ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ହେ ବୀର, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାର ବିଦ୍ୟାବିନୟ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ସହିପାରିବିନାହିଁ, ସେଠି ଲୋକମାନେ ଘୃଣା କରନ୍ତି। ଦୟାକରି ମୋ ଏହି ଅସହ୍ୟତାକୁ କ୍ଷମା କର। ଯେ ଧର୍ମରେ ତୁମର ମନ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଛି, ସେ ମୋ ପାଇଁ ଅପ୍ରିୟ, କାରଣ ଏହି ଧର୍ମ ତୁମକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଛି। ତୁମେ କିପରି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମ ବାପାଙ୍କ ଅଧର୍ମ ଓ ନିନ୍ଦନୀୟ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିପାର, କୈକେୟୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ? ଏହି ବିଭାଜନ ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହଁ, ଏହି ଅବିବେକ ମୋତେ ବେଶ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି; ଏଠି ତୁମର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନିନ୍ଦାନୀୟ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏହି ଧର୍ମପ୍ରତି ଅତିରିକ୍ତ ଆସକ୍ତିକୁ ଅନୁମୋଦନ କରେନାହିଁ; ତୁମେ କିପରି ମନରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସେବା କରିପାର, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱାର୍ଥପର ଓ ଶତ୍ରୁ, ଯଦ୍ୟପି ସେମାନେ ବାପା ଓ ମା କହାଯାନ୍ତି? ଯଦି ତୁମର ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଦୈବବଶ, ତଥାପି ତୁମେ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ, ତଥାପି ଏହା ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁନାହିଁ। ଯେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସାହସୀ, ସେ ଦୈବକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ବୀରମାନେ କଦାଚିତ୍ ଦୈବକୁ ଅନୁଗମନ କରନ୍ତିନାହିଁ। ଯେ ଦୈବକୁ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଜୟ କରିପାରେ, ସେ ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁତାପ କରେନାହିଁ। ଆଜି ଲୋକମାନେ ଦୈବ ଓ ପୁରୁଷାର୍ଥର ଶକ୍ତି ଦେଖିବେ; ଆଜି ଦୈବ ଓ ମାନବ ପ୍ରୟାସର ତଫାତ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଦୈବବଶତାରେ ବଞ୍ଚିତ ହେବାକୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆଜି ମୋ ପ୍ରୟାସରେ ଦୈବକୁ ହରିଯିବା ଦେଖିବେ। ମତାଳ ହାତୀ ଭଳି, ଯାହାକୁ ଅଙ୍କୁଶ ରୋକିପାରେନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ମୋର ପ୍ରୟାସରେ ଦୈବକୁ ଦୌଡ଼ାଇ ଫେରାଇଦେବି। ତୁମ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଆଜି କେବଳ ବାପା ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ ଓ ତିନି ଲୋକ ମିଶି ମଧ୍ୟ ବାଧା ଦେଇପାରିବେନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ଚଉଦ ପ୍ରବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବେ। ଦୈବର ଶକ୍ତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ସମ୍ମୁଖରେ ଅସମ୍ମତ; ମୋ ଭୀଷଣ ପ୍ରୟାସ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ଜୟ ଆଣିବ। ହଜାର ବର୍ଷ ଶୁଭ ରାଜ୍ୟ କରି, ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ରମାନେ ରାଜ୍ୟ ଚାଲେ, ତାପରେ ମାତ୍ର ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବ; ଏବେ କଦାପି ନୁହେଁ। ପ୍ରାଚୀନ ରାଜା ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଶାସନ ଚାଲି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ଅରଣ୍ୟବାସ କରିଥିଲେ, ସେଇ ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ଅରଣ୍ୟବାସ କେବଳ ପରେ ଉଚିତ। ଯଦି ଅନେକ ରାଜପୁତ୍ର ଥିବାରୁ ରାଜ୍ୟର ଅସ୍ଥିରତାକୁ ଭୟ କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଚାହୁନାହଁ, ତେବେ ମୁଁ ଶପଥ କରୁଛି ଯେ, ମୁଁ କେବେ ମହାବୀର ଲୋକକୁ ଚାହିବିନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମ ରାଜ୍ୟକୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ତଟ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରେ, ସେପରି ରକ୍ଷା କରିବି। ଶୁଭ କ୍ରିୟା କରି ତୁମ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କର; ମୁଁ ଏକା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନିକୁ ଦମନ କରିବି। ଏହି ଦୁଇ ହସ୍ତ ମୋର ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଧନୁ ଶୋଭା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ମୋର ମୁଣ୍ଡାସା ଓ ତୀର ମଧ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ନୁହେଁ। ଏହି ଚାରି, ଅର୍ଥାତ୍ ହସ୍ତ, ଧନୁ, ମୁଣ୍ଡାସା ଓ ତୀର, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ ପାଇଁ ଅଛି; ମୁଁ ମୋର ଶତ୍ରୁ ପାଖରୁ ଅତିରିକ୍ତ କିଛି ଚାହେନାହିଁ। ମୋର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଭା ମେଘ ଭଳି ଚମକୁଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଆଛି; ବଜ୍ରଧାରୀ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ସମକ୍ଷ ନୁହେଁ। ମୋର ତଳୱାରର ଘାଏ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥୀ, ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ବାହୁ, ହାତ, ଉରୁ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ିଯିବ, ଯାହା ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେନାହିଁ। ମୋର ତଳୱାରର ଘାଏରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସହିତ ମେଘପୁଞ୍ଜ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଜଳିଯିବେ। ଚର୍ମକବଚ ହାତରେ ପିନ୍ଧି ଧନୁ ଓ ତୀର ନେଇ, ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛି, ସେଠି କେହି ନିଜକୁ ପୁରୁଷ ବୋଲି ଭାବିପାରିବେନାହିଁ। ମୁଁ ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ହୋଇଥିବା ଅନେକଙ୍କୁ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି; ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀଙ୍କ ଜୀବନବିନ୍ଦୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତୀର ଛାଡ଼ିବି। ଆଜି ମୋ ଅସ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ଚାଲିଥିବା ସତ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ ହେବ; ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିହୀନ କରି ତୁମର ପ୍ରଭୁତ୍ବ ନିର୍ମାଣ କରିଦେବି। ଆଜି ଚନ୍ଦନ ଲେପ, କଙ୍କଣ ଖୋଲିବା, ଧନ ତ୍ୟାଗ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାର ସମୟ। ଏହି ଦୁଇ ହସ୍ତ ତୁମ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକର ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଆଜି କାହାକୁ ମୁଁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦିଏବି, ଯେ ତୁମର ବନ୍ଧୁ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଜୀବନ, ବିରୁଦ୍ଧ, ଅନୁୟାୟୀ ଉପରେ ଗର୍ବ କରେ—ଏହି ଭୂମି ତୁମ ଅଧୀନ ହେବା ପାଇଁ; ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ ତୁମର ଦାସ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଜାଇ, ତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ରଘୁବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ କହିଲେ, "ଶୁଣ, ମୃଦୁଭାଷୀ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି; ଏହି ହେଉଛି ଧର୍ମର ପଥ।" ଏହା ପରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଚବିଶ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣ। ଏହି ସଂକଳ୍ପ ଦେଖି, କୌଶଳ୍ୟା ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ ଧାର୍ମିକ କଥା କହିଲେ, "ଯିଏ କେବେ ଦୁଃଖ ଜାଣିନାହିଁ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୃଦୁଭାଷା କରେ, ସେ ମୋର ପୁତ୍ର ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ କିପରି ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବ? ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଦାସ ଓ ପରିଚାରକ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ, ସେ ରାମ କିପରି ଏବେ ଅରଣ୍ୟରେ କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରିବେ? ଏହି ଖବର ଶୁଣି କିଏ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବ, କିଏ ଭୟ ଭୋଗିବେନାହିଁ—ଯେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ରାଜାପୁତ୍ର, କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ଅଜାନ୍ତା ଜାଉଛନ୍ତି? ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ଲୋକରେ ଦୈବ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେଇଁ ସବୁ ଚାଲେ; ଯେ ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ସେ ଏବେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ପବନ, ଯାହା ତୁମ ନିଜ ପରିଜନ, ମୋ ଦୁଃଖ ଓ ନୟନଜଳରେ ଆଲିତ, ମୋ ଶୋକାଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଉଛି। ତୁମ ବିଦାୟ ଚିନ୍ତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମୋ ଅଶାନ୍ତ ଅଶ୍ରୁର ଧୂଆଁ ମୋତେ ଦହିଦେଉଛି, ପୁତ୍ର; ନିଶ୍ୱାସର କ୍ଳାନ୍ତି ମୋ ଦୁଃଖକୁ ବଢ଼ାଉଛି।