ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ସମସ୍ତ କଳଶ ଯାଁହା ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି, ରାମ କହିଲେ, “ଏହି କଳଶ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏକ ତପସ୍ୱୀର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସ୍ନାନ କରିବି। କିମ୍ବା, ଏହି ରାଜସ୍ୱ ଆୟୋଜନର ମୋତେ କଣ ଆବଶ୍ୟକତା? ମୁଁ ନିଜେ ଜଳ ଆଣିଅଛି, ତାହା ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପର୍ୟାପ୍ତ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଏହି ବିପର୍ୟୟ ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟ, ଅରଣ୍ୟବାସ ଅତି ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ବାଧାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କିମ୍ବା ମୋ ଅପର ମା'ଙ୍କ ଦୋଷ ନାହିଁ; ଏହି ସବୁ ଭାଗ୍ୟର କାରଣ, ପିତାଙ୍କ ଦୋଷ ନୁହେଁ—ତୁମେ ଜାଣିଛ, ଭାଗ୍ୟ କେତେ ପ୍ରବଳ।” ଏହି ପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକ୦୩ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ଭୂମିକା ଭୟଙ୍କର ହୋଇଗଲା, ତାଙ୍କ ଶ୍ୱାସ ଦୀର୍ଘ ଓ ଭୟଙ୍କର ନାଗର ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ମୁହଁ କ୍ରୋଧରେ ଶିଖାରି ଶିଂହ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ମୁଠିକୁ ଦୃଢ଼ କରି, ହାତୀର ସୁଣ୍ଡ ପରି ହେଉଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡକୁ ଉପରେ ଏବଂ ପାଶେ ହେଲେ, ଗଳାକୁ ନମାଇ ଦେଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଆଂଶିକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ତୁମର ଏହି ଦୁଃଖ ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନା ଅନ୍ୟଥା ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ଧର୍ମର ଅଭାବ ଓ ଲୋକମତର ଅତିରିକ୍ତ ଚିନ୍ତାରେ, ତୁମେ କିପରି ଏପରି କଥା କହିପାରିବ? ତୁମେ ଏକ ଶୂର ବ୍ୟକ୍ତି, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ କିପରି ବିବେଚନା କରୁଛ? ତୁମେ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କର କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନାହିଁ; ଅନେକ ଲୋକ ଧର୍ମକୁ ଅବଳମ୍ବନ କରି ଚୁକ୍ତି କରନ୍ତି—ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ଏହା ଦେଖୁନାହିଁ କି? ଯଦି ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ନିର୍ମଳ ଓ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ବର ଦିଆଯାଇଥାନ୍ତା ଓ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ହେଇଥାନ୍ତା। ରାମ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ଯାହା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ; ଦୟା କରି ମୋତେ ମାଫ କର। ତୁମର ଧର୍ମ ଓ ନୀତି ଯାହା ତୁମେ ଦ୍ୱିଧାରେ ପକାଇଛ, ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଅପ୍ରିୟ, ଏହି ତୁମେ ଭ୍ରମରେ ପକାଇଛ। କିପରି ତୁମେ ନିଜେ ତୁମର ପିତାଙ୍କ ଅଧର୍ମ ଓ ନିନ୍ଦିତ ଆଜ୍ଞାକୁ କାଇକେୟୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ପାଳନ କରିପାରିବ? ଏହି ବିଭାଜନ ଦୁଷ୍ଟତାର ଫଳ, ତଥାପି ତୁମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟତା ଚିହ୍ନଟ କରୁନାହିଁ; ଏହା ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଇଛି, ଏବଂ ଏଠି ତୁମର ଧର୍ମପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ନିନ୍ଦିତ। ତୁମର ଏହି ଧର୍ମପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ସମାଜ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ; କିପରି ତୁମେ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତାରେ ମଧ୍ୟ ସେବା କରିପାରିବ, ଯାଁହା ସଦା ନିଜ ସ୍୵ାର୍ଥ ଲାଗି କାମ କରନ୍ତି ଓ ଶତ୍ରୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପିତା ଓ ମା' ଭାବରେ ପରିଚିତ? ଯଦି ତୁମର ଏହି ଦୃଢ଼ତା ଓ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଥିବା, ତଥାପି ତୁମେ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍; ତଥାପି ଏହା ମୋତେ ଅପ୍ରିୟ। ଯିଏ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଶୂରତା ନାହିଁ, ସେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; କିନ୍ତୁ ଶୂରବିର, ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରଖିଥିବା, ଭାଗ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରିନାହିଁ। ଯିଏ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ, ସେ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ନିରାଶ ହେଉନାହିଁ। ଆଜି ଲୋକ ଭାଗ୍ୟ ଓ ମାନବ ପ୍ରୟାସର ଶକ୍ତି ଦେଖିବେ; ଆଜି ଭାଗ୍ୟ ଓ ପ୍ରୟାସ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। ଆଜି ଲୋକ ଦେଖିବେ, ମୋ ପ୍ରୟାସରେ ତୁମର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଭାଗ୍ୟରେ ବାଧା ଦେଖିଥିବା ଲୋକ ଭାଗ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବି। ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ପରି, ଯାଁହା ଅଙ୍କୁଶରେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ମୁଁ ଭାଗ୍ୟକୁ ଚେଇଁ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଦୂର କରିଦେବି। ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ ଓ ତିନି ଲୋକ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଆଜି ତୁମର ଅଭିଷେକକୁ ବାଧା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ତୁମର ପିତା ତ ଅତି କମ୍। ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ଅରଣ୍ୟବାସ ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ଚୌଦ ଦିନ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବେ। ଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି ଶୂରବିରର ପ୍ରୟାସ ଠାରେ ହାରିଯିବ; ମୋ ଉଗ୍ର ପ୍ରୟାସ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେବ। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ରମାନେ ଶାସନ କରିବା ପରେ, ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍—ଏବେ ନୁହେଁ। ପ୍ରାଚୀନ ରାଜା ଋଷିମାନେ ଯେପରି, ପୁତ୍ରମାନେ ଜନତାକୁ ନିଜ ଶିଶୁ ପରି ଦେଖିବା ପରେ ଅରଣ୍ୟବାସ କରିଥିଲେ। ଯଦି ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ରାଜପୁତ୍ର ଅସମ୍ବଳନ ଦେଖି ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଚାହୁନାହିଁ, ତେବେ ରାମ, ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି ଯେ ମୁଁ ଶୂରମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚାହିବି ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମର ରାଜ୍ୟକୁ ସମୁଦ୍ର କୂଳ ପରି ରକ୍ଷା କରିବି। ଶୁଭ ଆଚାର ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଅଭିଷେକ କର ଓ ତାହାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହ; ମୁଁ ଏକା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ତରଫର ଅଗ୍ନିକୁ ଦମନ କରିବି। ମୋ ଦୁଇ ଭୁଜ ଏବଂ ଧନୁଷ ଶୋଭା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ମୋ ମୁଣ୍ଡର ବନ୍ଧ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଶୋଭା ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହି ଚାରିଟି—ଭୁଜ, ଧନୁଷ, ବନ୍ଧ, ଅସ୍ତ୍ର—ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ ପାଇଁ; ମୁଁ ମୋ ଶତ୍ରୁପାଇଁ କିଛି ଅଧିକ ଚାହୁନାହିଁ। ମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳଅସି, ଯାହା ଆକାଶର ଅପ୍ରଭା ପରି ଚମକେ, ମୁଁ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଶତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ସମ୍ମାନରେ ଗଣନା କରିନାହିଁ। ମୋ ତଳଅସିର ଘାଁରେ ଭୂମି ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥଚାଳକ ଓ ଯୋଧ୍ୟାମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଭୁଜ, ହାତ, ଜଂଘାରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେବ, ଯାହା ଭୂମିକୁ ଅଗମ୍ୟ କରିଦେବ। ମୋ ତଳଅସିର ଘାଁରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ମେଘ ପରି ପୃଥିବୀରେ ପଡିଯିବେ। ଚମଡ଼ର ରକ୍ଷା ଦେଇ ମୋ ଉଙ୍ଗୁଳି, ଧନୁଷ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ରଖି, ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଠିଲେ କିପରି କେହି ନିଜକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବିପାରିବ? ମୋ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଏକତ୍ରିତ ଲୋକଙ୍କୁ ମୁଁ ଦମନ କରିବି, ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକଙ୍କୁ ମୁଁ ଶୟା କରିବି, ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡା, ହାତୀଙ୍କର ମୂଳବିନ୍ଦୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି।