ଏହି ଦିନ, ରାମଙ୍କ ବନବାସ ଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ, ରାମ ତାଙ୍କ ମାତା କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଅତି ଶାନ୍ତ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା ଭାବରେ କହିଲେ—“ମା, ଏହି ଦିନିକି ଜନନୀଙ୍କର ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ, ଯାହା ବେଦ ଓ ଲୋକରେ ଘୋଷିତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଅଗ୍ନି-ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ତମ ମନସ୍କ ଲୋକ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ପାଳନ କରନ୍ତି। ମୋ ପାଇଁ, ଦେବତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ଅପେକ୍ଷା କରିବା। ନିୟମିତ ଆହାର ଓ ମନୋନିବେଶ ସହିତ, ପତିସେବାରେ ଲଗ୍ନ ରହି, ମୁଁ ଫେରିବାବେଳେ ତୁମର ଉତ୍ତମ ଆଶା ପୂରଣ ହେବ।” ରାମ ଏପରି କହିବା ପରେ, କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ଭରିଗଲା। ସନ୍ତାନ ବିୟୋଗର ଦୁଃଖରେ କୌଶଳ୍ୟା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ମୋ ମନକୁ ତୁମ ବିଦାୟକୁ ମନାଇପାରୁନାହିଁ, ମୋ ସନ୍ତାନ। ମୁଁ ଜାଣିଛି, ସମୟ ଅବିଚଳିତ ଓ ତାହାକୁ ପଛୁଆଇପାରିବେ ନାହିଁ; ତୁମେ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଯାଅ, ମୋ ଶୁଭେଚ୍ଛା ସଦା ତୁମ ସହିତ ରହୁ। ତୁମେ ଫେରିବାବେଳେ, ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ; ଏବଂ ତୁମେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି, ପିତାଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ପାଳନ କରି ଆସିବାବେଳେ, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖରେ ବିଶ୍ରାମ କରିପାରିବି। ମୋ ସନ୍ତାନ, ମୃତ୍ୟୁର ପଥ ଏହି ଜଗତରେ ଅତି ଅନ୍ଧାର, ଯେଉଁଠାରେ କିଏ ତୁମକୁ ପ୍ରେରଣ କରୁଛି, ରାଘବ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଏବେ ଯାଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ନିରାପଦ ଫେରିଆସ; ମୋ ସନ୍ତାନ, ମୋତେ ମୃଦୁ ଓ ପ୍ରୀତିଭରା କଥା ଦେଇ ଆନନ୍ଦ ଦେବା। ଶାୟଦ୍ ଏହି ସମୟ ଆସିଛି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ବନରୁ ଫେରିବା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଟା ଓ ବର୍କ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେଖିପାରିବି।” ଏପରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ନେଇ, ରାମଙ୍କୁ ବନବାସରେ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖି, ରାଜମାତା କୌଶଳ୍ୟା ଶୁଭ କଥା କହି ତାଙ୍କ ଭଲରେ ଆଶା କଲେ। ଏଠାରେ ଅପରି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରି, ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ରାମଙ୍କ ମାତା ଚିନ୍ତାଶୀଳ ହୋଇ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କଲେ। ତାଙ୍କୁ କେହି ବାଧା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ଯାଅ ଓ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସ; ଧର୍ମର ପଥକୁ ପାଳନ କର। ତୁମେ ଯେଉଁ ଧର୍ମକୁ ଆସକ୍ତି ଓ ନିୟମ ବାହାର କରୁଛ, ରଘୁବଂଶର ବ୍ୟାଘ୍ର, ସେଇ ଧର୍ମ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖରେ ଯେଉଁଠାରେ ବନ୍ଦନା କର, ସେମାନେ ତୁମକୁ ବନରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ସହିତ ରକ୍ଷା କରିବେ। ଅଗ୍ରଜ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ତୁମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରିବ। ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ସେବା ଓ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ମହାବାହୁ ରାମ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା। ଅଗ୍ନି, କୁଶ, ବେଦି, ପୂଜାସ୍ଥଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆସନ, ପାହାଡ଼, ଗଛ, ଜଣ୍ତୁ, ଝିଲି, ପକ୍ଷୀ, ସାପ, ସିଂହ—all ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ମାରୁତ, ମହାର୍ଷି, ଧାତା, ବିଧାତା, ପୂଷା, ଭଗ, ଆର୍ୟମାନ ତୁମକୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ରଣୀ, ଋତୁ, ମାସ, ବର୍ଷ, ରାତି ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଦିନ ଓ ଘଣ୍ଟା ସଦା ଶୁଭ ଆଣନ୍ତୁ; ବେଦ, ପାରମ୍ପରିକତା, ଧର୍ମ ତୁମକୁ ସମସ୍ତଠାରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଦେବତା ରୂପେ ସ୍କନ୍ଦ, ସୋମ, ବୃହସ୍ପତି, ସପ୍ତ ଋଷି, ନାରଦ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସିଦ୍ଧ, ଦିଗପାଳ, ଦିଗ୍ଗଜ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ପୂଜା କରିଛି, ସେମାନେ ବନରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ବରୁଣ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀ, ଚଳ-ଅଚଳ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ତାରା, ଗ୍ରହ, ଦିନ-ରାତି, ସନ୍ଧ୍ୟା ତୁମେ ବନରେ ବସିଥିବାବେଳେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଋତୁ, ମାସ, ବର୍ଷ, ଦିନ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ତୁମକୁ ସୁଖ ଓ ଶ୍ରେୟସ୍ ଦିଅନ୍ତୁ। ବନରେ ତୁମେ ତପସ୍ୱୀ ଭାବରେ ଘୁଞ୍ଚିବାବେଳେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବ ତୁମକୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ। ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, କ୍ରୂର କ୍ରିୟାର ଜଣ୍ତୁ, ମାଂସଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀ ତୁମେ ଭୟ ନପାରିବେ। ବନରେ ବାନର, ବିଛା, କଟା ଜଣ୍ତୁ, ମশା, ଚୋରା, କୀଟ ତୁମକୁ ଅସୁବିଧା ଦେଉନାହିଁ। ମହା ହାତୀ, ସିଂହ, ବାଘ, ଦାନ୍ତିଆ ଭାଲୁ, ଶଙ୍କରା ମହିଷ, ଭୟଙ୍କର ଜଣ୍ତୁ ତୁମକୁ କ୍ଷତି ଦେଉନାହିଁ। ମାଂସଭୋଜୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଣ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ପୂଜା କରିଛି, ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖିଅ, ତୁମର କାମନା ସଫଳ ହେଉ, ରାମ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟସ୍ ତୁମକୁ ମିଳୁ; ନିରାପଦ ଯାଅ। ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀର ଜଣ୍ତୁ, ଦେବତା ଓ ବିପକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମକୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ। ଶୁକ୍ର, ସୋମ, ସୂର୍ୟ, କୁବେର, ଯମ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ପୂଜା କରିଛି, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଧୂଆଁ, ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ମନ୍ତ୍ର ରାଘୁନନ୍ଦନ ତୁମକୁ ଶୁଭ ସ୍ପର୍ଶରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏପରି କୌଶଳ୍ୟା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମାଲା, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ଯଥାୟଥ ଷ୍ଟୁତି ଦେଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ପୂଜା କଲେ। ପରେ, ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ନେଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ରାମଙ୍କ ଶୁଭ କ୍ଷେମ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ କୌଶଳ୍ୟା ଘିଅ, ଧଳା ମାଲା, ପବିତ୍ର ଦରୁ, ଆଳି ମହୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ଉପାଧ୍ୟାୟ ଶାନ୍ତି ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋମ କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ଦେଇ ବାହ୍ୟ ଅନ୍ୱାହାର କରିଲେ। ଏଭଳି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଶୁଭ କାମନାରେ, ରାମ ନିଜ ବନବାସ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମାତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ ଯାତ୍ରାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।