ଏହି ଗଥା ଆୟୋଧ୍ୟାର ରାମାୟଣର ଏକ ବିଶେଷ ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ସୀତା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବ; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯାଇଲେ, ମୋ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ। ଆଜି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତୁମ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି; ମୋ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପକୁ କେହି ଫେରାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ରହିବି, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଖାଇବି, ଏବଂ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇବି ନାହିଁ। ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଚାଲିବି, ତୁମେ ଖାଇଲେ ପରେ ମୁଁ ଖାଇବି; ତାପରେ ପାହାଡ଼, ଝିଲି, ଏବଂ ହ୍ରଦ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ। ତୁମ ଜ୍ଞାନୀ ରକ୍ଷକ ହେବାରୁ, ମୁଁ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ହସ୍ତୀ, ବକ, ହଂସ ଭରିତ ମନୋହର ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ହ୍ରଦ ଦେଖିବି। ହେ ବୀର, ତୁମ ସହିତ ମୁଁ ଏମାନେ ଦେଖିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବି; ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ସେବା କରିବି, ଏବଂ ଏହି ହ୍ରଦରେ ନିତ୍ୟ ନିମ୍ନାନ୍ତନ କରିବି। ହେ ବିଶାଳ ନୟନି, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବି; ଏଭଳି ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ କିମ୍ବା ହଜାର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବି ନାହିଁ; ସ୍ଵର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆକର୍ଷଣ କରେ ନାହିଁ। ତୁମ ବିନା ସ୍ଵର୍ଗରେ ରହିବା ଯଦି ସମ୍ଭବ ହେଉଥାନ୍ତା, ମୁଁ ଏହାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି, ଯଦିଓ ଏହା ବହୁତ କଷ୍ଟଦାୟକ, ହରିଣ, ବାନର, ହାତୀ ଭରିତ; ତୁମ ଅନୁମତିରେ ତୁମ ପାଦ ଧରି, ଏହାକୁ ମୋ ବାପାଙ୍କ ଘର ଭଳି ମନି ରହିବି। ମୋ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଓ ହୃଦୟର ଆସକ୍ତି ତୁମ ପାଇଁ; ଯଦି ମୁଁ ତୁମସଂଖ୍ୟାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉଛି, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଛି; ମୋ ଅନୁରୋଧ ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ ତୁମ ଭାର ବଢ଼ାଇବି ନାହିଁ। ସୀତା ଏଭଳି ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୀତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲର ଦୁଃଖ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବିଭିନ୍ନ କଥା କହି ମନା କରିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଧର୍ମପ୍ରେମୀ ରାମ, ସୀତାଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ନିଷ୍ଠା ଜାଣି, ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିଲେ ନାହିଁ; ଜଙ୍ଗଲର କଷ୍ଟ ଭାବି ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ତାପରେ, ଲୁହା ଭରିତ ନୟନ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଧର୍ମପ୍ରେମୀ ରାମ କହିଲେ, “ହେ ସୀତା, ତୁମେ ଉତ୍କଳୀନ ବଂଶର, ସଦା ଧର୍ମପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା; ଏଠାରେ ରହି ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ତାହା ମୋ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିବ। ମୁଁ କହୁଛି, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିବା ଅପସ୍ଥିତିରେ ବହୁତ ଆପଦ ଅଛି। ତୁମେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲବାସର ଇଚ୍ଛାକୁ ତ୍ୟାଗ କର; ଜଙ୍ଗଲ କହାଯାଇଛି କାରଣ ଏଠାରେ ଅନେକ ବିପଦ ଅଛି। ମୁଁ ଏହି କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛି ଭୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିରୁ; ଏଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ, ସଦା କେବଳ ଦୁଃଖ। ପାହାଡ଼ ଝରଣାରେ ବାସ କରୁଥିବା ସିଂହର ଦହାଡି ଶୁଣିବା ଦୁଃଖଦାୟକ; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ତେଣୁ ଦୁଃଖଦାୟକ। ଉଜାଡ଼ ନିକେତନରେ ନିର୍ଭୟ ଓ ମଦୋନ୍ମତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଖେଳ କରନ୍ତି; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବା ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖଦାୟକ। ମାଛ ଭରିତ ନଦୀ ମାଟିଆ ଏବଂ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି। କାଟା ଗଛ ଓ ଜାଲି ଭରିତ ପଥ, ମୟୂରର ଅର୍ତନାଦ, ଜଳ ଅଭାବ, ଏହି ସବୁ ଜଙ୍ଗଲର ଦୁଃଖ। ପତ୍ର ଶଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ଦିନ ରାତି କ୍ଲାନ୍ତି ଭୋଗିବା, ଏହା ଅତି ଦୁଃଖଦାୟକ। ଦିନ ଓ ରାତି ସ୍ଵ-ନିୟମ ରହି, ଗଛରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଫଳ ଖାଇବା; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ତେଣୁ ଦୁଃଖ ଭରିତ। ଜୀବନ ଯାଏଁ ଉପବାସ କରିବା, ଜଟା ଓ ଚଳା ଉପରେ ଚାମ୍ଡା ପିନ୍ଧିବା, ଏହି ସବୁ ମୈଥିଳୀ ଲାଗି ଅତି କଷ୍ଟ। ଦେବ ଓ ପିତୃ ନିମିତ୍ତେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ଅତିଥିମାନେ ଆସିଲେ ସଦା ସମ୍ମାନ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ। ଏଠାରେ ତିନିବେଳା ନିମ୍ନାନ୍ତନ କରିବାକୁ ହେଉଛି; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ। ଏଠାରେ ନିଜେ ପୁଷ୍ପ ଚୟନ କରି, ବେଦି ଉପରେ ବେଦୀୟ ନିୟମରେ ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ହେଉଛି; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ। ଯାହା ପାଇଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିବା, ଯାହା ଖାଇବା ମିଳିବା, ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ତେଣୁ ଦୁଃଖ ଭରିତ। ତୀବ୍ର ବାତାସ, ଅନ୍ଧାର, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭୋକ, ଏବଂ ଅନେକ ବିପଦ; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଅତି ଦୁଃଖଦାୟକ। ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଅନେକ ସାପ ଏଠାରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଅତି ଦୁଃଖଦାୟକ। ନଦୀରେ ବାସ କରୁଥିବା ଗୋଡ଼ିଆ ଶାପ ତାଙ୍କର ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରାସ୍ତା ଅଟକାନ୍ତି; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ। ଦୀପିକା, ବିଛା, ପୋକ, ଏବଂ ଦଂଶକ ମାଛି ସଦା ଦୁର୍ବଳମାନେ ଭୋଗନ୍ତି; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଃଖ ଭରିତ। କାଟା ଗଛ, କୁଶ କାଶ ଗ୍ରାସ, ଜଞ୍ଜାଳ ଶାଖା; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଅତି ଦୁଃଖଦାୟକ। ଜଙ୍ଗଲବାସୀମାନେ ଶରୀର ଦୁଃଖ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭୟ ଭୋଗନ୍ତି; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ସଦା ଦୁଃଖ ଭରିତ। କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କରି, ମନକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗାଇବା, ଭୟକୁ ଭୟ ଭାବିବା ନାହିଁ; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ସଦା କଷ୍ଟପୂର୍ଣ୍ଣ। ତେଣୁ, ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ସୁରକ୍ଷା ନାହିଁ। ମୁଁ ଭାବି ଦେଖୁଛି, ଜଙ୍ଗଲ ଅନେକ ବିପଦ ଆଣେ। କିନ୍ତୁ ରାମ, ମହାତ୍ମା, ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ସୀତା ରାମଙ୍କ କଥା ମାନିଲେ ନାହିଁ, ତାପରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସୀତା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏଠାରେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଉନତିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖ ଭରିତ ମୁହଁ ଓ ଲୁହା ଭରିତ ନୟନ ଥିବା ସୀତା ଦୀରେ ଦୀରେ ଏକ ଉତ୍ସାହିତ ବକ୍ତବ୍ୟ କହିଲେ।