ଏହିପରି ଘଟଣା ଅନୁସାରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ । ସେ କହିଲେ, "ଯଦି ଯଥାବିଧି ଯଜ୍ଞ ହୁଏନାହିଁ, ତେବେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ତେଣୁ ମୋର ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହେବା ଦରକାର ।" ସେ ଆଧେଶ ଦେଲେ, "ଯେଉଁମାନେ ସମର୍ଥ, ସେମାନେ ଏହି ଅନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ ।" ସମସ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ "ଏହିପରି ହେଉ" ବୋଲି ସମ୍ମତି ଦେଲେ । ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ । ତା'ପରେ ସମସ୍ତେ ଅନୁମତି ନେଇ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନୋ ସହ କହିଲେ, "ଯଜ୍ଞ ଯେପରି ଅଧ୍ୟାପକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେପରି ନିଜେ ନିଜେ କରାଯାଉ ।" ତା'ପରେ ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ତ୍ରୀମାନୋ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନିଜ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ଯାଇଲେ । ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାନୀମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ କହିଲେ, "ତମେ ଦେଖ୍ଷାବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ପୁଅ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବି ।" ରାଜାଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ରାନୀମାନେଙ୍କର ମୁହଁ ଶୀତକାଳ ଶେଷର ପଦ୍ମ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇଉଠିଲା । ଏବେ ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ । ଏଇ ଭଳି ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ସୁମନ୍ତ୍ର ଚାରିଓଁପାଖରେ କହିଲେ, "ପୁରାତନ କାଳରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ତୁମକୁ କହେଉଛି । ଏହି କଥା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଅଧ୍ୟାପକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଛି; ପୂଜ୍ୟ ସନତ୍କୁମାର ଏହି ଗଳ୍ପ କହିଥିଲେ ।" ସେ କହିଲେ, "ମୁନିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ବେଳେ, ତୁମ ପୁଅ ଆସିବା ବିଷୟରେ କହାଯାଇଥିଲା—କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ବିଭାଣ୍ଡକ । ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେବେ ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗ, ସେ ସଦା ବନରେ ବଢ଼ିବେ, ଏବଂ ଚିରକାଳ ବନରେ ତାପସ ଭାବେ ରହିବେ ।" "ସେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ କେବଳ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ । ଏହି କଥା ସବୁ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା କହନ୍ତି । ଏହିପରି ରହୁଥିବା ବେଳେ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଆସିଲା ।" "ସେଠି ଅଗ୍ନିସେବା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ସହ ସେବା କରୁଥିବାବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୋମପଦ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଅଙ୍ଗ ଦେଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଏକ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଲା ।" "ତେବେ ସେ ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, 'ତୁମେ ଧର୍ମ ଓ ଲୋକାଚାର ଜାଣ, ମୋତେ ଉପାୟ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କହ ।' ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, 'ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ବିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ପୁଅ ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ ।'" "ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗଙ୍କୁ ଆଣି, ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଝିଅ ଶାନ୍ତାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରାଇବାକୁ କହିଲେ । ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ କିପରି ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାପସଙ୍କୁ ଆଣିହେବ ।" "ତା'ପରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରି, ପୁଜାରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦେଇଲେ । କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଭୟରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେନାହିଁ, ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ । ପରେ ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ତାପସଙ୍କୁ ଆଣିବୁ, କୌଣସି ଦୋଷ ହେବ ନାହିଁ ।'" "ଏହିପରି ରୋମପଦ ରାଜାଙ୍କ ଉପାୟରେ, ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗଙ୍କୁ ବେଶ୍ୟାମାନେ ଆଣିଲେ, ବର୍ଷା ହେଲା, ଏବଂ ଶାନ୍ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଗଲା । ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗ ତୁମର ଜାମାତା ହେଲେ ଓ ତୁମକୁ ପୁଅ ଦେବେ—ଏହିପରି ସନତ୍କୁମାର କହିଥିଲେ ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "କିପରି ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ମୋତେ କହ ।" ଏବେ ବାଳକାଣ୍ଡର ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ । ରାଜାଙ୍କ ଅନୁରୋଧକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସୁମନ୍ତ୍ର କହିଲେ, "ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଠିକ୍ କିପରି ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗଙ୍କୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ ।" "ରୋମପଦ ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁଜାରୀ ସହ କହିଲେ, 'ଆମେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିଛୁ ।'" "ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗ ବନରେ ତପସ୍ୟା ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ, ସେ ନାରୀ, ଭୋଗବିଲାସ କିମ୍ବା ଲୋକିକ ଆନନ୍ଦ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ ।" "ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନଗରକୁ ଆଣିବାକୁ ଆମେ ଚିନ୍ତା କରିଛୁ ।" "ସୁନ୍ଦର ବେଶ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କର ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଣିବେ, ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଇବେ ।" "ରାଜା କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ', ଏବଂ ପୁଜାରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ଉପାୟ ଅନୁସରଣ କଲେ ।" "ଏହିପରି ଶୁଣି, ବେଶ୍ୟାମାନେ ବଡ଼ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଆଶ୍ରମ ପାଖରେ ଥିବା ତାପସ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ।" "ସେ ତାପସ ପିତାଙ୍କୁ ସହ ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିଲେ, ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଉନଥିଲେ ।" "ଜନ୍ମରୁ ସେ କେବେ ନାରୀ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନଗର ଲୋକ କିଏ ଦେଖିନଥିଲେ ।" "ସେମାନେ ଅନେକ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇ, ତାପସ ପୁଅଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—'ତୁମେ କିଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ? ଏଠାରେ କଣ କରୁଛ? ଏହି ଭୟଙ୍କର ବନରେ ଏକା ଘୁରୁଛ—ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ।'" "ଏହି ଅପୂର୍ବ ରୂପବତୀ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କଲେ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କ ପିତା ବିଷୟରେ ଏମାନୋ କହିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ ।