କୌଶଳ୍ୟା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ କରୁଣାରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲେ । ସେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବିରୋଧ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପୁନଃପୁନ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳୁ, ଏମିତି କହି ରାମଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ । ସେ କହିଲେ—"ଶୁକ୍ର, ସୋମ, ସୂର୍ୟ, କୁବେର ଓ ଯମ, ଯାହାଙ୍କୁ ମୁଁ ଉପାସନା କରିଛି, ସେମାନେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଧୂମ୍ର ଓ ଋଷିମୁନିମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ମନ୍ତ୍ର, ରାଘବ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଶୁଭ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ ।" ଏପରି ଭାବେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ମାଳା, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଯଥାଯଥ ଷ୍ଟୁତି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ କୌଶଳ୍ୟା, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଭରିଯାଇଥିଲା । ପରେ, ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ନେଇ ନିୟମାନୁସାରେ ରାମଙ୍କ ଶୁଭ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ନିୟୋଗ କରିଥିଲେ । କୌଶଳ୍ୟା ନିଜେ ଘୃତ, ଧଳା ମାଳା, ହୋମ କାଠି ଓ ଆଲସି ଦାଣା ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଗୁରୁଦେବ ନିୟମାନୁସାରେ ଶାନ୍ତି ଓ ଆରୋଗ୍ୟର ହୋମ କରି, ଶେଷ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ବାହ୍ୟ ହୋମ କରିଥିଲେ । ତାପରେ ମଧୁ, ଦହି, ଘୃତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶବ୍ଦ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାମଙ୍କ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ । ପରେ, ରାମଙ୍କ ମାତା କୌଶଳ୍ୟା ଉଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କୁ ଦେଲେ ଓ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବୃତ୍ର ବଧ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଆଶୀର୍ବାଦ ତୁମକୁ ମିଳୁ । ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଭିନତା ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଅମୃତ ଆଣିବା ସମୟରେ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଆଶୀର୍ବାଦ ତୁମକୁ ମିଳୁ । ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଅଦିତି ବଜ୍ରଧାରୀକୁ ଦେଇଥିଲେ, ଦାନବ ମାରିବା ଓ ଅମୃତ ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ସେ ଆଶୀର୍ବାଦ ତୁମକୁ ମିଳୁ । ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ତିନିଟି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ, ଓ ରାମ, ସେ ଆଶୀର୍ବାଦ ତୁମକୁ ମିଳୁ । ଋଷିମୁନି, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ୱୀପ, ବେଦ, ଲୋକ ଓ ଦିଗ୍ବଳୟ, ହେ ମହାବାହୁ, ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ ।" ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି, ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ କୌଶଳ୍ୟା । ସେ ଶୁଭ ଔଷଧି ଓ ମନ୍ତ୍ର ପଢି ରାମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଲେ । ଯଦିଓ ମନରେ ଦୁଃଖ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଚେହେରାରେ ସେ ଶୁଭ ଅନନ୍ଦ ଦେଖାଇଲେ, ତାଙ୍କର ମନର କଥା କେବଳ ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା । ସେ ମୁଣ୍ଡ ଶୁଘି, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଯାଅ, ରାମ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ ଓ ଶୁଭ ଯାତ୍ରା କର । ମୁଁ ଆଶା କରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ତୁମକୁ ଫେରି ଦେଖିବି, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସ୍ୱସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ରାଜପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଦେଖିବି । ଦୁଃଖରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୋ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଅଭିଭୂତ ହେବ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରିବା ବେଳେ ଦେଖିବି । ଶୁଭ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ତୁମକୁ ଫେରି ଦେଖିବି, ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରିବା । ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଫେରି, ସଦା ମୋ ବହୁ ଜାଉ (ସିତା) ର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଭୁଲିନାହ । ଶିବ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମହାଋଷି, ପ୍ରାଣୀ, ନାଗ ଓ ଦିଗ୍ବଳୟ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପୂଜିଛି, ସମସ୍ତେ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରୁନ୍ତୁ, ହେ ରାଘବ ।" ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅଶୁରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ନିୟମାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେ ରାଘବଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ, ପୁନଃପୁନ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖିଲେ । ରାଘବ, ମାତୃକୃତ ପରିକ୍ରମା ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ମାଆଙ୍କ ପାଦେ ଶିର ନମାଇଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସିତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଲେ । ଏହା ପରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଛବିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ରାମ ଅରଣ୍ୟ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ଧର୍ମପଥରେ ଅଟୁଟ ରହି, ମାଆଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଦଣ୍ଢକାରଣ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ । ରାଜପୁତ୍ର ରାମ ରାଜପଥରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଗୁଣରେ ସମଗ୍ର ନଗରବାସୀ ହୃଦୟ ଉତ୍କଳିତ ହେଉଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଭୈଦେହୀ ସିତା, ତାଙ୍କର ମନ ମାତ୍ର ଉତ୍ସର୍ଗ ଓ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଉପରେ ଅଟୁଟ ଥିଲା; ସେ କିଛି ଶୁଣିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଦେବୀ ସିତା ନିଜ ଦୈବ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଫଳାଫଳ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ସେ ରାମଙ୍କ ଅଳଙ୍କୃତ ଗୃହରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ରାମ ମୂର୍ଛିତ ମନ ଓ ନମ୍ର ମୁହଁରେ ତାଲମେଳ ରଖି ଗୃହ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ସିତା ଉଠି, କମ୍ପିତ ଦେହରେ ଦୁଃଖିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଚିନ୍ତାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲେ । ରାଘବଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ସିତା ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମୋ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଅବସ୍ଥା କାହିଁକି?" "ଆଜି ବୃହସ୍ପତି ଓ ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗର ଶୁଭ ଦିନ, ଯାହା ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି, ତୁମେ କାହିଁକି ଚିନ୍ତିତ?" ସିତା ଆଉ କହିଲେ—"ଯେଉଁ ଶୁଭ ଛତା ସାଧାରଣତଃ ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଛାୟା କରେ, ସେ ଆଜି ନାହିଁ । ତୁମର ପଦ୍ମନେତ୍ରୀ ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ହଂସ ସମାନ ଚମକୁଥିବା ଚାମର ଦ୍ୱାରା ଉଡ଼ାଯିବା ଦୃଶ୍ୟ ଆଜି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ । ଶୁଭ ଗାୟକ, ପ୍ରଶଂସକ, ସୁତ ଓ ମାଗଧମାନେ ଆଜି ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରୁନାହାନ୍ତି । ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧୁ ଓ ଦହିରେ ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଅଭିଷେକ କରୁନାହାନ୍ତି । ନଗରବାସୀ, ବ୍ୟବସାୟୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ ଓ ଅଧିକାରୀମାନେ ଏହି ଦିନ ତୁମ ସହ ଯାଇବାକୁ ଚାହୁନାହାନ୍ତି ।" ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତାର ମଝିରେ ରାମ ଓ ସିତା ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ, ଏବଂ ଏହି ଭାବରେ ରାମଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଶୁଭ କାମନା ଓ ଦୁଃଖ ଦୁଇ ମିଶିଥିଲା ।