ଓଡ଼ିଆ ରେ କଥା ଏହିପରି: ସୀତା, ରାମଙ୍କୁ ଏକ ଗଭୀର ଦୟାମୟ ଭାବରେ କହିଲେ, “ହେ ରାମ! ତୁମେ ଅମର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅପମାନଜନକ ଶବ୍ଦ କେହି ଦୀର୍ଘବୀର, ରାଜପୁତ୍ର ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ହେ ଉତ୍ତମ, ପିତା, ମାତା, ଭାଇ, ପୁଅ ଏବଂ ଜାଇଁ—ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମ ଫଳ ଭୋଗ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ନିଜ ଗତି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଜନନୀମାନେ କେବଳ ନିଜ ପତିଙ୍କ ଗତିରେ ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ରାମ! ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅନୁଶାସନ ପାଇଛି—ମୁଁ ତୁମ ସହ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବି। ଜନନୀମାନେ ପାଇଁ ପିତା, ପୁଅ, ନିଜ ନିଜ ଆତ୍ମା, ମାତା ବା ବନ୍ଧୁମାନେ କେବେ ମୁକ୍ତିର ପଥ ନୁହେଁ; ପତି ହେଉଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପଥ। ତୁମେ ଯଦି ଏ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆଜି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ତୁମ ପୂର୍ବରେ ଚାଲିବି, ଘାସ ଏବଂ କଣ୍ଟକ ଚାପି ଦେଇ। ମୁଁ ଇର୍ଷ୍ୟା ଏବଂ କ୍ରୋଧକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ପିତାବାତ୍ ଶେଷ ପାଣି ଯେପରି ବାହାରି ଦିଯାଯିବା, ତେଣୁ ମୋତେ ଆଶ୍ବାସ ଦେଇ ନେଇ ଚାଲ; ମୋ ମନେ କେଉଁ ଅପରାଧ ନାହିଁ। ମହଲର ଶିଖର, ଉଡୁଥିବା ରଥ, କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଚାଲିବା—ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଜନନୀ ପାଇଁ ପତିଙ୍କ ପାଦ ଛାୟା ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ। ମୋ ପିତା ମାତା ମୋତେ ବହୁପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି; ଏବେ ଆଉ କିଛି କହିବା ନାହିଁ—ମୁଁ ନିଜ ନିଷ୍ଠା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ମୁଁ ଏହି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ମାନବ ନାହିଁ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ମୃଗ ଏବଂ ବାଘମାନେ ଘୁଞ୍ଚିବା। ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘର ପରି ଖୁସିରେ ବାସ କରିବି, ତିନି ଲୋକ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁନି, କେବଳ ପତିସେବା ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସେବା କରିବି, ନିୟମିତ ଏବଂ ପତିବ୍ରତା ରହି, ହେ ରାମ, ମୁଁ ମଧୁ ସ୍ବାଦ ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିବି। ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବା; ତେଣୁ ମୋତେ ଅବଶ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ। ତେଣୁ ମୁଁ ଆଜି ନିଷ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି; ମୋ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ ପରେ ମୋତେ ରୋକିବା ଯାଯିବ ନାହିଁ। ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଫଳ ଏବଂ କନ୍ଦ ଖାଇବି; ମୁଁ ତୁମ ସହ ରହି କେବେ ତୁମକୁ କଷ୍ଟ ଦେବି ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମ ପୂର୍ବରେ ଚାଲିବି, ତୁମେ ଖାଇଥିବା ପରେ ମୁଁ ଖାଇବି; ପରେ ପାହାଡ, ଝିଲି ଏବଂ ହ୍ରଦ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ତୁମେ ମୋ ସୁଜ୍ଞାନ ରକ୍ଷକ ହେବାରୁ, ମୁଁ ଭୟ ନାହିଁ, ଏହି ସବୁ ମନୋହର ପଦ୍ମ ହ୍ରଦ, ହଂସ ଏବଂ କୁଳିଙ୍ଗା ସହିତ ଦେଖିବି। ତୁମ ସହିତ ହେଇ, ମୁଁ ଏହି ସବୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ କରିବି; ମୁଁ ସେହି ହ୍ରଦରେ ଅଚଳ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କରିବି। ତୁମ ସହ, ହେ ଵିଶାଳ ନୟନୀ, ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହେଇ ରହିବି; ଏହିପରି ହଜାର ବର୍ଷ, କିମ୍ବା ଶତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ରହିବି। ମୁଁ କେବେ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବି ନାହିଁ; ସ୍ବର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆକର୍ଷଣ କରେ ନାହିଁ। ଯଦି ସ୍ବର୍ଗରେ ତୁମ ସହ ରହିବା ସମ୍ଭବ ନାହିଁ, ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ତାହା ଚାହୁଁନି। ମୁଁ ଏହି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ମୃଗ, ବାନର ଏବଂ ହାତୀ ଅଛି; ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ଧରି ତୁମ ଅନୁମତିରେ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘର ପରି ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବି। ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ, ତୁମ ସହ ଅଲଗା ହେଲେ ମୁଁ ମରିବା ନିଷ୍ଠା କରିଛି; ମୋତେ ନେଇ ଚାଲ, ଦୟା କରି ମୋ ଆବେଦନ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ତୁମ ଭାର ବଢ଼ାଇବି ନାହିଁ।" ସୀତା ଏପରି ଧର୍ମମୟ ଭାବରେ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମ, ମହାପୁରୁଷ, ତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେଇବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ବାକ୍ୟ କହି ସୀତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟବାସର ଦୁଃଖ ଦେଇ ଜଣେଇ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏଠାରେ ଅଠାଇଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଧର୍ମ ପ୍ରିୟ ରାମ, ସୀତାଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଜାଣି, ଅରଣ୍ୟର କଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କୁ ନେଇବାକୁ ନିଷ୍ଠା କଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ଅଶ୍ରୁ ଲଗା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ଏପରି କହିଲେ, “ହେ ସୀତା! ତୁମେ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା; ଏଠାରେ ରହି ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ତାହାରେ ମୋ ମନ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ। ମୋ କଥା ଶୁଣ, ହେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ; ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବା ଅନେକ ବିପଦ ଅଛି। ଅରଣ୍ୟବାସର ଏହି ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ କର; ଅରଣ୍ୟ ଅନେକ ବିପଦର ନାମ। ମୁଁ ଏହି କଥା ଚିନ୍ତା ଏବଂ ଉପଦେଶ ଭାବରେ କହୁଛି; ଅରଣ୍ୟରେ ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖ ମିଳେ, ସୁଖ କେବେ ମିଳେ ନାହିଁ। ପାହାଡ଼ ଝରଣାରେ ବାସ କରୁଥିବା ସିଂହମାନେ ରାତିରେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ତାହା ଶୁଣିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ; ତେଣୁ ଅରଣ୍ୟ ଦୁଃଖର। ଅରଣ୍ୟରେ ଜନ୍ତୁମାନେ ଭୟ ନାହିଁ, ମଦରେ ମତ୍ତ, ବିରାଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚଳାପଟା କରନ୍ତି; ତାହା ଦେଖିବା ଦୁଃଖ ଦେଉଥାଏ। ନଦୀମାନେ ମାଛ ଏବଂ ମଗର ଭରିଥିବା, ମାଟିଆ କିମ୍ବା ଦୁଃସାଧ୍ୟ; ହାତୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ। ଅରଣ୍ୟର ରାସ୍ତା କଣ୍ଟକ ଏବଂ ଲତାରେ ଆବୃତ, ମୟୂରମାନେ କୁହୁକୁହୁ କରନ୍ତି, ଜଳ ନାହିଁ, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ। ଏଠାରେ ମାଟିରେ ପତିଥିବା ପତ୍ର ପରେ ଶୁଇବାକୁ ପଡ଼ିବା, ଲାଗିଥିବା କ୍ଲାନ୍ତିରେ ରାତି ଦୁଃଖ ଦେଉଥାଏ; ତେଣୁ ଅରଣ୍ୟ ଅଧିକ ଦୁଃଖର। ଦିନ ରାତି ସଂଯମ ରେ ରହି, ଗଛରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଫଳ ଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଦୁଃଖର। ଯେପରି ଜୀବନ ରହିଛି, ଉପବାସ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ହେ ମୈଥିଲୀ, ଜଟା ଧରିବା ଏବଂ ଚାଲ ଚିର ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଦେବତା ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଆସିଥିବା ଅତିଥିମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନିତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ତିନି ବେଳ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ହେବ, ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ନିୟମ ରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଅରଣ୍ୟ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ। ନିଜେ ଫୁଲ ଉଠାଇ ଦେବତାଙ୍କ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ବେଦ ନିୟମରେ ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଦୁଃଖର। ଅରଣ୍ୟରେ ଯେ ଅଛି, ତାହାରେ ଆନନ୍ଦ ରେ ରହିବାକୁ, ମୈଥିଲୀ, ଯେ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଥାଏ, ତାହିଁରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟ ଦୁଃଖର।