ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ମାତା କୌଶଳ୍ୟା ଚେହେରାରେ ହସ ଆଣି, ମନର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଲୁଚାଇ ରାମଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ସେ ଝୁକି, ପୁଅଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, “ଯା, ରାମ, ତୁମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, ଶୁଭ ଯାତ୍ରା କର। ମୁଁ ଆଶା କରେ ଏକ ଦିନ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ତୁମକୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ରାଜପଥରେ ଚାଲିବାକୁ ଦେଖିବି। ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୋ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଅଭିଭାସିତ ହେବ ଓ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ତୁମକୁ ଅଟୁଟ ଆନନ୍ଦରେ ଅଟୁଟ ଚେହେରାରେ ଦେଖିବି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଆବାର ଦେଖିବି, ରାମ, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମେ ଅନୁକୂଳ ସିଂହାସନରେ ବସିଛ, ବନରୁ ଫେରିଛ, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରଣ କରିଛ। ବନରୁ ଫେରି ଆସି ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୋ ପୁଅ, ସଦା ମୋ ବହୁ ଲାଡ଼ି ଝିଅ ନିମିତ୍ତେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର। ଶିବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବଗଣ, ମହାର୍ଷି, ଦେବତା, ନାଗ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପୂଜିଛି, ସେମାନେ ଓ ଦିଗ୍ଦେବତାମାନେ ତୁମେ ବନକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ, ରାଘବ। ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି, ନିୟମାନୁସାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେ ରାଘବଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ପୁନିପୁନି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରାଯିବା ପରେ, ମହାନ୍ୟ ରାଘବ ପୁନିପୁନି ମାଆଙ୍କର ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଛବିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବନବାସକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ରାମ ମାଆଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟପଥରେ ଅଂକୁଶ ଦେଲେ। ସେ ରାଜପଥରେ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ଗୁଣରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ହୃଦୟକୁ ଉତ୍କଳିତ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ସମୟରେ, ବୈଦେହୀ ସୀତା, ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏହା କିଛି ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ମନ ବସିଥିଲା ଆସନ୍ନ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଉପରେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜା ସମ୍ପାଦନ କରି, ଋଜୁ ହୃଦୟ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ମନେ, ରାଜକୁମାରୀ ରାଜନୀତିରେ ନିପୁଣ ହୋଇ ଫଳାଫଳ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମ ନିଜ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଶୋଭାମୟ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ତଳକୁ କରି ଚାଲିଲେ। ସୀତା, କମ୍ପିତ ହୋଇ ଉଠି, ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ତିର ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଚିନ୍ତାରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ମନର ଦୁଃଖ ଲୁଚାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଚେହେରାରେ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା। ସୀତା ତାଙ୍କୁ ଫିକିର ମୁହଁ, ଘାମରେ ଭିଜା, କିନ୍ତୁ ରୂଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଦେଖି ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, “ଏହି ସମୟରେ କଣ ଘଟିଲା, ପ୍ରଭୁ? ଆଜି ତ ଶୁଭ ଦିନ, ବୃହସ୍ପତି ଓ ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗର ଦିନ—ଏହା ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଛନ୍ତି, ରାଘବ; ତେବେ ଆପଣ ମନରେ ଅଶାନ୍ତ କାହିଁକି?” “ଆପଣଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ, ଯାହା ସାଧାରଣତଃ ଶ୍ୱେତ ଛତ୍ରରେ ଢାକା ଥାଏ, ଆଜି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନୁହେଁ। ଆପଣଙ୍କ ଅରବିନ୍ଦ ନୟନ ମୁହଁ ଆଜି ଦୁଇଟି ଚାମର ଦ୍ୱାରା ପଖା ହେଉନାହିଁ। ଗୁଣଗାନ କରୁଥିବା କବି, ଶୂତ ଓ ମାଗଧମାନେ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଭ କଥା କହୁନାହାନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆପଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ମଧୁ ଓ ଦଧି ଲଗାଉନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ରାଜାଭିଷେକ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ପୌର ଓ ନଗରବାସୀ, ଶୋଭାମୟ ଭୂଷା ଧରି, ଆପଣଙ୍କ ପଛେ ଚାଲିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚତୁର ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ ରଥ ଆଗରେ ଚାଲୁନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ଶୋଭାମୟ ହାତୀ, ଯାହା ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଭରିଥିବା, ମେଘ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଭଳି କଳା, ସେଠାରେ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ ରାଜସିଂହାସନ ଆଗରେ ରହୁନାହିଁ। ଏପରି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଅପରିଚିତ ମୁହଁକୁ ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି, ଆନନ୍ଦ କାହିଁକି ଦେଖାଉନାହିଁ?” ସୀତା ଏପରି ଦୁଃଖଭରା ଶବ୍ଦରେ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ରାମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୀତା, ମୋ ପିତା ମୋତେ ବନକୁ ପଠାଉଛନ୍ତି। ମୁଁ ମହାକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଧର୍ମକୁ ଜାଣେ ଓ ଅନୁସରଣ କରେ, ଏହି ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଲା ଶୁଣ। ମୋର ପିତା ଦଶରଥ, ଯିଏ ସତ୍ୟବାଦୀ, ପୂର୍ବରୁ ମୋ ସ୍ୱମାତା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ବର ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ମୋର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମୟରେ, ରାଜା ମୋତେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେ ବର ପ୍ରାର୍ଥନା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଜୋର ଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଧର୍ମରେ ବନ୍ଧା। ଏବେ ମୁଁ ଚଉଦ ବର୍ଷ ଦଣ୍ଡକ ବନରେ ବସିବି, ଏହା ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ, ଓ ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେବ। ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି, ବନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଛି; ଭରତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କେବେ ମୋ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାନି। ଧନ୍ୟ ଲୋକେ ଅନ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା ସହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହିପାଇଁ ମୋର ଗୁଣ ଭରତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି; ସୀତା, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ ଦେଅ। ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଳନ କରି, ଆଜି ବନକୁ ଯିବି; ଦୃଢ଼ ହେଉ, ମୋ ଶୁଭେଚ୍ଛିତେ। ମୁଁ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ, ତୁମେ ତପସ୍ୟା ଓ ଉପବାସରେ ନିଷ୍ଠା ରୁହ, ନିର୍ମଳା। ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କର, ଏବଂ ମୋ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର। ଏବଂ ମୋର ମାତା କୌଶଳ୍ୟା, ଯିଏ ବୟସ୍କ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିବା, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ ଦେଅ।” ଏପରି ଭାବେ ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କ ବନବାସ ପୂର୍ବରୁ ମାତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଭାର୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ଦୃଢ଼ତାର ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଜୀବନର ଏହି ଦୁଃଖମୟ ଯାତ୍ରାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।