କୌଶଳ୍ୟା, ସ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ହୋମ ଉପକରଣ—ଘୀ, ଧଳା ମାଳା, ପବିତ୍ର କାଉଡ଼, ଓ ଆଳି ମାନ୍ଦି—ସାଜି କରିଥିଲେ। ପ୍ରାଚାର୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନିମିତ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ହୋମ କରି, ଶେଷ ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ପରେ, ମଧୁ, ଦହି, ଘୀ ଓ ଶୁଭ ବାଚନ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାମଙ୍କ ବନ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ରାମଙ୍କ ମାତା କୌଶଳ୍ୟା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଯେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନେ ଆଦର କରିଥିବା, ବୃତ୍ର ନିଧନ ସମୟରେ ମିଳିଥିଲା, ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ହୋଇଯାଉ। ଯେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଭିନତା, ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଅମୃତ ଚାହିଲାବେଳେ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ହୋଇଯାଉ। ଯେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଅଦିତି, ବଜ୍ରଧାରୀକୁ ଦେଇଥିଲେ, ଦେମନମାନେ ନିଧନ ଓ ଅମୃତ ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ହୋଇଯାଉ। ଯେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ଲମ୍ବା ପଦ ନେଇଥିଲେ, ଓ ରାମ, ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ହୋଇଯାଉ। ଋଷି, ସାଗର, ଦ୍ୱୀପ, ବେଦ, ଲୋକ, ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡିକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ତୁମକୁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ।" ଏପରି, ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଅବଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ଶୋଭାମୟା କୌଶଳ୍ୟା ରାମଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଲେ। ସୁସଜ୍ଜିତ, ଆରୋଗ୍ୟକର ଓ ଶୁଭ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି କୌଶଳ୍ୟା ରାମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ନିମିତ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ଦୁଃଖରେ ବି ଶନ୍ତ ଦେଖାଉଥିବା କୌଶଳ୍ୟା, ମନର ଦୁଃଖ ଲୁଚାଇ, ଖୁସି ଭାବରେ କଥା କହିଲେ। ସମ୍ମାନ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଶ୍ରୀମତୀ କୌଶଳ୍ୟା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଯାଉ, ରାମ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ, ଶୁଭ ଯାତ୍ରା ହେଉ।" "ମୁଁ ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ତୁମକୁ ଫେରିଥିବା, ସୁସ୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧିତ ଦେଖିବି, ରାଜପଥରେ ପୁନି ଚାଲିବା ଦେଖିବି।" "ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୋ ମୁହଁ ଖୁସିରେ ଚମକିବ, ବନରୁ ଫେରିଥିବା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ତୁମକୁ ଦେଖିବି।" "ପୁନି ତୁମକୁ ଶୁଭାସନରେ ବସିଥିବା, ବନରୁ ଫେରି ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିଥିବା ଦେଖିବି।" "ବନରୁ ଫେରି, ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଅ, ସଦା ମୋ ଜାଉଁ ଦିଅ, ଏବଂ ଯାଉ, ପୁତ୍ର।" "ଶିବ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିବା ଦେବମାନେ, ମହା ଋଷି, ଜନ, ନାଗ ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡିକ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପୂଜିଛି, ତୁମ ବନ ଯାତ୍ରାରେ ଶୁଭ ଚାହିଁନ୍ତୁ, ରାଘବ।" ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ପ୍ରସ୍ରବଣ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, କୌଶଳ୍ୟା ରାଘବଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ପୁନିପୁନି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ରାଘବ, ରାଣୀଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରି, ପୁନିପୁନି ମାତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଲେ। ଏହି ଅଂଶ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଶ୍ରୀମତ୍ ଭାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଶବିଶ ଅଧ୍ୟାୟ। କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାମ, ବନରେ ଯିବା ପ୍ରସ୍ତୁତ, ମାତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଧର୍ମପଥରେ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ। ରାଜପୁତ୍ର, ରାଜପଥରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଜନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହୃଦୟରେ ଉତ୍କଳିତ ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଗୁଣରେ ଆକର୍ଷିତ ହେଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ତପସ୍ୱିନୀ ଭାବରେ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ତତ୍ପର ବୈଦେହୀ, ଏହି ସବୁ ଶୁନିନଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମନ କେବଳ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଥିଲା। ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ, ରାଜନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାଜକୁମାରୀ ଫଳାଫଳ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି, ରାମ ତାଙ୍କ ଭବ୍ୟ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଲଜ୍ଜାରେ ଅଳ୍ପ ତଳକୁ ହେଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ସୀତା, ଉଠି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭୟରେ କମ୍ପିତ, ତାଙ୍କ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଚିନ୍ତାରେ ବିକଳ ଥିଲେ। ସୀତାକୁ ଦେଖି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ମନର ଦୁଃଖ ଚାପିପାରିଲେନି, ଚିହ୍ନିତ ଭାବରେ ବିକଳ ହେଇଯାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାମ ଅନ୍ୟାୟ ନ କରି, ମୁହଁ ଫିକା, ଘମ ଭିଜା, ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, ସୀତା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଏହି ଅବସ୍ଥା କାହିଁକି, ସ୍ଵାମୀ?" "ଆଜି, ବୃହସ୍ପତି ଓ ପୁଷ୍ୟ ଯୁକ୍ତ ଶୁଭ ଦିନ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି, ରାଘବ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ମନ କିଏ ଚିନ୍ତିତ?" "ତୁମ ମନୋହର ମୁହଁ, ସାଧାରଣତଃ ଶତପତ୍ର ଧଳା ଛତା ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ, ସମୁଦ୍ର ଝାଗ ପରି, ଆଜି ଚମକୁନାହିଁ।" "ତୁମ ପଦ୍ମନୟନ ମୁହଁ, ଦୁଇ ଚାମର ପଙ୍ଖା ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ହଂସ ପରି, ଆଜି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।" "ବିଦ୍ୱାନ କଥାକୁ ଶୁଭ ଶ୍ଳୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ସୁତା ଓ ମାଗଧ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଆଜି ପ୍ରଶଂସା କରୁନାହିଁ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବା, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ମଧୁ ଓ ଦହି ଦେଇ ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଅନ୍ୱିତ କରୁନାହିଁ।" "ନଗର ଓ ଗ୍ରାମ ଜନ, ଶୋଭା ପାଇଁ ସଜି, ତୁମ ସହ ଚାଲିବାକୁ ଚାହୁନାହିଁ।" "ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗଂଧି ଫୁଲ ଶୋଭିତ ରଥ, ଚାରି ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ, ଆଗରେ ଚାଲୁନାହିଁ।" "ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଯୁକ୍ତ, ବୃଷ୍ଟି ମେଘ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ପରି, ଆଗରେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।" "ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭିତ ରାଜାସନ, ଆଗରେ ରଖାଯାଉନାହିଁ।" "ଅଭିଷେକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି, ତବେ ଏହି ଅବସ୍ଥା କାହିଁକି? ତୁମ ମୁହଁରେ ଅଜଣା ରଙ୍ଗ, ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ।" ଏପରି ଦୁଃଖ ନିବେଦନ କରୁଥିବା ସୀତାକୁ, ରାଘୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ କହିଲେ: "ସୀତା, ମୋ ପିତା ମୋତେ ବନକୁ ପଠାଉଛନ୍ତି।" ଏପରି ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଦୁଃଖ ମିଶ୍ରିତ ମାତୃସ୍ନେହ ଭରା ଦୃଶ୍ୟରେ, ରାମ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ରହି, ମାତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଗୃହକୁ ଯାଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଓ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖ ଦେଖାଇଲେ।