ଏକ ସମୟର କଥା, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପର ମହିଳାମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଋଷିପୁତ୍ର ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ କରିଦେଲେ। ସେଠି ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ବାପା ବିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ କହିଲେ, “ଆମ ବାପା ବିଭାଣ୍ଡକ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ନିଜ ପୁତ୍ର। ମୋର ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂସାରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଆମ ଆଶ୍ରମ ଏଠାରୁ ନିକଟରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ଆପଣମାନେ ଆମ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥିତ ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିବି।” ଏହି ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେଇ ସମସ୍ତ ମହିଳା ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବାକୁ ମନେ ଧରିଲେ ଓ ସେଠାକୁ ଚଲିଗଲେ। ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚି, ଋଷିପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଅତିଥିସ୍ନାନ ପାଇଁ ଜଳ, ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଜଳ, ଓ ମୂଳ-ଫଳ ଦେଇ ଅତିଥି ସତ୍କାର କଲେ। ଏହି ଅତିଥିସ୍ନାନ ପାଇଁ ମହିଳାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଋଷିଙ୍କ ଭୟରେ ଶୀଘ୍ରେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଆପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଓ ବିଳମ୍ବ ଛାଡ଼ି ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ।” ପରେ ସମସ୍ତେ ଖୁସିରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ମଧୁର ମଣ୍ଡ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ। ଋଷିପୁତ୍ର ସେଇ ଫଳ ଦେଖିବାକୁ ଭାବିଲେ, “ଏଗୁଡ଼ିକି ଫଳ,” କାରଣ ସେ କେବଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିଥିଲେ ଓ ଏପରି ଖାଦ୍ୟ କେବେ ଚାଖିନଥିଲେ। ତା’ପରେ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ନିଜ ନିୟମ ବିଷୟରେ କହି, ବିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ଭୟରେ ଏଠାରୁ ଯିବାକୁ ମନେ କଲେ। ମହିଳାମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, କଶ୍ୟପ ବଂଶଜ ଏହି ଋଷିପୁତ୍ର ମନରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଏବଂ ବିକଳତା ଅନୁଭବ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ଚିନ୍ତାରେ ଏଠାଉଠି ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପରଦିନ ସେଇ ବିଭାଣ୍ଡକପୁତ୍ର ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନିଜେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ, ମନରେ ପୁନଃପୁନଃ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ସେ ଆଲଙ୍କୃତ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମହିଳାମାନେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ କହିଲେ, “ହେ ସୁମୃଦୁ, ଆମ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସନ୍ତୁ।” ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଅଛି; ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାଗ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।” ଏମିତି ମଧୁର କଥା ଶୁଣି ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯିବାକୁ ମନେ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ। ଏମିତି ମହାତ୍ମା ଋଷି ଯିବା ସମୟରେ ହଠାତ୍ ଦେବତାମାନେ ବର୍ଷା ବର୍ଷିଲେ, ଯାହାରେ ସମ୍ସାର ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। ସେଇ ବର୍ଷା ସହ ତାପସୀ ଋଷି ଆସିଲେ; ରାଜା ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମାଥା ନମାଇ ଭେଟିଲେ। ରାଜା ଯଥାଯଥିତ ଆଦର ଓ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଅତିଥିସ୍ନାନ କଲେ, ଏବଂ ଋଷିଙ୍କ ରୋଷ ନ ହେଉ ବୋଲି ତାଙ୍କର କୃପା ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଏହା ପରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ନେଇଗଲେ ଓ ରୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଶାନ୍ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ମନେ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ; ଏହିପରି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ। ଏଭଳି ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ତାଙ୍କ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଶାନ୍ତା ସହ ଆଦର ପାଇ ଏଠି ବସିଲେ। ଏହିପରି ଗୌରବମୟ ଭାଗରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଏକାଦଶ ସର୍ଗ ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ମିଳେ। ପୁନଃ, ରାଜା, ମୋର ଉପକାରକ କଥା ଶୁଣ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ଦେବତା କଥା କହିଥିଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାନ ଦଶରଥ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେବେ। ସେ ଅଙ୍ଗ ରାଜା ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କରିବେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଏକ ଭାଗ୍ୟଶାଳି କନ୍ୟା ଥିବେ, ଯାହାର ନାମ ଶାନ୍ତା। ଅଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ରୋମପାଦ, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦଶରଥ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବେ। ତା’ପରେ ରୋମପାଦ କହିବେ, “ମୁଁ ସନ୍ତାନହୀନ, ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତାଙ୍କ ପତି ଆପଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ମୋ ପାଇଁ ପୁତ୍ର ଓ ବଂଶ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ରୋମପାଦ ଭାବିବେ ଓ ଶାନ୍ତାଙ୍କ ପତି ଯେଉଁଠାରେ ପୁତ୍ର ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସ୍ୱୟଂସ୍ଥିତ ରହିବେ। ସେଉଁଠି ଏହି ମହାତ୍ମା ଋଷିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ରାଜା ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହେବେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିବେ। ଦଶରଥ ରାଜା, ଖ୍ୟାତି ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ବାଛିବେ। ସେଉଁଠି ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଠାରୁ ଯଜ୍ଞ, ପୁତ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଆପ୍ତ କାମ ଲାଭ କରିବେ। ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ ଅପାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚାରିପୁଆ ହେବେ, ଯେଉଁମାନେ ବଂଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ଏହିପରି, ହେ ପୁରୁଷଶାର୍ଥ, ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ସମ୍ମାନ ଓ ମାନ୍ୟତା ସହିତ, ଏକ ସେନା ଓ ଯାନ ସହ ଯିବେ। ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦଶରଥ ଖୁସି ହେଲେ; ଭିତରଘର ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଉପଦେଶ ନେଇ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅବସ୍ଥିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ବାହାରିଲେ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ନଦୀ ଅଟି ଯାଉଥିଲେ। ସେଉଁଠି ସେ ରୋମପାଦଙ୍କ ସମୀପରେ ଥିବା ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଅଗ୍ନିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା ଯଥୋଚିତ ଆଦର କଲେ। ରୋମପାଦ ରାଜା ତାଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ଆନ୍ତରିକ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। ସେଉଁଠି ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ନାତେରେ ଆଦର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଗୃହଣ କଲେ, ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ତାଁଠାରେ ବସିଲେ। ସାତ ବା ଆଠ ଦିନ ପରେ ରାଜା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ନରପତି, ତୁମ ଜାମାତା ସହ ଶାନ୍ତା ଏଠି ଅଛନ୍ତି।