ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କୈକେୟୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ଆଦେଶ ଜଣାଇବା ସମୟରେ, ସେ କହିଲେ, "ହେ ମାତା, ଏପରି କଥା ମୋତେ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ଆଗୁନିରେ ପଡ଼ିବି, ବିଷ ପିଇବି, ବା ସମୁଦ୍ରରେ ଲାପ୍ତି ଦେବି। ମୋ ଶିକ୍ଷକ, ପିତା, ରାଜା କିମ୍ବା ମୋ ମଙ୍ଗଳକାମନା କରୁଥିବା କାହାରି ଆଦେଶକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମାନିବି। ଏହିପରି, ମାତା, ରାଜାଙ୍କ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ସେ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ମୁଁ ଶପଥ କରେ—ରାମ ଦ୍ୱିତୀୟଥର କଥା କହେନାହିଁ।" ଏପରି ସରଳ ଓ ସତ୍ୟବାନ ରାମଙ୍କୁ, କୈକେୟୀ ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ପୂର୍ବେ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ, ତୁମ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ମୁଁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ଦୁଇଟି ବର ଚାହିଁଥିଲି—ଭାରତଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଓ ତୁମେ ଏହି ଦିନେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା। ଯଦି ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ସତ୍ୟବାଦି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହ, ତେବେ ଏହି କଥା ଶୁଣ। ତୁମେ ଚଉଦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବାକୁ ପଡ଼ିବା। ଏବଂ ଭାରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯିବ। ଏହି ଅଭିଷେକ ରାଜା ତୁମ ପାଇଁ ଏକାନ୍ତରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି। ତୁମେ ଏହି ଅଭିଷେକ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦୁଇ ସପ୍ତାହର ଦୁଇ ଅର୍ଥାତ୍ ଚଉଦ ବର୍ଷ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଜଟା ଓ ଭାସ୍ମାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ରୁହ। ଭାରତ କୋଶଳ ଦେଶର ଅଧିପତି ହେଉ, ଏହି ଭୂମିର ରତ୍ନ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁନ୍ତୁ। ଏହି କାରଣରୁ ରାଜା ଦୟାରେ ଭରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ମୁହଁ ହେବା କାରଣରେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି। ଏହି କାମ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ କର, ରାମ, ତୁମ ସତ୍ୟବାଦିତା ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର।" ଏପରି କୈକେୟୀଙ୍କ କଠୋର କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ମହାତ୍ମା ରାମ ଦୁଃଖିତ ହେଲେନି, କିନ୍ତୁ ମନେ ଚିନ୍ତା ଆସିଲା, ଏବଂ ଦଶରଥ ରାଜା ପୁତ୍ର ବିୟୋଗରେ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଉନଂଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। କୈକେୟୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁସମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଶୁଣି ବି ରାମ ଅଚଳ ରହି, କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ଏଠାରୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି ଓ ଜଟା-ବଲ୍କଳ ଧାରଣ କରି, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି। କିନ୍ତୁ ଏକ କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ରାଜା ଏପରି କାହିଁକି ଆଜି ମୋତେ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କରୁନାହାନ୍ତି?" "ମାତା, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ କହୁଛି, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, ତୁମେ ଖୁସି ହୁଅ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଉପକାରୀ, ଋଣୀ ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମୁଁ ସନ୍ଦେହ ବିନା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମ କିଏ ନ କରିବି? ମୋ ହୃଦୟରେ ଏକ ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା ଦହୁଛି—ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ମୋତେ ଭାରତଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବିଷୟରେ କାହିଁକି କହିଲେନି। ମୁଁ ଅନୁରୋଧ ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୀତା, ରାଜ୍ୟ, ଜୀବନ, ଧନ-ସମ୍ପତି ସବୁ ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଇଦେଉଥାନ୍ତି। ଏବେ ତ ରାଜା ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଲଜ୍ଜାରେ ରାଜା ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଭୂମିରେ ଅଟକିଛି ଓ ସେ ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଉଛନ୍ତି। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ନେଇ ଭାରତଙ୍କୁ ମାମାଘରୁ ଆଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ଚଉଦ ବର୍ଷ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବି।" ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି କୈକେୟୀ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। କୈକେୟୀ କହିଲେ, "ଠିକ୍ ଅଛି, ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ଭାରତଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତୁ। ତୁମେ ଯେଉଁପରି ଉତ୍ସୁକ, ଏପରି ବେଳେ ବିଳମ୍ବ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତୁମେ ଏବେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିଅ। ରାଜା ଲଜ୍ଜାରେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖେ କଥା କହୁନାହାନ୍ତି—ଏହାର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନଅଛି, କ୍ଷମା କର। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଏହି ସହରରୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବ ନାହାଁ, ରାଜା ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଭୋଜନ କରିବେନି, ଏହିଥିରେ ବିଳମ୍ବ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦଶରଥ ଦୁଃଖରେ 'ହାୟ, କେତେ ଭୟଙ୍କର' ବୋଲି ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଅଚେତନ ହୋଇ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୟ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। କୈକେୟୀଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ରାମ ରାଜାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଦେଲେ ଏବଂ ଚାବୁକ ଲାଗିଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ତୟାରି ହେଲେ। ରାମ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଲାଭ ଚାହୁଁନି, ଏହି ଜଗତରେ ରହିବା ମୋତେ ସହ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳିତ, ସେପରି ତୁମେ ମୋତେ ଜାଣ। ଯେଉଁ କିଛି ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରେ, ମୁଁ ସେସବୁ କରିଛି, ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ମୋ ଜୀବନ ଦେଇଁ। ପିତାଙ୍କ ସେବା ଓ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନିବା ଠାରୁ ଅଧିକ ଧର୍ମ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ତିନି ମୋତେ ସ୍ୱୟଂ କହିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ଏଠି ଚଉଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବି। କୈକେୟୀ, ତୁମେ ମୋତେ କୌଣସି ଗୁଣ ଆଶା କରୁନାହ, ଯାହାକି ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ମୋ ବିଷୟରେ କହିଲ। ମୁଁ ମାତା କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଓ ସୀତାକୁ ସାଂତ୍ବନା ଦେଇ, ଏହି ଦିନେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯିବି। ଭାରତ ରାଜ୍ୟ କରୁନ୍ତୁ, ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତୁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କର; କାରଣ ଏହି ହେଉଛି ସନାତନ ଧର୍ମ।