ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏହି ତେଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମନେ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧ ଭରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୂକୁଟି କୁଟି, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ—ଏକ ରୁଷ୍ଟ ସର୍ପ ଯେପରି ତାଙ୍କର ଗୁହାରେ ରାଗି ଶ୍ୱାସ ନେଉଛି। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ରୂଦ୍ର ମୁହଁ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ରାଗାନ୍ଧ ସିଂହର ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ। ସେ ତାଙ୍କ ମୁଠି ଦଳି, ଏକ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ତାଙ୍କ ସୁଣ୍ଡ ଦୋଳାଉଥିବା ପରି, ମୁଣ୍ଡ ଏକପଟେ ଓ ଉପରକୁ ଢେଲାଇ, ଗର୍ଦ୍ଧନ ଝୁଳାଇଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଆଗର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଚାହିଁ କହିଲେ, “ଭାଇ, ତୁମର ଏହି ଭୟ, ଏହି ଅସ୍ଥିରତା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଉଠିଛି। ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ ଓ ଲୋକମତର ଅତ୍ୟଧିକ ଚିନ୍ତାରୁ, ତୁମେ ଏମିତି ଅଚଳ ମନ ଥିଲେ କିପରି ଏପରି ଦୃଢ଼ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରିଲ? ତୁମେ ଏକ ଶୂର ବୀର କ୍ଷତ୍ରିୟ ହୋଇ, ତକ୍ଦିରକୁ ନିର୍ବଳ ଓ ଦୟନୀୟ ଭାବରେ କିପରି ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛ? ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ କିଛି ଅନ୍ୟାୟ ଅନୁମାନ କରୁନାହାନ୍ତି, ଧର୍ମକୁ ଆଡ଼ କରି କିଛି ଲୋକ ଚଳାକି କରନ୍ତି—ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ତୁମେ କିପରି ଦୂରେ ରଖିଛ? ଯଦି ସେମାନେ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ହେଉଥାନ୍ତି, କୌନସି ଦୋଷ କିମ୍ବା ଚଳାକି ନଥାନ୍ତା, ତେବେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ସେଇ ବର ଦୀର୍ଘଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଉଥାନ୍ତା ଓ ଏହା ଉଚିତ ହେଉଥାନ୍ତା। ହେ ଶୂରବୀର, ଆଉ ଏହି ଲୋକବିରୋଧୀ ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟ କାହାରୋ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ମୁଁ ମାନିପାରିବି ନାହିଁ—ମୋ ଏହି ଅସହିଷ୍ଣୁତାକୁ ମାନ କରିଦିଅ। ଏହି ଧର୍ମ ଯାହା ତୁମ ମନକୁ ସନ୍ଦେହରେ ପକାଇଛି, ସେଇ ଧର୍ମ ମୋ ପାଖରେ ଅପ୍ରିୟ, କାରଣ ଏହା ତୁମକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଛି। ତୁମେ କିପରି ନିଜ ହାତରେ, କୌଶଲ୍ୟା ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଦୋଷପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଜ୍ଞାକୁ କାଏକେୟୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ମାନିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏହି ଭାଗିରଥୀ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ବିଭାଜନ ଅପକାର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ତଥାପି ତୁମେ ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହାଁ, ଏହା ଦେଖି ମୋ ମନ ଦୁଃଖିତ। ଏଠି ତୁମ ଧର୍ମପ୍ରେମ ନିନ୍ଦାନୀୟ। ସାରା ଜଗତ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠାକୁ ନିନ୍ଦା କରେ; ତୁମେ କିପରି ଏମିତି ଦୁଇ ଲୋକଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱାର୍ଥପର ଓ ଶତ୍ରୁସ୍ୱରୂପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପିତା ଓ ମାତା ଭାବରେ ମାନିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିପାରିଲ? ଯଦି ତୁମ ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ତକ୍ଦିର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତଥାପି ତୁମେ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ମତ ମଧ୍ୟ ମୋ ପସନ୍ଦ ନୁହେଁ। ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ଅଶୂରବୀର ଲୋକମାନେ ତକ୍ଦିର ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ବୀରମାନେ କଦାପି ତକ୍ଦିରକୁ ମାନନ୍ତି ନାହାନ୍ତି। ଯିଏ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ତକ୍ଦିରକୁ ଜୟ କରିପାରେ, ସେ ଦୁଃଖରେ ଅପସ୍ମୃତି ହୁଏନାହିଁ। ଆଜି ଲୋକମାନେ ଦେଖିବେ ତକ୍ଦିର ଓ ମାନବ ପ୍ରୟାସର ଶକ୍ତି; ଆଜି ଭାଗ୍ୟ ଓ ପ୍ରୟାସର ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଭାଗ୍ୟଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିତ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଆଜି ଦେଖିବେ ମୋର ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ତକ୍ଦିରକୁ ହରାଇ ଦେବି। ଏକ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଯେପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୋକା କାମ କରିପାରେ ନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ମୋର ପ୍ରୟାସରେ ତକ୍ଦିରକୁ ପଛକୁ ହଟେଇଦେବି। ଏହି ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଆଜି ତୁମର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକକୁ ବାଘ୍ନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତୁମର ପିତା ତ ଏଠି ଅଧମ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଇବା ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବେ। ଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି କଦାପି ଶୂରବଳର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇପାରିବ ନାହିଁ; ମୋ ଦୃଢ଼ ପ୍ରୟାସ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଦୁଃଖ ଆଣି ଅବଶ୍ୟ ଜୟି ହେବ। ହେ ଭାଇ, ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ଓ ନ୍ୟାୟବାନ୍ ସନ୍ତାନମାନେ ରାଜ୍ୟ କରି ଶେଷ କଲେ, ତେବେ ମାତ୍ର ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏବେ କଦାପି ନୁହେଁ। ପୁରାତନ ରାଜା ଋଷିମାନେ ଯେପରି ନିଜ ପ୍ରଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ତାପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏହି ରୀତି ଅନୁସାରଣ କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ରାଜ୍ୟରେ ବହୁ ପ୍ରିନ୍ସ ଥିବାରୁ ତୁମେ ଅସ୍ଥିରତା ଭୟ କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ନିଜ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁନାହାଁ—ତେବେ ମୁଁ ଶପଥ କରୁଛି, ମୁଁ କଦାପି ରାଜ୍ୟ ଅଭିଲାଷା କରିବି ନାହିଁ; ମୁଁ ସମୁଦ୍ର କୂଳ ଯେପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେପରି ତୁମର ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କର, ତୁମେ ତାହାରେ ଲିନ ହୁଅ; ମୁଁ ଏକା ହୋଇ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନିକୁ ଅବରୋଧ କରିଦେବି। ଏହି ଦୁଇ ହସ୍ତ କେବଳ ଶୋଭା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଧନୁ କେବଳ ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ନୁହେଁ; ମୋ ମୁଣ୍ଡମାଳା ଓ ତୀର ମଧ୍ୟ ଦେଖାଉଥିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହି ସବୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କରିବା ପାଇଁ; ମୁଁ ମୋ ଶତ୍ରୁଠାରୁ କିଛି ଅଧିକ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ମୋର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର, ଯାହା ବିଜୁଳି ପ୍ରଭା ପରି ଜ୍ଵଳମାନ, ତାହା ନେଇ ମୁଁ କୌଣସି ଶତ୍ରୁକୁ, ବଜ୍ରଧାରୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମାନ ମନେ କରେନି। ମୋର ତଳୱାର ଘାତରେ ଧରିତ୍ରୀ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥୀ, ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ବାହୁ, ହାତ, ଓ ଜଂଘାରେ ଢାକିଯିବ, ଏହା ଅଗମ୍ୟ ହେଇଯିବ। ମୋର ତଳୱାର ଚାପରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ମେଘ ମଧ୍ୟରୁ ବିଜୁଳି ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଜଳିଯିବେ। ମୋ ତୀର ଧରିଥିବା ଅଙ୍ଗୁଳି ଚର୍ମ ରକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ଧନୁ ଓ ବାଣ ହାତରେ ରଖି, ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ରହିବି, ସେଠାରେ କେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜକୁ ପୁରୁଷ ମନେ କରିପାରିବ? ମୁଁ ଏକା ହୋଇ ଅନେକଙ୍କୁ ତୀରବାଣରେ ମାରିପାରିବି, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନବିନ୍ଦୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତଳାଇଦେବି। ଆଜି ମୋର ଅସ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ସତ୍ୟ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ; ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ନିର୍ବଳ କରି ତୁମର ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରିଦେବି।