ଯେତେବେଳେ ରାମ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମାତା କୌଶଲ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଲେ। ସେ କହିଲେ, "ରାମ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଯେତେବେଳେ ଅମୃତ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ମାଆ ବିନତା ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ତୁମ ପାଇଁ ହେଉ। ଅଦିତି ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ, ସେ ଆଶୀର୍ବାଦ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ହେଉ। ଅପୂର୍ବ ତେଜ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ତିନିଟି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିବା ବେଳେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଥିଲା, ସେଉଁଠି ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ହେଉ। ମହାର୍ଷିମାନେ, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ୱୀପ, ବେଦ, ଲୋକ, ଦିଗ୍ବଳୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳମୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ।" ଏପରି ଭାବେ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଶେଷ କ୍ରିୟାକଳାପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏବଂ ଶୁଭ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ। କୌଶଲ୍ୟା ଶୁଭ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପୂଜା କଲେ। ଯଦିଓ ସେ ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ଥିଲେ, ତଥାପି ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଥିବା ପରି କଥା କହିଲେ, କାରଣ ମନର ଅନୁଭୂତି ସେ କଥାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉନଥିଲା। ତା’ପରେ ମାତୃଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ଶୁଘି, ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଉଜ୍ୱଳ ମାତା କହିଲେ, "ଜାଅ ରାମ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ, ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭାବରେ ଯାତ୍ରା କର।" "ମୁଁ ଆଶା କରେ ଆଉ ଏକଥର ତୁମକୁ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଆସିବା, ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାଜପଥରେ ଚାଲିବା ଦେଖିବି। ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇ, ମୋ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଚମକିଉଠିବ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେବି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରିବ। ରାମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଭାସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖିବି, ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରି, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରଣ କରିଛ। ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରି, ଶୁଭ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ, ସଦା ମୋ ବହୁ ଲାଡ଼ି ସିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ନିର୍ବାହ କର, ଏବଂ ଆଗକୁ ଯାଅ।" "ଶିବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ, ମହାର୍ଷି, ଦେବଗଣ, ନାଗମାନେ ଓ ଯେଉଁମାନେକୁ ମୁଁ ପୂଜା କରିଛି, ସେମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ବଳୟ ତୁମ ଯାତ୍ରାରେ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରୁନ୍ତୁ।" କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେ ରାଘବଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ, ପୁନିପୁନି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖିଲେ। ରାଘବ ମାତାଙ୍କ ପରିକ୍ରମା ପାଇଁ ଶିର ନମାଇଲେ, ପାଦ ଧୋଇଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଉଜ୍ଵଳ ହୋଇ, ସିତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ଏହିଭଳି ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଛବିଶିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାମ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ପାଳନ ପାଇଁ ମାତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ରାଜପୁତ୍ର ରାଜପଥରେ ଯିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଗୁଣରେ ନାଗରିକମାନେ ମନ ହଲଚଲ ହେଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ବୈଦେହୀ, ଯିଏ ତପସ୍ଵିନୀ ଭାବରେ ଦୃଢ଼, ଏହି ସବୁ କିଛି ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ମନ ମାତ୍ର ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଆଶାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲା। ନିଜ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଋଜୁ ମନେ, ରାଜନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ସିତା ଫଳାଶା ଦେଖି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାମ ନିଜ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଲଜ୍ଜାରେ ଅଲ୍ପ ନମ୍ର ଥିଲା। ସିତା ସେଠାରେ ଉଠି, କମ୍ପିତ ଶରୀରେ ଦୁଃଖିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଚିନ୍ତାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା। ଏପରି ଦେଖି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ମନର ଦୁଃଖ ଲୁଚାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ମୁଁହ ମାନ୍ଦା କରି ଚୁପ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ସିତା ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ି ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, "ମୋ ପ୍ରଭୁ, ଏମିତି କଣ ହେଲା?" "ଆଜି ବୃହସ୍ପତି ଏବଂ ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗର ଏହି ଶୁଭ ଦିନ, ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି, ତେବେ ତୁମେ କାହିଁକି ଚିନ୍ତିତ?" "ତୁମର ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ଶତରୀ ଧଳା ଛତା ଛାୟା କରେ, ଏବେ ତାହା ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।" "ତୁମର ପଦ୍ମନୟନ ମୁହଁ ସ୍ୱାନ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୁଇଟି ଚାମର ଦ୍ୱାରା ପଙ୍ଖା ହେଉନାହିଁ।" "ବର୍ଣ୍ଣନାକୁ ପାରଙ୍ଗତ ବାର୍ଦ୍ଧମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଏବେ ତାହା କରୁନାହାନ୍ତି, ସୁତ ଓ ମଗଧ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ କବିତା ପଢ଼ୁନାହାନ୍ତି।" "ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧୁ ଓ ଦଧି ଦ୍ୱାରା ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଅଭିଷେକ କରୁନାହାନ୍ତି।" "ନଗରବାସୀ ଓ ବଣିକ୍ମାନେ ତୁମ ସହ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି।" "ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ସୁନ୍ଦର ରଥ ଏଗାଗଁ ଯାଉନାହିଁ।" "ତୁମ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଗଜ, ମେଘ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ପରି କଳା, ସେଠାରେ ନାହିଁ।" "ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କୃତ ରାଜାସନ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାପିତ ହୋଇନାହିଁ।" "ଏତେ ଆୟୋଜନ ହେଉଛି, ତଥାପି ତୁମର ମୁହଁରେ ଅଜଣା ଦୁଃଖ ଦେଖାଯାଉଛି।" ସିତା ଏଭଳି ଦୁଃଖ କଥା କହିବା ସମୟରେ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମ କହିଲେ, "ସିତା, ମୋ ପିତା ମୋତେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଉଛନ୍ତି।" "ମୁଁ ଏକ ମହାନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଧର୍ମକୁ ଜାଣି ଏବଂ ଅନୁସରଣ କରେ। ଜାନକୀ, ଏହି ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଲା, ଶୁଣ।" "ମୋର ପିତା ଦଶରଥ, ଯିଏ ସତ୍ୟବାନ, ତିନି କାଳ ପୂର୍ବେ କୈକେୟୀ ମାତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ବର ଦେଇଥିଲେ।" "ଏବେ ମୋ ଅଭିଷେକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, କୈକେୟୀ ତାଙ୍କୁ ସେଇ ବର ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଦବାବ ଦେଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମରେ ବଦ୍ଧ ହୋଇ, ପିତା ସେ ବାଚନ ପୂରଣ କରୁଛନ୍ତି।" "ଚୌଦ ଅବଧି ବର୍ଷ ମୁଁ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବି, ଏହା ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ। ଏବଂ ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଦିଆଯିବ।" "ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି, କାରଣ ମୁଁ ଏକାକି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛି। ଭରତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କେବେ ମୋ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବ ନାହିଁ।" ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦର ମଧ୍ୟରେ ରାମ ଏବଂ ସିତାଙ୍କ ଜୀବନ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।