ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ଜବେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟ ଯାତ୍ରାର କଠିନତା ବିଷୟରେ କହିଲେ, ସେ ବଡ ଭାବୁକ ହୋଇ କହିଲେ, “ହେ ମୈଥିଲୀ, ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଜିନିଷ ମିଳିଥାଏ, ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଯାଏ, ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏଠି ଅନେକ କଷ୍ଟ ଅଛି। ଅରଣ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ପବନ, ଅନ୍ଧକାର, ଏବଂ ସଦା ଭୂକ୍କର ପୀଡ଼ା ଅଛି; ଅନେକ ବିପଦ ଅଛି, ଏହିଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ। ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ସାପ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ରାସ୍ତାରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେଣୁ ଏଠି ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ। ନଦୀରେ ବାସ କରୁଥିବା ସାପମାନେ ତାଙ୍କର ବାଙ୍କା ରାସ୍ତାରେ ଚଳି, ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ବାଧା ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏଥିରୁ ଅରଣ୍ୟ ଅଧିକ କଠିନ। ଏଠି ମକୁଡ଼ି, ବିଛି, କୀଟ, ଓ ଦଂଶକ ମକ୍ଷିମାନେ ସଦା ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଗଛଗୁଡ଼ିକ କାଂଟାରେ ଭରିଆ, କୁଶ ଓ କାଶ ଘାସ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଲତା ଓ ଶାଖା ଗୁଞ୍ଜଳି ହୋଇଛି; ଏଠି ଅନେକ ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଭୟ ଅଛି, ଏହିଠି ସଦା ଦୁଃଖ ରହିଛି। କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କରି, ମନକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗାଇବା ଦରକାର; ଭୟଙ୍କର କିଛିକୁ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏଠି ତୁମ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ନାହିଁ। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏଠି ଅନେକ ବିପଦ ଅଛି।” ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ମହାତ୍ମା ରାମ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ, ସୀତା ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ। ସୀତା, ଦୁଃଖରେ ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜାଇ, ଶାନ୍ତ ଭାବେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁ ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନର ଦୁର୍ବଳତା କହିଲ, ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରେମବଶତଃ ଗୁଣ ବୋଲି ଦେଖୁଛି। ହରିଣ, ସିଂହ, ହାତୀ, ବାଘ, ଶରଭ, ଉଣ୍ଟ, ବନଶୂକର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି। ରାଘବ, ସେମାନେ କେବେ ତୁମ ଦେହ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ତୁମକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ପଳାଇଯିବେ। ମୁଁ ବଡ଼ମାନେ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ତୁମ ସହିତ ଯିବା ମୋର ନିୟମ; ତୁମୁଁଠାରୁ ଅଲଗା ହେଲେ, ଏଠି ମୁଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତୁମଠାରେ ଥିଲେ ମୋତେ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହାନ୍ତି। ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀ ବିନା ବଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ, ଏହି ଉଦାହରଣ ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖାଇଛ। ମୁଁ ବାପାଙ୍କ ଘରେ ପୁରୁଣା ଦିନରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି ଯେ, ମତେ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସେହି ନିମନ୍ତେ ମୁଁ ସଦା ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲି। ଏହି ଆଦେଶ ମୋତେ ମିଳିଛି, ତେଣୁ ତୁମ ସହିତ ଯିବି, ମୋତେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ଆଦେଶ ପୂରଣ କରି ତୁମ ସହିତ ଯିବି, ସମୟ ଆସିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉକ୍ତି ତଥ୍ୟ ହେଉ। ମୁଁ ଜାଣେ ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନରେ ଅନେକ କଷ୍ଟ ଅଛି, ଏହି କଷ୍ଟ ଅନୁଶିଳିତ ମନ ନଥିବା ଲୋକେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ବାପାଙ୍କ ଘରେ ଏକ ଭିକ୍ଷୁଣୀ ମହିଳା ମୋର ମାଆଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ସେଠାରୁ ମୁଁ ଶୁଣିଥିଲି। ମୁଁ ଏହି ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଅନେକଥର ଅନୁରୋଧ କରିଛି, ମୋ ଇଚ୍ଛା ତୁମ ସହିତ ଯିବା। ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ରାଘବ, ଏହି ଯାତ୍ରା ପାଇଁ; ନାୟକଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି। ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଏବଂ ପ୍ରେମରେ, ମୁଁ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ସଦା ପାପ ରହିତ ରହିବି, କାରଣ ପତି ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଦେବତା। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୋର ତୁମ ସହିତ ଏକତା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବ, କାରଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏମିତି ଶୁଣିଛି। ଏହି ସଂସାରରେ, ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପୁରୁଷ ପିତୃପରମ୍ପରା ଏବଂ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ହୁଏ। ତେଣୁ, ତୁମ ଘରରୁ ତୁମେ ମୋତେ, ଏମିତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପତିବ୍ରତା ଜନାନୀଙ୍କୁ, କାହିଁକି ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହା? ମୋତେ, ଏପରି ଭକ୍ତ, ବିଶ୍ୱାସୁନ୍ନ, ଦୁଃଖିତା, ଏବଂ ତୁମ ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ସମ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ନେବା ଉଚିତ। ଯଦି ତୁମେ ଏପରି ଦୁଃଖିତାକୁ ନେବାକୁ ଚାହାଁନାହ, ତେବେ ମୁଁ ବିଷ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ଅନ୍ବେଷଣ କରିବି।” ଏପରି ଅନେକ ଉପାୟରେ ସୀତା ଅନୁରୋଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳଶାଳୀ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେବାକୁ ମନ ଦେଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ମୈଥିଲୀ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ି, ନୟନରୁ ଗରମ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ ପୃଥିବୀକୁ ଭିଜାଇଦେଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ତାଙ୍କୁ ମନା କରିବାକୁ ଅନେକ କଥା ମାଧୁର୍ୟରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। ଏବେ, ରାମଙ୍କ ସାନ୍ତ୍ବନା ପାଇ ବି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ପତିଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ, “ମୁଁ ତ ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଅଛି, ରାଘବ, ତଥାପି ପ୍ରେମ ଓ ଗର୍ବରେ ତୁମକୁ କହୁଛି। ମୋ ବାପା, ମିଥିଲାର ରାଜା, ତୁମକୁ ଜମାଇ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି, କ’ଣ ତୁମେ ନାରୀ ଆକୃତିରେ ପୁରୁଷ ଭାବିଥିଲେ? ହାୟ, ଯଦି ଲୋକେ ଅଜ୍ଞାନରେ କହନ୍ତି ଯେ ରାମଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠାରେ ସେ କଥା ମିଥ୍ୟା, କାରଣ ତୁମେ ସୂର୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।