ସୀତା ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ହଂସ ପରି ଧଳା ଦୁଇଟି ଚାମର ଦ୍ୱାରା ତୁମ ଅମଳ କମଳନୟନ ମୁହଁକୁ ପଖା ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଆଜି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନି, ଯେପରି ଏହା ସାଧାରଣତଃ ହୁଏ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ, ତୁମ ପ୍ରଶଂସାରେ ଖୁସି ହୋଇ ଗାୟକ, ଶୂତ, ମାଗଧ ଏବଂ ଶୁଭ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆଜି ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଥାନିୟମ ମଧୁ ଓ ଦହି ଦ୍ୱାରା ତୁମ ମୁଣ୍ଡରେ ଅଭିଷେକ କରୁନାହାନ୍ତି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗରିକ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀ ମଣ୍ଡଳୀର ମୁଖ୍ୟମାନେ ତୁମ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିବାକୁ ଚାହିଁନାହାନ୍ତି, ନ ନାଗରିକ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ। ତୁମ ସଜିତ ମାଳାଧାରି ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ସୁନ୍ଦର ରଥ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପୂର୍ବରୁ ଯାଉନାହିଁ। ଏହି ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନ ବିଶିଷ୍ଟ କଳା ମେଘ ନା ଶିଳା ସମାନ ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ଯାଉନାହିଁ। ସୁନା ଅଳଙ୍କୃତ ରାଜସିଂହାସନ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପୂର୍ବରୁ ରଖାଯାଉନାହିଁ। ଏପରିଏ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେବା ସତ୍ୱେ, କାହିଁକି ଏହି ଅପରିଚିତ ଦୁଃଖ ତୁମ ମୁହଁରେ ଦେଖାଯାଉଛି? ଖୁସି ଚିହ୍ନ ନାହିଁ।" ସୀତାଙ୍କର ଏହି ଦୁଃଖ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମ କହିଲେ, "ସୀତେ, ମୋ ପିତା ଦଶରଥ ମୋତେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଉଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏକ ବଡ଼ କୁଳର ସନ୍ତାନ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମ ପାଳକ; ଏହି ଦୁଃଖ କିପରି ଆସିଲା, ଜାନକୀ, ଶୁଣ। ମୋ ପିତା ଦଶରଥ, ଯିଏ ନିଜ କଥାରେ ଅଟୁଟ, ଏପରି ଦୁଇଟି ବଡ଼ ବର କୈକେୟୀକୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ମୋ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉଥିବାବେଳେ, ସେ ଏହି ବର ମାଗିଛନ୍ତି ଓ ରାଜା ଧର୍ମବନ୍ଧନରେ ଏହା ପୂରଣ କରୁଛନ୍ତି। ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ପଠାଯାଇଛି, ଏବଂ ଭରତଙ୍କୁ ଏହି ରାଜ୍ୟାଧିକାର ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି; ଭରତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମୋ ବିଷୟରେ କିଛି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ପୁରୁଷମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ସହିପାରିନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ଭରତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମୋ ଗୁଣ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଦେଇଛନ୍ତି; ସୀତେ, ତୁମେ ଭରତ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ ଦେବା। ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦିଆ ବଚନ ପାଳନ କରିବାକୁ ଆଜି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି; ତୁମେ ଦୃଢ଼ ହୁଅ। ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ପରେ, ତୁମେ ଋଷିମାନେ ବାସ କରୁଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ନିୟମ, ଉପବାସ ଓ ଧୂଳିତ ହୁଅ। ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରି, ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା। ମୋ ମାତା କୌଶଲ୍ୟା, ଯିଏ ବୟସ୍କ ଓ ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ, ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଆଧାରରେ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ କରିବା। ମୋ ଅନ୍ୟ ମାତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ମା ପରି, ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି, ସେବା ଓ ସ୍ନେହ ଦେଇବା। ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଭି ଭାଇ ଓ ପୁଅ ସମାନ ଭାବିବା, କାରଣ ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ଭରତଙ୍କୁ କେବେ ବି ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେଇ ଏହି ଦେଶ ଓ ପରିବାରର ରାଜା। ରାଜାମାନେ ଭଲ ବ୍ୟବହାର ଓ ସେବାରେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ନ ହେଲେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ରାଜାମାନେ ନିଜ ପୁଅକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି ଯଦି ସେ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରେ, ଏବଂ ଯଦି ଅନ୍ୟଜନ ଯୋଗ୍ୟ ଥାଏ ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ସୀତେ, ଏଠାରେ ରହି, ରାଜାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କର, ଭରତଙ୍କ ପ୍ରତି ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସତ୍ୟ-ନିୟମରେ ଦୃଢ଼ ରୁହ। ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହିବା; ଯେପରି ତୁମେ କେବେ କାହାକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉନାହ, ତେଣୁ ମୋ କଥା ଅନୁସାରେ ଚାଲିବା।" ଏଉଁପରି ରାମଙ୍କ କଥାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା। ଏହିପରେ ମହାକବି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ମହାନ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ସତେଇତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସ୍ନେହ ଓ ମାଧୁର୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ ସୀତା, କିଛି କ୍ରୋଧ ଭାବରେ, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାମ, ଏହି କଥା କାହିଁକି କହୁଛ? ଏହା କି ହଳକା ଭାବରେ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ? ଏପରି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମେ ମୋତେ ଉପହାସ କରୁଛ। ଏପରି ଅନୁଚିତ କଥା କେବେ ମହାନ ବୀର, ରାଜପୁତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର କୁଶଳମାନେ କହିବେ ନାହିଁ। ପିତା, ମାତା, ଭାଇ, ପୁଅ ଓ ବୋଉ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ଧର୍ମ ଓ ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ନିଜ ନିଜ ଗତି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଜୀବନରେ ଏକ ନାରୀ ମାତ୍ର ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ଧର୍ମରେ ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷିତ। ନାରୀମାନେ, ପିତା, ପୁଅ, ଆତ୍ମା, ମାତା କିମ୍ବା ମିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ—ଏଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ—ପତିମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପଥ। ଯଦି ତୁମେ ଏହି କଠିନ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଯାଉଛ, ରାଘବ, ମୁଁ ତୁମ ପୂର୍ବରୁ ଘାସ କଣ୍ଟକ ଦଳି ଚାଲିବି। ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧକୁ ପାନୀୟ ପରେ ଫେଙ୍କିଦେଇବା ପରି ଛାଡ଼ି ଦିଅ, ମୋତେ ନେଇ ଯାଅ; ମୋ ମନେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ରଥ, ବିମାନ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ପତିଙ୍କ ପାଦ ଛାୟା ନାରୀ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପିତା ଓ ମାତା ମୋତେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶିଖାଇଛନ୍ତି; ଏବେ ମୋ ପାଖରେ ଅଧିକ କିଛି କହିବା ନାହିଁ, ମୁଁ ଯାହା ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି ତାହା କରିବି। ମୁଁ ଏହି କଠିନ, ମାନବ ଶୂନ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ମୃଗ ଏବଂ ବାଘ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି। ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘର ଭଳି ଅନନ୍ୟ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି, ପତିଭକ୍ତିରେ ମାତ୍ର ଲଗ୍ନ ହୋଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଖୁସିରେ ବାସ କରିବି, ତିନି ଲୋକର ମଧ୍ୟରେ କିଛି ମୋତେ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରିବ ନାହିଁ।" ଏପରି ସୀତା ତାଙ୍କ ଅଟୁଟ ପ୍ରେମ, ନିଷ୍ଠା ଓ ଧର୍ମବୋଧ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ନିଜ ସଙ୍ଗ ନେବା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରକାଶ କଲେ।