ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମୌନ ଏବଂ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ବାପା, ରାଜା ଦଶରଥ, ତାଙ୍କ ଦିଆ କଥା ପାଳନ କରିବାରେ ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ସେ ପୂର୍ବରୁ ମୋର ଜନନୀ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ମହାବର ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ମୋର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉଥିବା ବେଳେ ଓ ରାଜା ମୋତେ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ସେ କୈକେୟୀ ତାଙ୍କୁ ସେହି ବର ଦେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ରାଜା ସେହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ଚଉଦ ବର୍ଷ ମୁଁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବି ଏବଂ ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଧିକାର ଦିଆଯିବ। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଏବେ ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛି। ଭରତଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ମୋ ବିଷୟରେ କିଛି କହିବା ଉଚିତ୍ନୁହେଁ। ଧନ୍ୟ ଲୋକେ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଗୁଣକୁ ସହିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ତେଣୁ ଭରତଙ୍କ ଆଗରେ ମୋର ଗୁଣ କେବେ କହିବା ଉଚିତ୍ନୁହେଁ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ରାଜ୍ୟାଧିକାର ଦେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଭରତଙ୍କୁ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍, ସୀତେ, ଏବଂ ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ମୋ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦିଆ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ମୁଁ ଆଜି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି; ତୁମେ ଦୃଢ଼ ହୁଅ। ମୁଁ ମୁନିମାନେ ବାସ କରୁଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଲେ, ଶୁଭେ, ତୁମେ ନିୟମ ଓ ଉପବାସରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ହୁଅ। ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ନିୟମାନୁସାରେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରି, ମୋ ବାପା ଦଶରଥଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରିବା ଉଚିତ୍। ମୋ ମା କୌଶଳ୍ୟା, ଯିଏ ବୟସ୍କ ଓ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ତାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ମୋ ଅନ୍ୟ ମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଦା ବନ୍ଦନା କରିବା ଓ ସ୍ନେହ, ଭକ୍ତି, ଓ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରହିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ମାତୃସମ। ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭାଇ ଓ ପୁଅ ସମାନ ଭାବିବା; ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବି ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। କେବେ ମଧ୍ୟ ଭରତଙ୍କୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ଏହି ଜନପଦ ଓ ପରିବାରର ରାଜା। ରାଜାମାନେ ନିରନ୍ତର ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ସେବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ବିପରୀତରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ରାଜାମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି, ଯଦି ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେମାନେ ବାହ୍ୟ। ତେଣୁ ଶୁଭେ, ଏଠାରେ ରହି, ରାଜାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଦିଅ, ଭରତଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ଓ ତ୍ରୁଟି ଓ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ରୁହ। ମୁଁ ମହାରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, ମୋର ପ୍ରିୟେ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହ। ଯେପରି ତୁମେ କେବେ କାହାରି ଅପକାର କରନାହାଁ, ସେପରି ମୋ କଥା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କର।" ଏହିପରି ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମଧୁର ଓ ସ୍ନେହମୟ ବାଣୀ ଥିବା, ଦୟାସୀଳା ବୈଦେହୀ ସୀତା ଦୁଃଖ ଓ ପ୍ରେମରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "କଣ ଏହିପରି କଥା କହୁଛନ୍ତି, ରାମ? ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ହଳକା ଭାବରେ କହାଯାଇଛି। ଏହା ଶୁଣି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଆପଣ ମୋତେ ଉପହାସ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରି ଅପମାନଜନକ କଥା ଆପଣଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏ ରାଜପୁତ୍ର, ନାୟକ, ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଚତୁରଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ। ବଡ଼ମାନେ, ବାପା, ମା, ଭାଇ, ପୁଅ, ବହୁ—ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ କର୍ମ ଓ ନିଜ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଜୀବନରେ ଏକମାତ୍ର ନାରୀ ନିଜ ପତିଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ଯିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ମିଳିଛି। ନାରୀମାନେ ପାଇଁ, ବାପା, ପୁଅ, ନିଜ ନିଜ ଆତ୍ମା, ମା, ବନ୍ଧୁ—ଏହି ସମସ୍ତେ ଏଠା କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ମାର୍ଗ ନୁହଁନ୍ତି; ପତି ଏକମାତ୍ର ମାର୍ଗ। ଆପଣ ଯଦି ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆଜି ଯିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ରାଘବ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲି, ଘାସ ଓ କାଁଟା ଦଳି ଆଗକୁ ଯିବି। ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଯେପରି ଜଳ ପିଇବା ପରେ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ମୋତେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ, କାରଣ ମୋରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ରାମ, ମହଳ ଉପରେ, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଯେଉଁଠି ଥାଉ, ପତିଙ୍କ ପାଦର ଛାୟା ନାରୀ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ମୋ ପିତା ଓ ମାତା ମୋତେ ଅନେକ ପାଠ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବେ ମୋତେ କିଛି କହିବା ଅବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ମୁଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି, ଏହା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ନାହାନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ମୃଗ ଓ ବାଘ ଘୁରିବା କରନ୍ତି। ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କ ଘରରେ ଯେପରି ଖୁସି ଥିଲି, ସେପରି ଅରଣ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ରହିବି, ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ଧ୍ୟାନ ସଦା ପତିଭକ୍ତିରେ। ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବି, ନିୟମ ଓ ପତିବ୍ରତା ରହିବି, ଏବଂ ମଧୁସୁଗନ୍ଧି ଅରଣ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ସହ ପ୍ରମୋଦ କରିବି। ଆପଣ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ କିଏ ରକ୍ଷା କରିବେ ନାହିଁ? ତେଣୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, ମୋ ନିଷ୍ଠା ଅଡ଼ିଗ। ମୁଁ ସଦା ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇବି, ଆପଣଙ୍କୁ କେବେ ଅସୁବିଧା ଦେବିନାହିଁ, ସଦା ଆପଣଙ୍କ ସହ ରହିବି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲିବି, ଆପଣ ଖାଇଲେ ପରେ ମୁଁ ଖାଇବି; ଏପରି ପରେ ମୁଁ ପାହାଡ଼, ଝିଲି, ଓ ହ୍ରଦ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ। ଆପଣ ମୋର ସୁଜ୍ଞାନ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ, ମୁଁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନଳିନୀ ହ୍ରଦ, ହଂସ ଓ କୌଞ୍ଚରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦ ଦେଖିବି। ଆପଣଙ୍କ ସହ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଖି ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବି, ଏବଂ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରିବି। ଆପଣଙ୍କ ସହ, ଚିରଯୁବତୀ ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରିବି; ଏହିପରି ହଜାର ବର୍ଷ କିମ୍ବା ଶତବର୍ଷ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଅତିବାହିତ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୁଁ କେବେ ଅନ୍ୟମାର୍ଗ ଚାଲିବିନାହିଁ; ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିପାରିବି, ମୁଁ ଏହି ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହେଁନାହିଁ, ରାଘବ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।