ଏହି ଘଟଣାରେ, ଶାନ୍ତ ଓ ଶିଷ୍ଟାଚାରିଣୀ ରାମଙ୍କୁ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଆସିବା ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିବାକୁ କହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଦଶରଥ ମହାରାଜ ଧରିତ୍ରୀକୁ ଚାହିଁ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ । କୌସଲ୍ୟା କହିଲେ, "ତୁରନ୍ତ ଦୂତମାନେ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଭରତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମାମାଘରୁ ଆଣି ଦିଅନ୍ତୁ ।" ରାମ ନିଜେ କହିଲେ, "ମୁଁ ବିଳମ୍ବ ନକରି, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ଚଉଦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯିବି ।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି କୈକେୟୀ ଖୁସି ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଯିବା ବିଶ୍ୱାସ କରି, ରାମଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଯିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ । ସେ କହିଲେ, "ଠିକ୍ ଅଛି, ଦୂତମାନେ ଶୀଘ୍ର ଯାଉନ୍ତୁ ଏବଂ ଭରତଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତୁ । କିନ୍ତୁ ରାମ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ବିଳମ୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ତୁମେ ଏହି ମହାନ୍ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯିବା ଉଚିତ୍ । ରାଜା ଲଜ୍ଜାରେ ତୁମ ସହିତ କଥା କହୁନାହାନ୍ତି, ଏହାକୁ ମନେ କରି ରୁଷ୍ଟ ହେଉନାହାଁ । ତୁମେ ଯେବେଁ ଯାଉନାହାଁ, ତେବେଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ପିତା ନ ଖାଇବେ, ନ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବେ, ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ଯିବା ଉଚିତ୍ ।" ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଦଶରଥ ରାଜା ହାହାକାର କରି, ଅଚେତନ ହୋଇ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୟା ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ । କୈକେୟୀଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ, ଏବଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ । ରାମ କହିଲେ, "ମୁଁ କୌଣସି ଲାଭ ଚାହୁଁନାହିଁ, ମୋତେ ଏହି ଜଗତରେ ବଞ୍ଚିବା ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ, ମୁଁ ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ସେପରି ନିଜକୁ ମନେ କର । ତୁମକୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଯେଉଁ କିଛି କରିପାରିଥିଲି, ସେ ସବୁ କରିଛି । ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଶୂଷା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା ଠାରୁ ବଡ଼ ଧର୍ମ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ । ତିନି, ତାଙ୍କ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଚଉଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବି । କୈକେୟୀ, ତୁମେ ମୋତେ କୌଣସି ଗୁଣ ଆଶା କରୁନାହାଁ, ତେଣୁ ମୋ ବିଷୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଥିଲ । ମୁଁ ମାତାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ଆଜିଏ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯିବି । ଭରତ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ପିତାଙ୍କୁ ଶୁଶୂଷା କରୁନ୍ତୁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଧର୍ମ ପାଳନ କର, ଏହି ହେଉଛି ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ ।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦଶରଥ ରାଜା ଦୁଃଖରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ବଡ଼ ଆବେଗରେ କାନ୍ଦିପକିଲେ । ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ, ରାମ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଏବଂ ଅପାତ୍ର କୈକେୟୀଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ । ପରେ, ସେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଚାରିପଟେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ବାହାରି ନିଜ ମିତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଜଳାଉଥିବା ଅଶ୍ରୁରେ ଭରା, ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ । ରାମ ତାଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା ପାତ୍ରମାନେ ଚାରିପଟେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଅନ୍ତିମ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲିଗଲେ । ରାଜ୍ୟ ହାରାଇଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ତେଜ କମିଲା ନାହିଁ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଅମାବାସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶୋଭା ହରାଏ ନାହିଁ । ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ଏହି ଜଗତକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ମନେ କୌଣସି ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଯାଇଲା ନାହିଁ । ସେ ଶୁଭ୍ର ଛତ୍ର, ଚମକୁଥିବା ଚାମର, ନିଜ ଲୋକ, ରଥ, ନଗରବାସୀ ସବୁକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ । ଦୁଃଖ ମନେ ରଖି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ଅପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ ନେଇ ମାତାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ ରାମଙ୍କ ମୁହଁରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନିଜ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା ରାମ, ଶରଦ୍ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଜ୍ଵଲନ୍ତ ରହିଲେ । ସେ ସବୁଠାରେ ମିଷ୍ଟି ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ମାତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଦୁଃଖ ଭରା ହୃଦୟରେ ଚାଲିଲେ । ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଆନନ୍ଦ ଭରା ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ଅପମଙ୍ଗଳ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ମିତ୍ରମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେବେ ବୋଲି ତାଙ୍କ ମନେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ । ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟରେ, ରାମ ଅଞ୍ଜଳି ଯୋଗେ ବିଦାୟ ନେଇବାକୁ ଯିବା ସମୟରେ ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ବଡ଼ ଆକୁଳ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଖୁବ ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର ଉଠିଲା । ସେମାନେ କହିଲେ, "ପିତା ଏବଂ ଅନ୍ତଃପୁରର ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରାମ ଆମର ଆଶ୍ରୟ ଓ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ ସେ ଯିବେ । ଆମେ ଯେପରି ଭାବରେ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲୁ, ରାମ ଜନ୍ମ ଠାରୁ ସେପରି ଆମ ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି । ସେ କେବେ ରୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଅପମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମା କରନ୍ତି, ଏବଂ ରୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତି ।" "ହାୟ, ରାଜା କେତେ ଅବିବେକୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପଥ ଦେଖାଉଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛନ୍ତି !" ଏପରି ଅନେକ ରାଜମହିଳା ଗୋଉମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି ପିଲା ପରି ହାହାକାର କରି କାନ୍ଦିଲେ । ଏହି ଦୁଃଖର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ପୁତ୍ରବିୟୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦଶରଥ ରାଜା ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ନିଜ ଆସନ ଉପରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ରାମ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ତୀବ୍ର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ମାତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ନିଜ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଲେ । ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ଧୈର୍ୟ, ନିଷ୍ଠା ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ରାମ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ପଥରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।