ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋର ପିତାଙ୍କ ଘରରେ ଯେପରି ଶୁଭ ଓ ସୁଖୀ ଭାବରେ ବସୁଥିଲି, ସେହିପରି ଅରଣ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ବସିବି; ତିନି ଲୋକ ଉପରେ ମୋର କୌଣସି ଆକାଂକ୍ଷା ନାହିଁ, ମୁଁ କେବଳ ମୋର ପତିପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବି। ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ସେବା କରିବି, ନିୟମିତ ଓ ପତିବ୍ରତା ହୋଇ ତୁମ ସହ ମଧୁ ଗନ୍ଧ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରିବି। ରାମ, ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ, ତେବେ ମୋତେ ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ। ଏହିପରି ଏକାନ୍ତ ନିଶ୍ଚୟରେ ମୁଁ ଆଜି ତୁମ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି; ମୋର ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ପରେ କେହି ମୋତେ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ସଦା ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଭୁକିବି, ଏହାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତୁମ ସହ ରହିବା ସମୟରେ କେବଳ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ରହିବି, କୌଣସି ଦୁଃଖ ଦେବିନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମେ ଭୁକିଥିବା ପରେ ଭୁକିବି, ଏବଂ ତୁମେ ପଥରେ ଆଗେ ଚାଲିବି; ପରେ ମୁଁ ପାହାଡ଼, ଝିଲି, ଏବଂ ହ୍ରଦ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ। ତୁମେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ରକ୍ଷକ ହେବାରୁ, ମୁଁ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ତୁମ ସହ ଉତ୍ପଳ ହ୍ରଦ, ହଂସ ଓ କୁଲି ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିବି। ରାମ, ତୁମ ସହ ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଦୃଶ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଖିବି; ଏହି ହ୍ରଦରେ ଅଭିଷେକ କରିବି, ସଦା ତୁମପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖିବି। ତୁମେ ମୋ ସହ ରହିବାରୁ, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବି; ଏହିପରି ଜୀବନର ଏକ ଶତ ଦିନ କିମ୍ବା ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ରହିବି। ମୁଁ କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟ କରିବିନାହିଁ; ଏକା ଶ୍ବର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆକର୍ଷିତ କରେନାହିଁ। ଯଦି ଶ୍ବର୍ଗରେ ତୁମ ସହ ରହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ରାଘବ, ତେବେ ମୁଁ ଶ୍ବର୍ଗ ଚାହେଁନାହିଁ। ଅରଣ୍ୟ ତୀବ୍ର କଠିନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହରିଣ, ବାନର ଓ ହାତୀରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମର ଅନୁମତି ନେଇ ତୁମ ପାଦ ଧରି ରହିବି, ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ମୋର ପିତାଙ୍କ ଘରରେ ପରି ମନେ କରିବି। ମୋର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭକ୍ତି ଓ ତୁମପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରହିବାରୁ, ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ସହ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଁ, ତେବେ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି; ମୋର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମର ଭାର ବଢ଼ାଇବିନାହିଁ। ସୀତା ଏପରି ଧର୍ମମୟ ଭାବରେ କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁରୁଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ତାଙ୍କୁ ନେଇବାକୁ ଚାହିଲେନାହିଁ; ତିନି ଅରଣ୍ୟର ଦୁଃଖ ଦେଖି ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇବାରୁ ଅନୁଚିତ କଥା ବହୁତ କହିଲେ। ଏଠି ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଧର୍ମପ୍ରିୟ ରାମ, ସୀତା ଏପରି କଥା କହିବା ଓ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ ଦେଖି, ଅରଣ୍ୟର ଦୁଃଖ ଭାବି, ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଲେନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ଭିଜିଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ— “ସୀତା, ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳର ଓ ସଦା ଧର୍ମପ୍ରତି ନିଷ୍ଠ; ଏଠି ରହି ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ଯେପରି ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ରହିପାରିବ। ସୀତା, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୃଦୁଭାବିନୀ, ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବାରେ ବହୁତ ବିପଦ ଅଛି। ସୀତା, ଅରଣ୍ୟବାସର ଏହି ଆଶା ଛାଡିଦିଅ; ଅରଣ୍ୟ ନାମରେ ବିପଦ ଭରିଥିବା ଜଗା। ମୁଁ ଏହି କଥା ଚିନ୍ତା ଓ ଉପଦେଶ ଭାବରେ କହୁଛି; ଅରଣ୍ୟରେ ମୁଁ କେବେ ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ, ସଦା ଦୁଃଖ ରହିଥାଏ। ପାହାଡ଼ ଝରଣାରେ ଥିବା ସିଂହର ଗର୍ଜନ ରାତିରେ ଶୁଣିବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦାୟକ; ତେଣୁ ଅରଣ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭରିଥିବା। ଅରଣ୍ୟରେ ଭୟହୀନ ଓ ମଦୋନ୍ମତ ଜନ୍ତୁମାନେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚରିବା; ଏହା ଦେଖି ଅରଣ୍ୟ ଦୁଃଖଦାୟକ। ନଦୀମାନେ ମଗର ଭରିଥିବା, କାଦା ଓ ଅତି କଠିନ ହୋଇଥିବା; ହାତୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ଅତି କଠିନ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭରିଥିବା। ପଥ ତିକ୍କି ଲତା ଓ କାଠିରେ ଭରିଥିବା, ମୟୂରର କୁହୁକା ତଳେ ଜଳ ଅଭାବ ଓ ଅତି କଠିନ; ତେଣୁ ଅରଣ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭରିଥିବା। ରାତିରେ ଥକି ତିଆଁ ପତ୍ର ଉପରେ ଶୁଇବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦାୟକ। ଦିନ ଓ ରାତି, ଆତ୍ମସଂୟମ ରଖି ଗଛରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଫଳ ଭୁକିବାକୁ ହୋଇଥାଏ; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭରିଥିବା। ଜୀବନ ଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ, ମୈଥିଳୀ, ଏବଂ ଜଟା ଓ ବର୍କ ଚିର ଧରିବାକୁ ହୋଇଥାଏ। ଦେବ ଓ ପିତୃପୂଜା ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବାକୁ ହୋଇଥାଏ, ଅତିଥିମାନେ ଆସିଲେ ସଦା ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଦିନରେ ତିନିବାର ନିୟମିତ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ହୋଇଥାଏ; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଅତି କଠିନ। ଏଠି ଫୁଲ ନିଜେ ଚୟନ କରି, ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ହୋଇଥାଏ; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭରିଥିବା। ଯାହା ମିଳିଥାଏ ତାହିଁରେ ସନ୍ତୋଷ ରଖିବାକୁ ହୋଇଥାଏ, ମୈଥିଳୀ, ଅରଣ୍ୟରେ ଯାହା ଖାଇବାକୁ ମିଳେ ତାହିଁ ଭୁକିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭରିଥିବା। ତିବ୍ର ପବନ, ଅନ୍ଧାର, ଏବଂ ସଦା ଭୁକିବାର ଯନ୍ତ୍ରଣା; ଏଠି ବହୁତ ବିପଦ ଅଛି—ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦାୟକ। ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ସାପ ଅରଣ୍ୟରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଚାଲିଥାଏ; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦାୟକ। ନଦୀରେ ଥିବା ବିପଦଜନକ ସାପ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ପଥରେ ଚଳିବା; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଅତି କଠିନ। ଅଗ୍ନି, ବିଛା, କିଟ, ଏବଂ କାଟିଥିବା ପୋକ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକଙ୍କୁ ସଦା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଃଖ ଭରିଥିବା। ଗଛ ତିକ୍କି ଓ କୁଶ କାଶ ଘାସରେ ଭରିଥିବା, ମୈଥିଳୀ, ଅରଣ୍ୟରେ ଜଟିଲ ଶାଖା ଅଛି; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଅତି କଠିନ। ଅରଣ୍ୟରେ ଶରୀର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭୟ ଅଛି; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ସଦା ଦୁଃଖ ଭରିଥିବା। କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ଛାଡି, ମନକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗାଇବାକୁ ହୋଇଥାଏ; ଭୟଙ୍କର ଜିନିଷକୁ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ସଦା ଦୁଃଖ ଭରିଥିବା। ତେଣୁ, ସୀତା, ତୁମ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏଠି ତୁମ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ନାହିଁ। ମୁଁ ଭାବି ଦେଖୁଛି, ଅରଣ୍ୟ ବହୁତ ବିପଦ ଆଣେ।