କୈକେୟୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ କେବେ ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ କଥା କହିପାରିବା ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୁଁ ଯାହା କହିନଥିଲି, ଏହା କରିବା ଉଚିତ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ, ରାଜା ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଏକ ବର ଦେଇଥିଲେ; ଏବେ ସେ ଏହି ବର ଦେଇଥିବାକୁ ପ୍ରତିଶୋଧ କରୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ମନ୍ତାପ କରେ। ଲୋକଙ୍କ ନାଥ ଏହି ବର ଦେଇଥିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଦେବି' ଏହା କହିଥିଲେ; ଏବେ ସେ ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦକୁ ଫେରାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ବହିଯାଇଥିବା ପାଣିରେ ବ୍ରିଜ ବନାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଆଧାରିତ, ରାମ; ଏହା ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଜାଣନ୍ତି; ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜା ତୁମ ପାଇଁ କିଛି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି ରାଜା ତୁମକୁ କଣ ଭଲ କଣ ମନ୍ଦ କହିବେ, ତୁମେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛ? ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁନି କହିବି। ଯଦି ରାଜା ଯାହା କହିଛନ୍ତି ତାହା ତୁମେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ, ତେବେ ମୁଁ କହିବି; କାରଣ ତାଙ୍କର ମୁଁ କଥା କହିବି।” କୈକେୟୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାମ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଇ, ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ରାଣୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଅଃ, ଲଜ୍ଜା! ମହିଳା, ତୁମେ ମୋତେ ଏଭଳି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏକ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ନିଜକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଝାଲିଦେଇପାରିବି। ମୋ ଶିକ୍ଷକ, ପିତା, ରାଜା କିମ୍ବା ଯେଉଁଠାରେ ମୋତେ ଭଲ ଚାହେଁ, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ବିଷ ପିଇବି କିମ୍ବା ସାଗରରେ ଲାଫିଦେଇପାରିବି। ତେଣୁ, ମହିଳା, ରାଜା ଯାହା ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ମୋତେ କହ; ମୁଁ ଏହା କରିବି, ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛି—ରାମ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର କଥା କହିନାହିଁ।” ସିଧାସଳଖ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍ ରାମଙ୍କୁ, କୈକେୟୀ ଅପାତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅତି କଠୋର କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ପୂର୍ବେ ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, ରାଘବ, ତୁମ ପିତା ଆହତ ହେବା ସମୟରେ, ମୁଁ ଦୁଇଟି ବର ଦାବି କରିଥିଲି। ସେଠାରେ, ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ବରତଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଓ ତୁମେ ଆଜି ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଦାବି କରିଥିଲି। ଯଦି ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶବ୍ଦ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ରାମ, ତେବେ ଏହି କଥା ଶୁଣ। ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ଚଉଦ ଡ଼ିଅରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ହେବ। ଏବଂ ବରତଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେଉ; ଏହି ଅଭିଷେକ, ରାଘବ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ରାଜା ତୁମ ପାଇଁ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭିଷେକ ଛାଡ଼ି, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଇ ଷଡ଼ବର୍ଷ ରହିବାକୁ, ଜଟା ଓ ବାର୍କ ପିନ୍ଧିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ବରତ, କୋଶଳର ନାଥ, ଏହି ଭୂମିରେ ଶାସନ କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ରତ୍ନ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ରହିଛି। ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜା ଦୟାରେ ଭରିପୁରା ଓ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଅସମର୍ଥ। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କର, ରାଘବ; ତୁମ ବଡ଼ ସତ୍ୟତାରେ, ରାମ, ଲୋକଙ୍କ ନାଥକୁ ଉଦ୍ଧାର କର।" କୈକେୟୀ ଏହି କଠୋର କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାମ ଦୁଃଖରେ ଡ଼ୁବିଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ମହାତ୍ମା ରାମ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, ଓ ରାଜା ପୁତ୍ର ଦୁଃଖରେ ତିବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏବେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଉନୂନିଶ ଶର୍ଗର କଥା ଶୁଣ। ରାମ, ଏହି ଦୁଃଖଦ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁସମ କାମ ଶୁଣି, ବିପକ୍ଷୀଙ୍କ ନାଶକ ଭାବରେ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ: “ଠିକ୍ ଅଛି; ମୁଁ ଏଠାରୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି ଓ ସେଠାରେ ଜଟା ଓ ବାର୍କ ପିନ୍ଧି, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବି। କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଏହି ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି: ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମୋତେ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଏବେ କାହିଁକି କରୁନାହିଁ? ରାଣୀ, ତୁମେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କହୁଛି: ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, ଜଟା ଓ ବାର୍କ ପିନ୍ଧି, ଏବଂ ତୁମେ ଖୁସି ହେଉ। ଉପକାରୀ ବୃଦ୍ଧ, କୃତଜ୍ଞ ରାଜା ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ କାହିଁକି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି ନାହିଁ? “ମୋ ମନରେ ଏକ ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା ଦହିଯାଉଛି: ରାଜା ନିଜେ ମୋତେ ବରତଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବିଷୟରେ କାହିଁକି କହିନାହିଁ? ମୁଁ ସୀତା, ରାଜ୍ୟ, ଜୀବନ, ପ୍ରିୟ ଧନ ଏବଂ ସବୁକିଛି ବରତଙ୍କୁ ଅନାଗ୍ରହ କରିବି, ଏହି କଥା ରାଜା ନିଜେ କହିଲେ ମଧ୍ୟ। ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜା ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରଖୁଛନ୍ତି। ଏହି ଶାନ୍ତ ଜନକୁ ଆଶ୍ବାସନ ଦିଅ; କିନ୍ତୁ ରାଜା ଭୂମିକୁ ଚାହିଁ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଶ୍ରୁ ପକାଉଛନ୍ତି, ଏହି କାହିଁକି? “ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ତୁରନ୍ତ ଘୋଡ଼ା ନେଇ ବରତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମାମାଘରୁ ଆଣନ୍ତୁ, ଏହି ଆଜ୍ଞା ଦିଅ। ମୁଁ ଚଉଦ ବର୍ଷ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି, ଏବଂ ଏହି ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବି।" ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି କୈକେୟୀ ଖୁସି ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଯିବାରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖି, ରାଘବକୁ ତୁରନ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। “ଠିକ୍ ଅଛି—ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ଘୋଡ଼ା ନେଇ ବରତଙ୍କୁ ମାମାଘରୁ ଆଣନ୍ତୁ। ତୁମେ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦିର୍ଘ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ରାଜା ଲଜ୍ଜାରେ ନିଜେ କଥା କହୁନାହିଁ—ଏହାକୁ କିଛି ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କୌଣସି କ୍ରୋଧ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେପରିଁ ତୁମେ ଏହି ସହର ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଯାଉନାହିଁ, ତୁମ ପିତା ନ ନାହିଁ ନ ଖାଇବେ; ତେଣୁ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଯିବା ଉଚିତ।" “ଅଃ, କେତେ ଦୁଃଖ!” ବୋଲି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ବାସ ଫେଙ୍ଗି, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଅଚେତ ହେଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ। କୈକେୟୀଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ରାମ ରାଜାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ, ଏବଂ ଏକ ଚାବୁକ ଦେଇ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦୌଡ଼ାଇବା ପରି, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।