାଳୀ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେଇଯିବାକୁ ରାଜି ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ମୈଥିଳୀ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ଝରି ଭୂମିକୁ ଭିଜାଇଲା। ସୀତାଙ୍କ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ ନିର୍ମଳ ଶବ୍ଦରେ ଅନେକ ଭାବରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। ରାମଙ୍କ ସାନ୍ତ୍ବନାରେ ମୈଥିଳୀ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ପୁନଃ କହିଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ସୀତା, ଚୌଡ଼ା ବକ୍ଷ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଓ ଗର୍ବରେ କହିଲେ, "ମୋ ବାପା, ମିଥିଲାର ରାଜା, ଆପଣଙ୍କୁ ଜମାଇ ଭାବରେ ନେଇଥିବା ବେଳେ କ’ଣ ଏକ ପୁରୁଷ ଦେହରେ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଦେଖିଥିଲେ? ଲୋକେ ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ କହନ୍ତି ଯେ ରାମଙ୍କର କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେଠାରେ ତାହା ଅସତ୍ୟ, କାରଣ ଆପଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଆପଣ କ’ଣ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା କ’ଣ ଭୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଅଛି, ଯେ ମୋପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନଥିବା ମୋତେ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ମୋତେ ସତ୍ୟବାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ସାବିତ୍ରୀ ପରି ଜାଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ମୋ ମନରେ ଆପଣ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିବି ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଯିବି, ଯେପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାରୀ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ଅପମାନ କରି ଯିଏ। ଆପଣ ନିଜ ଯୁବତୀ, ପବିତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ନର୍ତ୍ତକୀକୁ ଦେଇଦିଅନ୍ତି। ଯାହା ପାଇଁ ଆପଣ ଯଥାଯଥ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଯାହା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ସେଠି ଆପଣ ସଦା ଅନୁଗତ ଓ ବଉଧା ହେବା ଉଚିତ। ମୋତେ ନେଇନଥିଲେ, ଆପଣ ଅରଣ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବେ ନାହିଁ; ସନ୍ନ୍ୟାସ, ଅରଣ୍ୟ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗ, ଯାହା କି ହେଉ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଯିବି। ଆପଣଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଲେ, ମୋ ପାଇଁ କେବେ ଥକାନି ଆସିବ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆମେ ଶାନ୍ତି ଓ ବିଶ୍ରାମରେ ରହୁଥିଲୁ। ଏହି ଆରଣ୍ୟପଥର କୁଶ, କଣ୍ଟା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶାଖା, ଦୁର୍ଗମ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ସହ ମୋ ପାଇଁ କପାସ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପରି ନମ୍ର ଲାଗିବ। ବଡ଼ ବାତାସରେ ଉଠୁଥିବା ଧୂଳି ମୋ ଶରୀରରେ ପଡ଼ିଲେ, ମୁଁ ତାହାକୁ ଚନ୍ଦନ ଲେପ ପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ଭାବିବି। ଅରଣ୍ୟରେ ପତ୍ର ଛାଡ଼ି ଶେଇଲେ, ଏଠାରୁ ଆଉ କ’ଣ ଆନନ୍ଦ ହେବ?" ଏପରି ସ୍ନେହ, ଭକ୍ତି ଓ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ନିବେଦନ କଲେ।