ରାମଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ରାଜାମାନେ କେବଳ ନିଜ ପୁଅ ହେଲେ ବି ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି ଯଦି ସେ କିଛି ଅନର୍ଥ କରେ, ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟବାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେ ଅନ୍ୟଜନ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହିପରି, ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ ରୁହ, ଭରତଙ୍କୁ ଧର୍ମେ ଆନନ୍ଦ ଦେଖାଅ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରୁହ। ମୁଁ ବନକୁ ଯିବି, ମୋର ପ୍ରିୟା, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ଯେପରି ତୁମେ କେହିଙ୍କୁ କେବେ କଷ୍ଟ ଦେଉନାହଁ, ସେପରି ମୋର କଥା ଅନୁସରଣ କର।" ଏଠାରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରୋଧ କରୁଥିବା ଓ ମୃଦୁ ଭାଷିଣୀ ବୈଦେହୀ, ମନରେ ଭଲପାଇବାରୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଏହି କଥା କଣ କହୁଛ? ନିଶ୍ଚୟ ଏହି କଥା ହଲକା ଭାବରେ କହାଯାଇଛି। ମୁଁ ଶୁଣି ବୁଝୁଛି, ହେ ପୁରୁଷୋत्तମ, ଆପଣ ମୋତେ ଉପହାସ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରି ଅନୁଚିତ ଓ ଅପମାନଜନକ କଥା କେବେ ଆପଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୋଭା ଦିଏନାହିଁ, ଆପଣ ତ ପ୍ରଭୁ, ରାଜପୁତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦକ୍ଷ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ହେ ମହାନୁଭାବ, ବାପା, ମାଆ, ଭାଇ, ପୁଅ, ଓ ବହୁଁ—ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ପୁଣ୍ୟ ଓ ନିଜ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ତେବେ, ଏକ ଜନାନୀ କେବଳ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ ସାମିଲ ହୁଏ, ଏହିପରି ମୋତେ ବନରେ ବାସ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ମିଳିଛି। ଜନାନୀଙ୍କ ପାଇଁ, ବାପା, ପୁଅ, ଆତ୍ମା, ମାଆ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ—ଏହା କେଉଁଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କେହି ପଥ ନୁହେଁ, କେବଳ ସ୍ୱାମୀ ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ପଥ। ଆପଣ ଯଦି ଏଇ ଦୁର୍ଗମ ବନକୁ ଯିବେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲି, ଘାସ ଓ କାଣ୍ଟା ଦଳି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବି। ମୁଁ ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧକୁ ପାନୀୟ ପାନ ପରେ ପାନି ଫେଙ୍କିଦେବା ପରି ତ୍ୟାଗ କରି ଆପଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲିବି, ମୋର କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ। ରାଜମହଳ ମାଥା ଉପରେ ହେଉ, ବିମାନରେ ହେଉ, ଆକାଶରେ ହେଉ କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ହେଉ, ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ଛାୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୋତେ ମୋ ବାପା ଓ ମାଆ ବହୁ ଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବେ ଏହାରୁ ଅଧିକ କିଛି କହିବା ରହିନାହିଁ—ମୁଁ ଯାହା ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି, ତାହା କରିବି। ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଗମ, ପୁରୁଷଶୂନ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ମୃଗ ଓ ବାଘ ଭରିଥିବା ବନକୁ ଯିବି। ମୋ ବାପାଙ୍କ ଘର ଭଳି ଆନନ୍ଦରେ ବନରେ ବସିବି, ତିନି ଲୋକର କଥା ଭାବିବିନାହିଁ, କେବଳ ସ୍ୱାମୀଭକ୍ତିରେ ମନ ଲଗାଇ ରହିବି। ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା କରି, ସଂଯମ ଓ ପତିବ୍ରତା ହୋଇ, ମୁଁ ମଧୁଗନ୍ଧିତ ବନରେ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିବି। ହେ ରାମ, ଆପଣ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବନରେ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ ତ ଅଧିକ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ। ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସହ ବନକୁ ଯିବି, ମୋର ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଅଟୁଟ। ମୁଁ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି, ଆପଣଙ୍କୁ କେବେ କଷ୍ଟ ଦେବିନାହିଁ, ସଦା ଆପଣଙ୍କ ସହ ରହିବି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲିବି, ଆପଣ ଖାଇଲେ ପରେ ମୁଁ ଖାଇବି; ଏପରି ପରେ ପାହାଡ଼, ପୋଖରୀ ଓ ହ୍ରଦ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବି। ଆପଣ ମୋ ସୁଜ୍ଞାତ୍ମା ରକ୍ଷକ ଥିବାରୁ, ମୁଁ ଭୟ ଛାଡ଼ି ସବୁଠି ହଂସ ଓ କ୍ରଉଞ୍ଚ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମିନୀ ପୋଖରୀ ଦେଖିବି। ଆପଣ ସହ ଏହି ସବୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ କରିବି, ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଭଜି ଏହି ପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କରିବି। ଆପଣ ସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବି—ଏପରି ହଜାର ବର୍ଷ କିମ୍ବା ଶତବର୍ଷ ହେଉ, ଆପଣ ସହ ଏକାଠି ରହିବି। ମୁଁ କେବେ ଅନୁଚିତ କାମ କରିବିନାହିଁ; ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆକର୍ଷଣ କରେନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରିବିନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ବନକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠି ମୃଗ, ବାନର, ହାତୀ ରହିଛି; ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ବାପାଘର ଭଳି ରହିବି। ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଓ ଆପଣ ଉପରେ ଅଟୁଟ ମନ ରଖି, ଆପଣ ଠାରୁ ଅଲଗା ହେଲେ ମୁଁ ମରିଯିବି; ଦୟାକରି ମୋର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ଭାର ବଢ଼ିବନାହିଁ।" ସୀତା ଏପରି ଧର୍ମମୟ କଥା କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମ, ମହାପୁରୁଷ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ତାଙ୍କୁ ବନକୁ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେନାହିଁ; ସେ ବନବାସ ଦୁଃଖର କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରି ତାଙ୍କୁ ଅନୁନୟ କଲେ। ଏବେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଶୁଣ। ଧର୍ମପ୍ରିୟ ରାମ, ସୀତାଙ୍କ ଏହି ଉଚିତ ଓ ଭକ୍ତିମୟ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଗୁଣ ଜାଣିଲେ ବି, ବନର କଷ୍ଟ ଭାବି, ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେନାହିଁ। ତା’ପରେ, କନ୍ଦୁଥିବା ଓ ଅଶ୍ରୁଭିଜ୍ଜିତ ନୟନ ସହ ସୀତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ କହିଲେ, “ସୀତା, ତୁମେ କୁଳୀନ ଓ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠା; ଏଠାରେ ରୁହ, ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ତେବେ ମୋ ମନ ଶାନ୍ତି ରହିବ। ମୋ କଥା ଶୁଣ, ହେ ସୁମୃଦୁ, ବନରେ ବସିବାରେ ଅନେକ ବିପଦ ଅଛି। ବନବାସ ଇଚ୍ଛାକୁ ତ୍ୟାଗ କର, କାରଣ ବନ ନାମ ହେଉଛି ବିପଦର ଠାରୁ। ମୁଁ ଏହି କଥା ଭଲପାଇବାରୁ ଓ ଉପଦେଶ ଦେଉଛି; ସେଠାରେ ମୋତେ କେବେ ସୁଖ ମିଳେନାହିଁ, ସଦା ଦୁଃଖରେ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ। ପାହାଡ଼ ଝରଣାରେ ବାସ କରୁଥିବା ସିଂହମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣିବା ଦୁଃଖଦାୟକ; ଏହିପରି ହେଉଛି ବନର ଦୁଃଖ। ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନେ, ଭୟଶୂନ୍ୟ ଓ ମଦାନ୍ଧ, ପଥ ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଖେଳନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ବନ ଅତି ଦୁଃଖ ଦେଉଛି। ନଦୀମାନେ ମଗର ଭରିଥିବା, କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଦୁର୍ଗମ, ହାତୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖର, ବନ ଅଧିକ ଦୁଃଖମୟ। ପଥ କାଣ୍ଟା ଲତାରେ ଭରିଥିବା, ମୟୂର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ଜଳ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ—ବନ ଏହିପରି ଦୁଃଖର। ପତ୍ର ଛାଡ଼ି ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ଶୋଇବାକୁ ପଡ଼େ, ରାତିରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼େ—ଏହିପରି ବନ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟକ।