ରାମ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ, ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ଚୋଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ରହିବା ପାଇଁ ବୁଜାଇବାକୁ କହିଲେ— “ସୀତା, ତୁମେ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଜନ୍ମ ଏବଂ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ; ଏଠାରେ ରହି ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ତେଣୁ ମୋ ମନ ଶାନ୍ତି ପାଇବ। ସୀତା, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ଏଠି ଅନେକ ବନ ଜନ୍ତୁ ଏବଂ ବନ ଜନ୍ୟ ବିପଦ ଅଛି, ଏଠି ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବନବାସର ଦୃଢ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଛାଡ, କାରଣ ବନରେ ଅନେକ ବିପଦ ରହିଛି। ମୁଁ ଏହି କଥା ଚିନ୍ତା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା କହୁଛି; ମୁଁ ବନରେ ସଦା ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଛି, ସେଠି କେବେ ଶୁଭ ଅନୁଭୂତି ମିଳିନାହିଁ। ପାହାଡ ଝରାରେ ବସୁଥିବା ସିଂହମାନେ ତାଙ୍କର ଦହାଡ ଦେଇଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବା ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ; ବନ ଏହିପରି ଦୁଃଖର। ଅଞ୍ଚଳରେ ମାତା ହୋଇଥିବା ଯନ୍ତୁମାନେ ଅତି ନିର୍ଭୟ ଏବଂ ମଦୋନ୍ମତ ହୋଇ ଘୁରିବା, ଦେଖିବାରେ ମନ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ। ମାଛ ଭରିଥିବା ନଦୀମାନେ ମଝି, ହାତୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖଦାୟକ; ତୁମେ ବନରେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କଣ୍ଟା ଭରିଥିବା ଗଛ, ଜଙ୍ଗଳ ଅତି କଠିନ, ତୀରେ ପାଣି ନାହିଁ, ମୟୂରମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶବ୍ଦ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର। ମାଟିରେ ଭାଙ୍ଗି ଥିବା ପତ୍ର ଉପରେ ଶୁଇବା, ରାତିରେ ଶ୍ରମିତ ହୁଏ, ଏହିପରି ଦୁଃଖ ବନରେ ଅଧିକ। ଦିନ ରାତି ଫଳ ଖାଇ ନିଜେ ସଂତୋଷ ରଖିବା, ଏହିପରି ଦୁଃଖ ବନରେ ଅଛି। ଜୀବନ ଯାଉଁଯାଉଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ ରଖିବା, ଜଟା ଧରିବା, ବର୍କ ଚିରା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଦେବତା ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା, ଅତିଥିମାନେ ଆସିଲେ ସଦା ଆଦର କରିବା ଉଚିତ। ତିନିବାର ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରିବା, ଏହିପରି ଶିଷ୍ଟାଚାର ରଖିବା, ଫୁଲ ଉଠାଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଆହୁତି ଦେବା, ଅତି କଠିନ ଦୁଃଖ ବନରେ ଅଛି। ତୁମେ ଯାହା ମିଳିବାରେ ସଂତୋଷ ରଖ, ତୁମେ ଯାହା ଖାଇବାରେ ମିଳିବାରେ ସଂତୋଷ ରଖ; ଏହିପରି ଦୁଃଖ ବନରେ ଅଛି। ବନରେ ତୀବ୍ର ବାତ୍ୟା, ଅନ୍ଧାର, ସଦା ଭୋକ ଏବଂ ବିପଦ ଅଛି। ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଅନେକ ସାପ ମାନେ ରାସ୍ତାରେ ଘୁରିବା, ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ବନରେ ଅଛି। ନଦୀରେ ଘୁରୁଥିବା ସାପ ମାନେ ରାସ୍ତା ବାନ୍ଦ କରିଥିବା, ଏହିପରି ଦୁଃଖ ବନରେ ଅଛି। ପୋକ, ବିଛା, କିଟ ଏବଂ ଦଁଶ ଦେଇଥିବା ମାଛି ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ସଦା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା, ଏହିପରି ବନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଃଖର। ଗଛମାନେ କଣ୍ଟା ଭରିଥିବା, କୁଶ ଏବଂ କାଶ ଗ୍ରାସ, ତାଙ୍କର ଶାଖା ଜଟିଳ; ବନରେ ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଅଛି। ବନବାସୀଙ୍କୁ ଶରୀର ଦୁଃଖ ଏବଂ ଭୟ ଅଛି; ଏହିପରି ବନ ସଦା ଦୁଃଖର। କ୍ରୋଧ ଏବଂ ଲୋଭ ଛାଡି ମନ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗାଇବା, ଭୟ ନ ରଖିବା; ବନ ଏହିପରି ଦୁଃଖର। ତେଣୁ, ସୀତା, ତୁମେ ବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏଠି ତୁମ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ନାହିଁ, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦେଖି ଏହି ବନରେ ଅନେକ ବିପଦ ଅଛି। ଏପରି ଭାବେ ରାମ, ମହାତ୍ମା, ସୀତାଙ୍କୁ ବନକୁ ନେବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନ କରିବାରେ, ସୀତା ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକୁଣିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ହେଉଛି ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର। ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖିତ ସୀତା ଅଶ୍ରୁ ଭରିଥିବା ମୁହଁରେ ହେଉଥିବା କଥା ଦୀରେ ଦୀରେ କହିଲେ— “ତୁମେ ବନବାସ ନେଇ ଯେଉଁ ଅପବାଦ କହିଛ, ସେଗୁଡିକୁ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରୁ ଗୁଣ ଭାବି ଦେଖୁଛି। ମୃଗ, ସିଂହ, ହାତୀ, ବାଘ, ଶରଭ, ଉଠ, ଜଙ୍ଗଲର ଶୂକର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେ— ସେମାନେ କେବେ ତୁମ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ରାଘବ; ତୁମେ ଦେଖିବା ପରେ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଦୂରେ ଯିବେ। ମୁଁ ବଡମାନେ ଦିଆ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ତୁମ ସହିତ ଯିବା ଉଚିତ; ତୁମୁଁ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ରାମ, ଏଠି ମୁଁ ଜୀବନ ଛାଡିଦେବି। ରାଘବ, ଦେବତାଙ୍କର ମହାରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ଷଣେ ମୋତେ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମିପରେ ରହିବି। ପତି ବିହୀନ ନାରୀ ଜୀବନ ରଖିପାରିବେ ନାହିଁ; ରାମ, ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଖାଇଛ। ଅପରାହ୍ନ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୁଁ ଏହି କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘରରେ କହିଥିଲେ, ଯେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବନରେ ବସିବି। ଘରରେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଥିବା ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ଶୁଣି, ରାମ, ମୁଁ ସଦା ବନବାସ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲି। ଏହି ଆଜ୍ଞା ମିଳିବାକୁ ହେବା ଚାହିଁ, ତୁମ ସହିତ, ପତି, ମୁଁ ଯିବି; ମୋ ଆନ୍ୟ ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି ତୁମ ସହିତ ଯିବି; ସମୟ ଆସିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ସତ୍ୟ ହେଉ। ମୁଁ ଜାଣିଛି ବନବାସରେ ଅନେକ କଠିନ ଦୁଃଖ ଅଛି, ଏହିପରି ଅନୁଶିଳିତ ମନ ନଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘରରେ ଏକ ତପସ୍ଵିନୀ ନାରୀଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିଲି, ଯିଏ ମୋ ମାତାଙ୍କ ସମ୍ମିପରେ ବନବାସ ବିଷୟରେ କଥା କହିଥିଲେ। ରାମ, ମୁଁ ବନକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ବହୁବାର ତୁମକୁ ବିନତି କରିଛି, କାରଣ ମୁଁ ସଦା ତୁମ ସହିତ ଯିବାକୁ ଚାହେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ସୀତା ତାଙ୍କର ମନର ଅନୁଭୂତି ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାମଙ୍କୁ ବନବାସରେ ସହଯାତ୍ରୀ ହେବା ପାଇଁ ଦୃଢ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଜଣାଇଲେ।