ଏକ ଦିନ ରାମ ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ସାପ ମାନେ ନିର୍ଭୟରେ ଚାଲିଉଠନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ। ନଦୀରେ ଥିବା ସାପମାନେ ମୁଡ଼ି ମୁଡ଼ି ଚଳିବା ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ଯିବାର ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ। ମକୁଡ଼ି, ବିଛି, କୀଟ, ଓ କଟୁଆ ମାଛିମାନେ ଦୁର୍ବଳମାନେକୁ ସଦା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଗଛମାନେ କାଂଟାଳିଆ, କୁଶ ଓ କାଶ ଘାସ ରହିଛି, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଗଛର ଶାଖାପ୍ରଶାଖା ଗୋଲାପାକା ହୋଇଛି, ଏହି ଅରଣ୍ୟ କଷ୍ଟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଅରଣ୍ୟ ବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ଶାରୀରିକ କଷ୍ଟ ଓ ଭୟ ରହିଛି, ତେଣୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ। କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦରକାର, ମନକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗାଇବା ଦରକାର, ଭୟଙ୍କର କଥାକୁ ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ—ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ସର୍ବଦା କଷ୍ଟଦାୟକ। ତେଣୁ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ସୁରକ୍ଷା ନାହିଁ। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଅନେକ ବିପଦ ଅଛି।” ରାମ ଏଭଳି କହି ସୀତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେଇଯିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସୀତା ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ। ସୀତା ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ଅଶ୍ରୁ ବହିବା ସହ ଧୀରେ ଧୀରେ କହିଲେ, “ଆପଣ ଯେଉଁ ଅରଣ୍ୟବାସ ଦୁଃଖର ଦୁର୍ଗୁଣ ଦେଖାଇଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ଗୁଣ ଭାବେ ଦେଖୁଛି। ମୃଗ, ସିଂହ, ହାତୀ, ବାଘ, ଶରଭ, ଉଣ୍ଟ, ବନ ଶୁଆଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରିବା ସତ୍ୱେ, ହେ ରାଘବ, ସେମାନେ କେବେ ଆପଣଙ୍କ ଦେହ ଦେଖିନଥିଲେ, ତେଣୁ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ପଳାଇଯିବେ। ମୋତେ ଜେଷ୍ଠମାନେ ଆଦେଶ ଦେଇଥିବାରୁ, ମୁଁ ଆପଣ ସହ ଯିବାକୁ ହିଁ ପଡ଼ିବ; ଯଦି ବିଛିନ୍ନ ହେଉଛି, ଏଠାରେ ମୋ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ହେ ରାଘବ, ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଇନ୍ଦ୍ରମଧ୍ୟ ମୋତେ ବଳପୂର୍ବକ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଛି। ଜୀବନ ସାଥୀ ବିନା ନାରୀ ରହିପାରେ ନାହିଁ, ଆପଣ ମୋତେ ଏହି ଉଦାହରଣ ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ଏହା ଛାଡ଼ି ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି ଯେ, ମୋତେ ଅବଶ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ ଶୁଣି ମୁଁ ସଦା ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲି। ମୋ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟବାସର ଆଦେଶ ମିଳିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତେଣୁ ମୁଁ ଆପଣ ସହ ଯିବି, ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବାଟ ନାହିଁ। ଏହି ଆଦେଶ ପୂରଣ କରି ଆପଣ ସହ ଚାଲିଯିବି, ସମୟ ଆସିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ ସତ୍ୟ ହେଉ। ମୁଁ ଜାଣେ ଯେ ଅରଣ୍ୟବାସରେ ଅନେକ କଷ୍ଟ ଅଛି, ଏବଂ ତାହା ଅବଶ୍ୟ ଅଶିକ୍ଷିତ ମନବଳ ଥିବାମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ପିତାଙ୍କ ଘରେ ଏକ ମୃଦୁଚରିତ୍ର ତପସ୍ୱିନୀ ନାରୀଠାରୁ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟବାସ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲି, ମାଆଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ। ଆପଣଙ୍କୁ ଅନେକଥର ଅରଣ୍ୟଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି, କାରଣ ମୁଁ ଆପଣ ସହ ଯିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରୁଛି। ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ହେ ରାଘବ, ଏହି ଯାତ୍ରା ପାଇଁ; ଏକ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ ମୋତେ ଆକର୍ଷଣ କରେ। ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ପ୍ରେମରେ, ପତିଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲି ଅପରାଧ ରହିତ ରହିବି, କାରଣ ପତି ହିଁ ପ୍ରଧାନ ଦେବତା। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବି ମୋ ଏକତା ଆପଣ ସହ ଅଟୁଟ ରହିବ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏପରି ଶୁଣାଯାଏ। ଏହି ଜଗତରେ ଯେ ନାରୀକୁ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ପିତାଠାରୁ ଜଳ ଓ କର୍ମରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବି ତାଙ୍କର ହୋଇ ରହେ। ତେଣୁ ଆପଣ ଘରରୁ ଏମିତି ଧର୍ମପରାୟଣ ବନ୍ଧୁବତ୍ସଳା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହାନ୍ତିନାହିଁ—ଏହିଠାରେ କିଏ କାରଣ? ମୁଁ ଭକ୍ତ, ପତିବ୍ରତା, ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ଆନନ୍ଦ-ଦୁଃଖରେ ସମାନ, ଆପଣଙ୍କ ଦୁଃଖ-ସୁଖର ସାଥୀ, ମୋତେ ନେଇଯିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଆପଣ ଏମିତି ଦୁଃଖିତ ମୋତେ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ବିଷ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବି।” ସୀତା ଏପରି ଅନେକ ଭାବରେ ଅରଣ୍ୟଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ତଥାପି ବଳବାନ୍ ରାମ ତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବାକୁ ମନ ମାନିଲେ ନାହିଁ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମୈଥିଳୀ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁଁ ରୁ ଗରମ ଅଶ୍ରୁ ଝରି ପୃଥିବୀକୁ ଭିଜାଇ ଦେଲା। ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଅନୁନୟ କଲେ ଓ ମୃଦୁ କଥାରେ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏଭଳି ଶାନ୍ତନା ପାଇ, ମୈଥିଲୀ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ତାଙ୍କ ସ୍୵ାମୀଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ଦୁଃଖିତ ସୀତା ଆନୁରାଗ ଓ ଗର୍ବରେ ବିଶାଳ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ପିତା ମିଥିଲାର ରାଜା ଆପଣଙ୍କୁ ଦାମାଦ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି, କ’ଣ ଏକ ନାରୀର ଆକୃତିରେ ପୁରୁଷ ଦେଖିଥିଲେ? ହାୟ, ଲୋକମାନେ ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ କହନ୍ତି ଯେ ରାମଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ସେ କଥା ମିଥ୍ୟା, କାରଣ ଆପଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଆପଣ କ’ଣ ଦୋଷ କଲେ, କିମ୍ବା କ’ଣ ଭୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଭରିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମୋତେ, ଯିଏ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଛନ୍ତି? ମୋତେ ସବିତ୍ରୀ ପରି ଜାଣନ୍ତୁ, ଯିଏ ସତ୍ୟବାନ୍ ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଚଳିବି।” ଏଭଳି ମଧୁର ଓ ନିର୍ଭର ଶବ୍ଦରେ ସୀତା ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ନିଜ ଭକ୍ତି, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କଲେ।