ରାମଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ମାଆ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଆଉ ଥରେ ଶାନ୍ତ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମା, ଆମେ ଦୁହେଁ ଆମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱରେ ବଧ୍ୟ। ରାଜା ହେଉଛନ୍ତି ପତି, ଗୁରୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଧିପତି ଓ ମାଲିକ। ମୁଁ ଏହି ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ବନରେ ଆନନ୍ଦରେ କାଟିବି, ତାପରେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପୁଅ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହଶୀଳ କୌଶଲ୍ୟା ଦୁଃଖରେ ଅଂଶୁପ୍ରସ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ, “ରାମ, ମୁଁ ଏହି ଅନ୍ୟ ରାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିପାରିବିନି; ମୋତେ ମଧ୍ୟ ବନକୁ ନେଇ ଚାଲ, ମୃଗୀ ପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ବନେ ରହିବି।” ସେ ଅନୁରୋଧ କରି କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ, ରାମ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦି, ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଜୀବନ୍ତା ନାରୀ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ପତି ଦେବତା ଓ ଅଧିପତି। ଆଜି ଆମ ପାଇଁ ରାଜା ଅମାନ୍ୟ ଅଧିପତି। ଆମେ ନିରାଶ୍ରୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଆମର ରକ୍ଷକ, ଏବଂ ଭରତ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ମୃଦୁ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ବୟସ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଭଲପାଇବା ଦିଗରେ ସତତା ରଖ; ଏହିପରି ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ନାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ ନ କରିଲେ ନାରୀ ଅପମାନରେ ପଡ଼େ; କିନ୍ତୁ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ ନାହିଁ ବା ପୂଜା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ, ତାଙ୍କର ପ୍ରୀତିରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉପକାର ଦେଖି। ଏହି ଧର୍ମ ଚିରନ୍ତନ, ବେଦ ଓ ଲୋକରେ ଘୋଷିତ, ଯଜ୍ଞରେ ଓ ଉତ୍ତମମନ୍ତି ଲୋକମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ପାଳନ କରନ୍ତି। ମା, ମୋ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର, ଏବଂ ମୋ ପ୍ରତି ଆଶା ରଖି ଅପେକ୍ଷା କର। ନିୟମିତ ଆହାର ଓ ପତିସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ, ମୁଁ ଫେରିଲେ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶା ପୂରଣ ହେବ।" ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୌଶଲ୍ୟା ଦୁଃଖରେ ଅଂଶୁ ଭରା ଚକ୍ଷୁରେ କହିଲେ, “ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୋ ମନ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିପାରୁନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ହେ ନୀତିବାନ୍, ସମୟ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ; ଏହି ଦୃଢ଼ ମନେ ବନକୁ ଯାଅ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି। ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଫେରିବ, ମୋର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂରିଯିବ; ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଫେରିବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦରେ ଶୋଇପାରିବି। ମୁଁ ଏହି ଜଗତରେ ମୃତ୍ୟୁ ପଥ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଦୁର୍ଲଭ; ଯିଏ ତୁମକୁ ଉପଦେଶ ଦେଉଛି, ରଘୁବଂଶୀ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଏବେ ଯାଅ, ବଳଶାଳୀ, ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ରହି ଫେରିଆସ; ତୁମର ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥାରେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛ।" "ସମ୍ଭବତଃ ଏହି ସମୟ ଆସିପାରେ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ବନରୁ ଫେରିବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଟା ଓ ବଲ୍କଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେଖିପାରିବି।" ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ରହିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି କୌଶଲ୍ୟା ଶୁଭ କଥା କହି, ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଅଭିଲାଷା କଲେ। ଏହିପରେ ରାମଙ୍କ ମାଆ କୌଶଲ୍ୟା ନିଜ ଦୁଃଖ ଦୂର କରି, ପବିତ୍ର ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରଘୁବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ କେହି ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯାଅ, ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସ ଏବଂ ଧର୍ମର ପଥରେ ଚାଲ। ତୁମେ ଯେ ଧର୍ମକୁ ସ୍ନେହ ଓ ଶାସନରେ ଅନୁସରଣ କରୁଛ, ସେଇ ଧର୍ମ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୁମେ ନମସ୍କାର କର, ସେମାନେ ବନରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ମହାମୁନିମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ସେବା କରି, ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ହେ ବାହୁଶାଳୀ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ।" "ଅଗ୍ନି, କୁଶ, ବେଦୀ, ଦେବସ୍ଥଳୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆସନ, ପାହାଡ଼, ବୃକ୍ଷ, ଝାଡ଼ି, ସରୋବର, ପକ୍ଷୀ, ସର୍ପ ଓ ସିଂହ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ମାରୁତ ଓ ମହାମୁନିମାନେ, ଧାତା, ବିଧାତା, ପୂଷା, ଭଗ, ଆର୍ୟମାନ୍—ଏମାନେ ତୁମକୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ, ଛଅ ଋତୁ, ମାସ, ବର୍ଷ ଏବଂ ରାତି ତୁମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଦିନ ଓ ଘଣ୍ଟା ସଦା ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ; ବେଦ, ସଂପ୍ରଦାୟ ଓ ଧର୍ମ ସମସ୍ତଠାରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଦେବସେନାପତି ସ୍କନ୍ଦ, ସୋମ, ବୃହସ୍ପତି, ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ନାରଦ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ, ଦିଗ୍ପାଳ, ଏବଂ ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁମାନେ, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ବନରେ ନମସ୍କାର କରିଛି, ସେମାନେ ତୁମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ବରୁଣ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଭୂମି ଏବଂ ଚଳ-ଅଚଳ ସମସ୍ତ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ, ଦେବତା ସହିତ, ଦିନ-ରାତି ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ତୁମକୁ ବନବାସରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଛଅ ଋତୁ, ମାସ, ବର୍ଷ, ସମୟ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ତୁମକୁ ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ। ବନରେ ତୁମେ ଋଷି ପରି ଚଳିବାବେଳେ ଦେବତା ଓ ଦାନବ ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, କ୍ରୂର କର୍ମର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ, ମାଂସଖାଦୀ ପଶୁମାନେର ଭୟ କେବେ ତୁମେ ଭୁଗିବ ନାହିଁ, ମୋ ପୁଅ।" ଏଭଳି, କୌଶଲ୍ୟା ତାଙ୍କର ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଶୁଭକାମନା ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କଲେ।