ରୋମପଦ ରାଜା, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଉପାୟ ଭାବିଲେ—ଏହା ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ। ବନରେ ବସୁଥିବା ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗ ତପସ୍ୟା ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲଗ୍ନ, ସେ ଜନାନୀ, ବିଷୟ ଭୋଗ, ଏବଂ ଲୋକ ରମ୍ୟତାରୁ ଅପରିଚିତ। ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଚିତ୍ତକୁ ବିକଳ କରୁଥିବା ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ମନୋହର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନଗରକୁ ଆଣିପାରିବା—ଏହି ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମନୋହର ଶୋଭିତା ନାରୀମାନେ ସଜିଧଜି ଏଠାରେ ଯିବେ; ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ମନାଇ ଆଣିବେ, ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଏଠାରେ ଆଣିବେ। ଏହି ଉପାୟ ଶୁଣି ରାଜା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏମିତି ହେଉ।" ପୁରୋହିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ଉପାୟ ଶୁଣି ମୁଖ୍ୟ ନାରୀମାନେ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗ, ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ସହ ସଦା ଆଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବା, ସେ କେବେ ଆଶ୍ରମରୁ ଦୂର ଯାଇନଥିଲେ। ଜନ୍ମ ଠାରୁ ସେ ନାରୀ, ପୁରୁଷ, କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟର କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେଖିନଥିଲେ। ନାରୀମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଶୋଭାରେ ଶୁଭ୍ର ଗୀତ ଗାଇ ତାଙ୍କଠାରେ ଆସିଲେ ଓ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"କିଏ ତୁମେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ? ଏଠି କଣ କରୁଛ? ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଜନଶୂନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ଏକା ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ କାହିଁକି?" ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦେହ ଓ ଆକର୍ଷଣା ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତକୁ ବିକଳ କଲେ, ଏବଂ ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—ପିତା ବିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବା। "ଆମ ପିତା ବିଭାଣ୍ଡକ, ଆମେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର। ମୋର ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲୋକେ ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି। ଆମ ଆଶ୍ରମ ଏଠି ନିକଟରେ; ମୁଁ ଆପଣମାନେ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଅନୁସାରେ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବି।" ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନାରୀମାନେ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଓ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗ ଆତିଥ୍ୟ କରି, "ଏହା ହସ୍ତ ପାଖା ପାଇଁ ପାଣି, ପାଦ ପାଇଁ ପାଣି, ଆପଣମାନେ ପାଇଁ କଣ୍ଡ ଓ ଫଳ," ଏହିପରି ଦେଲେ। ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି ନାରୀମାନେ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ଭୟରେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବା ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। "ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଆମ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ଭୋଜନ କର," ଏମିତି କହି ନାରୀମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ ଓ ମଧୁର ମିଠା ଓ ମନୋହର ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ। ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗ ଏହି ଫଳ ଖାଇ ଭାବିଲେ—"ଏହି ଫଳ," କାରଣ ସେ କେବେ ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ଚାଖିନଥିଲେ। ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହି ଶୁଭ କାମନା ଦେଇ, ବିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ଭୟରେ ଚାଲିଗଲେ। ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗ, କଶ୍ୟପ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଚିନ୍ତିତ ହେଇ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହେଇ ଆଶ୍ରମରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ, ବିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ଶୂର ପୁତ୍ର ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗ ତାଙ୍କର ମନରେ ଅନେକ ଚିନ୍ତା କରି ତାହାଠାରେ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ଆଲଂକୃତ ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ନାରୀମାନେ ଦେଖିଲେ; ଋଷି ଆସୁଥିବା ଦେଖି ନାରୀମାନେ ଖୁସି ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଆଗକୁ ଆସି କହିଲେ—"ମୃଦୁ ମନ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସ," ଏମିତି ଅନୁରୋଧ କଲେ। "ଏଠି ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଣ୍ଡ ଓ ଫଳ ମିଳିବ; ଏଠି ତୁମ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାଗ୍ୟ ଅଛି।" ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଆନ୍ତରିକ କଥା ଶୁଣି ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଓ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ। ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଋଷି ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଅଚନ୍ତି ଵର୍ଷା କରି ଶୁଭ ରାସ୍ତା ଦେଲେ। ଏହି ବର୍ଷା ସହିତ ତପସ୍ୱୀ ଋଷି ଆସିଲେ; ରୋମପଦ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ମିଳିବାକୁ ଗଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ନମାଇ ଶୁଭ୍ର ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ, ଏବଂ ମନରେ ଭୟ ନ ଥାଉ ଭାବରେ ତାଙ୍କର କୃପା ଚାହିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ନେଇ ଏବଂ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଶାନ୍ତାକୁ ଶାନ୍ତ ମନରେ ଦେଲେ; ଏହିପରି ରୋମପଦ ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ। ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ ଶାନ୍ତା ସହ ବସିଲେ। ଏହି ଗୌରବମୟ ବାଲ କାଣ୍ଡର ଏକାଦଶ ସର୍ଗ ଶ୍ରୀମତ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ। ଏକଥା ପରେ, ରାଜା, ମୋର ଉପକାରୀ ଶବ୍ଦ ଆଉ ଏକଥା ଶୁଣ। ଜନ୍ମ ହେବା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଏକ ବଡ଼ ଧର୍ମିକ ରାଜା ଦଶରଥ, ସତ୍ୟବାନ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେ ଅଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କରିବେ ଓ ଏକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କନ୍ୟା ଶାନ୍ତା ଥିବେ। ଅଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ରୋମପଦ; ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବେ। "ମୁଁ ସନ୍ତାନହୀନ, ଧର୍ମିକ; ଶାନ୍ତାଙ୍କର ପତି ମୋ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ଯଥା ଆପଣ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ପ୍ରଜା ଓ ବଂଶ ପାଇଁ।" ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଶାନ୍ତାଙ୍କର ପତି, ଯାହା ପୁତ୍ର ଅଛି, ନିଜ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଦେଇବେ। ଏହିପରି ଋଷି ଗ୍ରହଣ କରି ଦଶରଥ ରାଜା ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୃଦୟରେ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରିବେ। ଖ୍ୟାତି ଉପଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଦଶରଥ ରାଜା ହାତ ଯୋଡି ଋଷ୍ୟଶ୍ରୁଙ୍ଗଙ୍କୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞାକୁ, ଚୟନ କରିବେ।