ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତି ବିଷଣ୍ଣ ଓ ଦୁଃଖିତ, ତେଣୁ ମୂଦ୍ରା ଶାନ୍ତ କରି କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୋ ପଛରେ ଚାଲି, ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ତିଆରି ହୋଇଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଶୀଘ୍ର ବାତିଲ କର। ଏହି ଦ୍ରୋଣୀ ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ଆଭିଷେକ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛି, ମୁଁ ଏବେ ଆପଣା ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ବୀ ର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସ୍ନାନ କରିବି। କିମ୍ବା, ମୋତେ ଏହି ରାଜସ୍ଥାନୀ ଉପକରଣର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ? ମୁଁ ନିଜେ ଜଳ ତୁଳି ନିଅସି, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଇଁ ଯେଉଁ ସ୍ନାନ ଦରକାର, ତାହା ପୂରଣ କରିବି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଏହି ଅପରିବାର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ରାଜ୍ୟ କି ଅରଣ୍ୟ, ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନ ଅତି ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ରାଜ୍ୟ ମୂଦ୍ରା ର ଅଟକା ରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କିମ୍ବା ମୋ ଶ୍ରୀମତୀ ମା ଦୋଷୀ ନୁହେଁ; ଭାଗ୍ୟ ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁତ, ମୋ ପିତା କିଛି ନୁହେଁ—ତୁମେ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣିଛ, ଭାଗ୍ୟ କେତେ ପ୍ରଭଳ।" ଏହିପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ମହା କାବ୍ୟ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାମଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୁଣ୍ଡ ଝୁକାଇ, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଶୀଘ୍ର ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଭୂକ୍ରା ଭଙ୍ଗି ଦେଇ, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ଏକ ରାଗିତ ନାଗ ପରି ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ। ତାଙ୍କ ଚେହେରା ଏତେ କ୍ରୁର ଭଙ୍ଗି ହୋଇଥିଲା, ଯେ ରାଗିତ ସିଂହ ପରି ଦେଖିବାକୁ ମୁସ୍କିଲ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତିଆରି ହାତ ମୁଟି ଦେଇ, ହାତୀ ପରି ତାଙ୍କ ଶୁଣ୍ଡ ଝାଡ଼ିବା ପରି, ମୁଣ୍ଡ ଏକପଟେ ଉପରେ ହେଲେ, ଗଳା ନମାଇଲେ। ସେ ଭାଇକୁ ଚକ୍ଷୁର ଆଗ ଦେଖି, କହିଲେ, "ତୁମର ଏହି ବଡ଼ ଉତ୍ତେଜନା ଅନ୍ୟଥା।" "ଧର୍ମ ର ଦୂଷ୍ଟି ଓ ଲୋକ ମତ ର ଅତି ଆଶଙ୍କାରୁ, ତୁମେ ଏପରି କଥା କିପରି କହୁଛ? ତୁମେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଭାଗ୍ୟକୁ ଅଶକ୍ତ ଓ ଦୟାଳୁ ଭାବେ କିପରି ଦେଖୁଛ? ତୁମେ ଏହି ଦୁଇଜଣ ଉପରେ କିପରି ସନ୍ଦେହ କରୁନାହିଁ? ଅନେକ ଲୋକ ଧର୍ମକୁ ଚାଲକ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି—ଧର୍ମବାନ୍, ତୁମେ ଏହି ଦେଖୁନାହିଁ?" "ଯଦି ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ଏକଦମ ସତ୍ୟ ଓ ଦ୍ୱେଷ ହିନ ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ରାଘବ, ସେ ବର ଦେଇଥାନ୍ତା, ଏବଂ ଏହା ଏକ ଉଚିତ ବର ହୋଇଥାନ୍ତା। ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ଆଭିଷେକ ଦେଖିବାକୁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ, ଏହି ଆଭିଷେକ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ; ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର।" "ଏହି ଧର୍ମ ଯାହା ତୁମର ମନକୁ ଦ୍ୱିଧା କରିଛି, ମୋତେ ଘୃଣିତ; ଏହି ତୁମକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଛି। ତୁମେ କିପରି ନିଜ ଉଦ୍ୟମରେ, ପିତାଙ୍କ ଅଧର୍ମ ଓ ଦୋଷ ଯୁକ୍ତ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛ, କୈକେୟୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ?" "ଏହି ବିଭାଜନ ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିବା ନାହିଁ; ଏହି ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ଏବଂ ଏଠି ତୁମର ଧର୍ମପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦୋଷୀ। ତୁମର ଏହି ଧର୍ମପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଜଗତରେ ନିନ୍ଦିତ; ତୁମେ କିପରି ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ସେବା କରିପାରିବ, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ନିଜ ଲାଭ ପାଇଁ ଚାଲନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ପିତା ଓ ମା ଭାବରେ କୁହାଯାନ୍ତି?" "ଯଦି ତୁମର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତଥାପି ତୁମେ ଏହାକୁ ଅନାଦର କରିବା ଉଚିତ୍; ତଥାପି ଏହି ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।" "ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଶକ୍ତିହୀନ, ସେମାନେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ନାୟକମାନେ, ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ଅନ୍ତୁ, ଭାଗ୍ୟକୁ ବଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟକୁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରୟାସରେ ଜିତିପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ନିରାଶ ହେନାହିଁ।" "ଆଜି ଲୋକମାନେ ଦେଖିବେ ଭାଗ୍ୟ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରୟାସର ଶକ୍ତି; ଆଜି ଭାଗ୍ୟ ଓ ପ୍ରୟାସ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। ଆଜି ଲୋକମାନେ ଦେଖିବେ ଭାଗ୍ୟକୁ ମୋ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ଜିତିବା—ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଟକା ଦେଖିଥିଲେ।" "ଏକ ମହା ହାତୀ ପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପକରଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବ ନାହିଁ, ମୁଁ ଭାଗ୍ୟକୁ ଚେଇଁ, ମୋ ପ୍ରୟାସରେ ପଛକୁ ଫେରେଇଦେବି। ତୁମର ଆଭିଷେକ ଆଜି କୌଣସି ଦେବତା, ତିନି ଲୋକ ମିଶି ମଧ୍ୟ, ବାଧା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ—ପିତା ତ ତୁଳନାରେ କିଛି ନୁହେଁ।" "ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ବନବାସ ଆୟୋଜନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ଚୌଦ ଅବଧି ବନରେ ରହିବେ।" "ଭାଗ୍ୟ ର ଶକ୍ତି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକର ଶକ୍ତି ସମାନ ନୁହେଁ; ମୋ ଦ୍ରୁଢ଼ ପ୍ରୟାସ ଶତ୍ରୁକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ, ଜିତିବା।" "ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ରମାନେ ର ଶାସନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ତୁମେ ତାହା ପରେ ବନକୁ ଯିବା; ଏବେ କିଛି ନୁହେଁ।" "ପୁରାତନ ରାଜା ଋଷିମାନେ ର ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ, ପୁତ୍ରମାନେ ଜନତାକୁ ନିଜ ପିଲା ପରି ରଖିବା ପରେ ମାତ୍ର ବନବାସ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।" "ଯଦି ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ରାଜପୁତ୍ର ଥିବାରୁ ରାଜ୍ୟର ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖି, ଧର୍ମବାନ୍ ରାମ, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଚାହୁନାହିଁ—" "ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି, ନାୟକ, ମୁଁ ନାୟକମାନେ ର ଲୋକକୁ ଚାହିବି ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମର ରାଜ୍ୟକୁ ସମୁଦ୍ର ତଟ ପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବି।" "ତୁମେ ଶୁଭ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଆଭିଷେକ କର ଓ ତାହାରେ ଲିନ ରୁହ; ମୁଁ ଏକା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ର ଅଗ୍ନିକୁ ଚାଲିବି।" "ଏହି ଦୁଇ ଭୁଜା ଭୂଷଣ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଧନୁ ଶୃଙ୍ଗାର ପାଇଁ ନୁହେଁ; ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଗୁଛ ଭୂଷଣ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ତୀର ଦେଖା ପାଇଁ ନୁହେଁ।" "ଏହି ଚାରି—ଭୁଜା, ଧନୁ, ମୁଣ୍ଡ ଗୁଛ, ତୀର—ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ପାଇଁ; ମୁଁ ମୋ ଶତ୍ରୁ ଠାରୁ ଅତିରିକ୍ତ କିଛି ଚାହିବି ନାହିଁ।" "ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ତଡ଼ିତ ପରି ଚମକୁଛି, ମୁଁ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ, ବଜ୍ର ଧାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମାନ ଭାବିବି ନାହିଁ।" "ମୋ ତଳୱାର ର ଘାତରେ, ପୃଥିବୀ ଏହି ହାତି, ଘୋଡା, ରଥୀ, ଯୋଧା ର ମୁଣ୍ଡ, ଭୁଜା, ହାତ, ଜଙ୍ଘା ଦ୍ୱାରା ଭରିଯିବ, ଅଗ୍ରଗମନ ଅସମ୍ଭବ ହେବ।" "ମୋ ତଳୱାର ର ଧାର ଦ୍ୱାରା ଘାୟ, ଶତ୍ରୁମାନେ ତଡ଼ିତ ସହିତ ବିଦ୍ୟୁତ ମେଘ ପରି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିବେ।