ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କୈକେୟୀ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, “ରାମ, ରାଜା ଲଜ୍ଜାରେ ନିଜେ ତୁମ ସହ କଥା ନହେଁ କହୁଛନ୍ତି—ଏହାକୁ କିଛି ଭାବିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ତୁମ ରୋଷକୁ ପରିହାର କର। ଏଠାରୁ ବନକୁ ଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତୁମ ପିତା ନ ନାହାନ୍ତି, ନ ଖାଉନ୍ତି; ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ଯିବା ଉଚିତ।” ଏପରେ ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ, ରାଜା “ହାଁ, କି ଭୟଙ୍କର!” ବୋଲି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ତାଗି, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଶୟନରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡିଗଲେ। କୈକେୟୀ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ରାମ ରାଜାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ଘୋଡାକୁ ଚାବୁକ ଦେଇ ଦୃତ ଚାଳି ଯିବା ପରି ବନକୁ ଯିବା ପାଇଁ ତୟାରି କଲେ। “ମୁଁ ଲାଭ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ମୁଁ ଏହି ଜଗତରେ ବାଞ୍ଚି ପାରିବି ନାହିଁ, ମୋତେ ଋଷିମାନଙ୍କ ପରି ଶୁଦ୍ଧ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ଜାଣ,” ରାମ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ। “ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଖୁସି ହେବାକୁ ଚାହୁଛ, ମୁଁ ସେଠି ମୋ ଜୀବନ ଦେଇ ସେହି କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି। ପିତାଙ୍କୁ ସେବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନିବା ପରମ ଧର୍ମ, ଏଠାରୁ ଉପରି କିଛି ନାହିଁ। ରାଜାଙ୍କୁ ମୋତେ କହିବା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ଏଠିରେ ଚୌଦ ଅବଧି ବନରେ ବାସ କରିବି। ନିଶ୍ଚୟ କୈକେୟୀ, ତୁମେ ମୋର ଗୁଣ ଆଶା କରୁନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଉପରି କଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଛ। ମୁଁ ମାଆଙ୍କୁ ବିଦା ନେଇ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ଆଜି ଦିନେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ବନକୁ ଯିବି। ବରତ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବେ ଏବଂ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କର; ଏହା ନିତ୍ୟ ନୀତି।” ରାମଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ପିତା ଚୁପ ହୋଇ ରହିଲେ, ଦୁଃଖରେ ଗଭୀର ହୋଇ ଜୋରେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାପରେ ରାମ, ପିତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଏବଂ ଅପାତ୍ର କୈକେୟୀଙ୍କ ଚରଣରେ ନମସ୍କାର କରି, ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ। ପିତା ଏବଂ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ରାମ ଅନ୍ତଃପୁର ଛାଡି ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦେଖିଲେ। ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ, ରୋଷରେ ଜ୍ୱଳିତ, ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ରାମ, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ତୟାରି ହୋଇଥିବା ପାତ୍ରମାନେ ପରିକ୍ରମା କରି, ଦୃତ ଚାଳି ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ। ରାଜ୍ୟ ହରାଇବା ତାଙ୍କ ତେଜକୁ କମାଇ ଦେଲା ନାହିଁ; ତିନି ମନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୋଭା କମି ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ରୂପ କମି ନାହିଁ। ତିନି ଯେତେବେଳେ ବନକୁ ଯିବା ଆଶା କରି ଭୂମି ଛାଡିବାକୁ ଚାହିଲେ, ତାଙ୍କ ମନରେ କିଛି ଅଶାନ୍ତି ଦେଖାଯାଇଲା ନାହିଁ, ତିନି ଜଗତରେ ଅତିତ ପରି ଦେଖାଗଲେ। ନିଜ ଜନ, ରଥ, ନଗରବାସୀ, ସମ୍ବୃତ୍ତ ଚମର, ଶୁଭ୍ର ଛତା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦା କରି, ଦୁଃଖକୁ ମନରେ ଧରି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ରାମ ନିଜ ମାଆଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯଦିଓ ଅସୁବିଧା ଖବର ନେଇ ଲୋକେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବାର ଶଙ୍କା ଥିଲା। ରାମଙ୍କ ସେବକମାନେ ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରାମ, ନିଜ ଶାନ୍ତି ରଖିଲେ, ପ୍ରଭାମୟ ଶରତ୍ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି। ଶ୍ରୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହି ସମ୍ମାନ କରି, ମାଆଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଗୁଣରେ ସମ, ନିଜ ଦୁଃଖ ଧରି, ଭାଇ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାମ ଦୁଃଖ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେବେ ଭୟରେ ତିନି ମନରେ କିଛି ଅଶାନ୍ତି ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ। ଏବେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମ, ହାତ ଜୋଡି ଅନ୍ତଃପୁର ଛାଡିବା ସମୟରେ, ଅନ୍ତଃପୁର ନାରୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ପିତା ଏବଂ ଅନ୍ତଃପୁର ନାରୀମାନେ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲେ, ରାମ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱ ଥିଲେ, ଏବେ ତିନି ଚାଲିଯିବେ। ସେ ଯେପରି ମା କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ସଦା ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ, ଜନ୍ମଠୁ ଅମ୍ବାଙ୍କ ସହ ଏହି ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି। ଅପମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତିନି କ୍ଷୁଭ୍ଧ ହୋଇନାହିଁ, ରୋଷର କାରଣ ଦୂରେ ରଖନ୍ତି; କ୍ଷୁଭ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଆଜି ଏଠା ଛାଡି ଯିବେ। ରାଜା ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ ଅବିବେକୀ ଭାବରେ ଚାଲିଛନ୍ତି, ରାଘବଙ୍କୁ ଛାଡି ଦେଇଛନ୍ତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପଥ। ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କ ନାରୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ଗାଈମାନେ ଛାଞ୍ଚୁ ହାରାଇଥିବା ପରି ଚିତ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ କାନ୍ଦିଥିଲେ। ପୁତ୍ର ଦୁଃଖରେ ରାଜା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଆସନରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡିଗଲେ। ରାମ ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ, ହାତୀ ପରି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ତାଗି, ଦୁଃଖ ଦମି ଭାଇ ସହିତ ମାଆଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତିଏ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ବୃଦ୍ଧ ଏକ ମନ୍ୟ, ଗରିମାମୟ ଭାବରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ରାମକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି, ରାଘବଙ୍କୁ ଜୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ପ୍ରଥମ ଅନ୍ତଃପୁର ପ୍ରବେଶ କରି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ବେଦଜ୍ଞ, ବୃଦ୍ଧ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଖିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତୃତୀୟ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ନାରୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱାରର ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଖୁସିରେ ରାମଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କର ଆଗମନ ଖବର ମା କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏ ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ଭଲ ହେବା ଆଶାରେ, ରାତି ଜାଗି କୌଶଳ୍ୟା ଉଷାକାଳେ ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।