ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯଦି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ ହେଉନାହିଁ, ତେବେ ମୋ ମନ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହେବ — ଯେଉଁଠାରେ ସତ୍ୟ ପାଳିତ ହେଉନାହିଁ, ଏହି ଭାବନା ମୋତେ ଭୋଗାଇବ, ଏବଂ ତାଙ୍କର କଷ୍ଟ ମୋତେ ଦୁଃଖିତ କରିଦେବ। ସେହିଠାରୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବାସ୍ତୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲ, ସେସବୁ ହଟାଇ ଦିଅ, କାରଣ ମୁଁ ଏଠାରୁ ଏବେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଆଜି ମୋର ବନବାସ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ରାଜାଙ୍କର ପତ୍ନୀ କୈକେୟୀ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିପାରିବେ; ତାପରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭରତଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିଦିଅନ୍ତୁ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, ଚମର କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି ଏବଂ ଜଟା ଧାରଣ କରି, ସେତେବେଳେ କୈକେୟୀ ମନେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିବେ। ଯେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଛି, ଏବଂ ଯେ ମନ ଏପରି ଦୃଢ଼ ହୋଇଛି, ମୁଁ ସେଥିରେ ବାଧା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଦେରି ନକରି ମୁଁ ବନବାସ ଯିବି। ହେ ଶାନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋ ବନବାସ ଓ ଯେ ଦିଆଯାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ଫେରାଇ ନିଆଯାଇଛି, ଏହି ସବୁରେ କେବଳ ଭାଗ୍ୟର ଲୀଳା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। କୈକେୟୀଙ୍କର ଏପରି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ମୋ ପ୍ରତି କିପରି ଆସିପାରିଲା, ଯଦି ଏହି ଭାବନା ଭାଗ୍ୟଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନ ଥାନ୍ତା? ହେ ଶାନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଜାଣ, ମୁଁ କେବେ ମୋର ମାନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ କରିନାହିଁ, ନ କୈକେୟୀ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରତି କୌଣସି ବିଶେଷ ପ୍ରେମ ଦେଖାଇଛି। ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଏହି କଠୋର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ବାଧା ପାଇଁ ଏବଂ ବନବାସ ପଠାଇବା ପାଇଁ କହିଯାଇଛି, ଏହାର ପଛରେ ମୁଁ ଭାଗ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ଦେଖୁନାହିଁ। ଏଭଳି ଗୁଣବତୀ ରାଜକୁମାରୀ, ସାଧାରଣ ନାରୀ ଭଳି କଥା କିପରି କହିପାରିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଲା? କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟ ଯାହା ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସେ କାହାକୁ ମାଫ କରେନାହିଁ; ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅପଶକୁନ ମୋ ଉପରେ ଓ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଛି। କିଏ, ହେ ଶାନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭାଗ୍ୟ ସହିତ ଲଢ଼ିପାରିବ, ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ଭାଗ୍ୟଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଖାଯାଏ? ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଛାଡ଼ି, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଲିନ୍ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଇନଥିବା କିଛି ହଠାତ୍ ଘଟେ ଏବଂ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବାଧା ଦେଉଛି, ସେଉଁଠି ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଭାଗ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟ। ଏହି ବୁଝିବାରେ, ମୁଁ ମୋ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମୋର ଅଭିଷେକ ବାଧା ପାଇଁ କୌଣସି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ। ତେଣୁ, ତୁମେ ଶୋକ କରନି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପଛରେ ଏହି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଥିବା ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଶୀଘ୍ର ହଟାଇଦିଅ। ଏହି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଘଟ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସେସବୁ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏବେ ତପସ୍ୱୀର ଦୀକ୍ଷା-ସ୍ନାନ କରିବି। କିମ୍ବା, ଏହି ରାଜସିକ ବସ୍ତୁର ମୋତେ କଣ ଆବଶ୍ୟକତା? ମୁଁ ନିଜେ ଜଳ ଆଣି ମୋର ଦୀକ୍ଷା-ସ୍ନାନ କରିବି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଏହି ହଠାତ୍ ଦୁଃଖ ଦେଖି ଚିନ୍ତିତ ହେବାନାହିଁ; ରାଜ୍ୟ ହେଉ ଅଥବା ଅରଣ୍ୟ, ଅରଣ୍ୟ-ଜୀବନ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ। ଏହି ମୋ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ବାଧାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କିମ୍ବା ମୋର ଛୋଟ ମା'ଙ୍କ ଦୋଷ ନାହିଁ; ଏଠାରେ କୌଣସି ଭାବେ ବାପାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ନାହିଁ — ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ଭାଗ୍ୟ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏଉଁପରି ରାମ ଯେତେବେଳେ କହିଲେ, ତେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଆ, ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ସେ ମହାପୁରୁଷ ଭୃକୁଟି ଚମକାଇଲେ, ଏବଂ ତାଳ ଗହିର ଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ଯେପରି ଗହୀର କୁହୁଡ଼ିରେ ରୁଷ୍ଟ ନାଗ ହେବ। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଭୃକୁଟି ସହିତ ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି କଠିନ ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ରୁଷ୍ଟ ସିଂହର ମୁହଁ। ସେ ତାଙ୍କର ମୁଠି ଭଳି ଭାବେ ହଲାଇଲେ, ଯେପରି ହାତୀ ତାଳ ହଲାଇଥାଏ, ଏବଂ ମୁଣ୍ଡକୁ ଏକପଟେ ଓ ଉପରକୁ ହେଲାଇ ଗଳାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କୁ ଚାହିଁ ଆଖିର ସାମ୍ନା ଦେଖାଇ କହିଲେ, "ତୁମର ଏହି ବିପୁଳ ଉତ୍ତେଜନା ଅନାବଶ୍ୟକ। ଧର୍ମର ଦୋଷ ଭୟରୁ, ଏବଂ ଲୋକମତର ପ୍ରତି ଅତିରିକ୍ତ ଆଦର ଥିଲେ, ତୁମେ ଯେପରି ଅଡ଼ିଗ ଅଛ, ସେପରି କଥା କିପରି କହିପାରିଲ? ତୁମେ ଏକ ଶୂର ବୃତ୍ତିର କ୍ଷତ୍ରିୟ ହୋଇ, ଭାଗ୍ୟକୁ ଏତେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଦୟନୀୟ ଭାବେ କିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛ? ତୁମେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଉପରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଆଶଙ୍କା କରୁନାହଁ କି? ଏମିତି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମକୁ ଢାଳ କରନ୍ତି — ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏହା ତୁମେ ଦେଖୁନାହଁ କି? ଯଦି ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ସତ୍ୟ ଥାନ୍ତା ଏବଂ ନିଜସ୍ୱ ଲାଭ କିମ୍ବା ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ନୁହେଁ, ତେବେ, ରାଘବ, ସେହି ଵର୍ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥାନ୍ତା, ଏବଂ ଏହା ଉଚିତ ଥାନ୍ତା। ହେ ଶୂରବୀର, ମୁଁ ଅନ୍ୟର ଅଭିଷେକ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ସହିପାରିବିନାହିଁ, ଯାହା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପ୍ରିୟରୂପେ ଆରମ୍ଭ ହେଇଛି — ଏହିପାଇଁ ମୋତେ ଖ୍ମା କର। ଏହି ଧର୍ମ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯାହା ତୁମ ମନକୁ ସନ୍ଦେହରେ ପକାଇଛି, ଏହି ମୋ ପାଇଁ ଅପ୍ରିୟ, କାରଣ ଏହା ତୁମକୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଛି। କିପରି ତୁମେ ନିଜ ହାତେ, ତୁମର ବାପାଙ୍କର ଅଧର୍ମ ଏବଂ ନିନ୍ଦନୀୟ ଆଦେଶକୁ, କୈକେୟୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ମାନିପାରୁଛ? ଏହି ବିଭାଜନ ଦୁଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହଁ; ଏହା ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ଏବଂ ଏଠି ତୁମର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନିନ୍ଦନୀୟ। ତୁମର ଏହି ଧର୍ମପ୍ରତି ଅଟୁଟତାକୁ ଲୋକ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ତୁମେ ଚିନ୍ତାରେ ମଧ୍ୟ କିପରି ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସେବା କରିପାରିବ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜସ୍ୱ ଲାଭ ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶତ୍ରୁ, ଯଦିଓ ପିତା ଓ ମାତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ? ଯଦି ତୁମର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଭାଗ୍ୟଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ, ତଥାପି ତୁମେ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍, ତଥାପି ଏହା ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁନାହିଁ।