ପାହାଡ଼ ଗୁହାରୁ ସିଂହ ମାନେ ଯେମିତି ବାହାରିଆସନ୍ତି, ସେହିଭଳି ରାମ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗୃହରୁ ବାହାରିଲେ। ବାହାର ଦ୍ୱାରରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନରେ ଦଢ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏପରେ ମଧ୍ୟମ କକ୍ଷରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମିତ୍ରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ସମସ୍ତ ଅଭିଯାନକାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଓ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ। ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଓ ପୁରୁଷସିଂହ ରାମ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ, ଯାହା ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା। ସେଇ ରଥ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ରତ୍ନ ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଉତ୍ତମ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତରୁଣ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ବାୟୁ ପରି ତ୍ୱରିତ, ଶ୍ୟାମ ଘୋଡ଼ାମାନେ ରଥକୁ ଟାଣୁଥିଲେ, ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଘବ ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ, ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୋଭା ଯୁକ୍ତ ଚାମର ଧରି ତାଙ୍କ ସହ ଚଳିଥିଲେ, ଏବଂ ରାମ ନିଜ ଗୃହରୁ ବାହାରିଲେ, ଯେମିତି ଚନ୍ଦ୍ର ମହାମେଘ ମାଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଅସିଥାଏ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରଥର ପଛରେ ଚଢ଼ି ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ଏକ ବିପୁଳ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ରାମଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ସମୟରେ ଚାରିପାଖରେ ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ କରିଥିଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ଭାରୀ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ; ସାନ୍ଦଲ ଓ ଅଗରୁ ଲଗାଇଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପ୍ରଥମେ ଯାଉଥିଲେ। ତଳୂଆ ଓ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ଧୁ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆଶାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ; ତାପରେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ଗାୟକମାନଙ୍କ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ପଥରେ ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ରାଜମହଳର ବିଭିନ୍ନ ୱିଣ୍ଡୋରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଅଳଙ୍କୃତ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲେ। ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାମ ପ୍ରଚୁର ଫୁଲରେ ଭର୍ଷିତ ହେଉଥିଲେ; ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗରେ ଦୋଷ ନଥିବା ଶୋଭାମୟ ଥିଲେ, ଏବଂ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ। ମହଳ ଓ ଭୂମିରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ: "ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ମାତା କୌଶଲ୍ୟା ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ।" "ତୁମେ ଏହି ସଫଳ ଯାତ୍ରା କରୁଛ, ପୌରୁଷାନୁକ୍ରମ କିଙ୍ଗଡ଼ମ ଲାଭ କରୁଛ, ଏବଂ ସୀତା, ସମସ୍ତ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ଅଛନ୍ତି।" ସେମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟା, ସମସ୍ତ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କଲେ; ନିଶ୍ଚୟ ରାନୀ କୌଶଲ୍ୟା ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ ରାମଙ୍କ ସହ ଏମିତି ଏକତା ପାଇଲେ, ଯେମିତି ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ; ଏଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ରାମ ରାଜପଥରେ ଚଳିଥିବା ବେଳେ ମହଳ ତଲାରୁ ନାରୀମାନେ ମଧୁର କଥା କହୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ରାଘବ ସମାବେଶ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଲୋଚନା ଶୁଣିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ମନର ଭାବକୁ ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରୁଥିଲେ; ସମସ୍ତ ପୌର ଲୋକ ଆନନ୍ଦ ଭରିଥିଲେ। "ଆଜି ରାଘବ ସମୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି, ବହୁତ ରାଜସମ୍ମାନ ପାଇବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି; ସେ ଆମର ରାଜା ହେବେ, ତେଣୁ ଆମେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।" "ଏହି ରାଜ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଶାସନ କରିବେ, ଏହା ପ୍ରଜାମାନେ ପାଇଁ ବଡ଼ ସୌଭାଗ୍ୟ; ଏହି ପୁରୁଷସିଂହ ରାଜା ଥିବାବେଳେ କେହି କେବେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ ଦେଖିବେ ନାହିଁ।" ଘୋଡ଼ାମାନେ ଗ୍ରାମର ଧ୍ୱନି ପରି ହ୍ରେଷାଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ, ହାତୀମାନେ ଥିଲେ, ଶୁଭ ଗାୟକ ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆଗକୁ ଚାଲୁଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଦ୍ୟକାରମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ରାମ ଏପରି ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ବଢ଼ୁଥିଲେ, ଯେପରି ବୈଶ୍ରବଣ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ। ରାମ ମହାନ ରାଜପଥକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ କରିଥିଲେ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ରାସ୍ତା ରତ୍ନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀରେ ଭରିଥିଲା, ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୋଭାମୟ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମ ରଥରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଆନନ୍ଦିତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଥିଲେ, ରଥ ଧ୍ୱଜପତାକା ଓ ଶୁଭ୍ର ଧୂପର ଗନ୍ଧରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ମହାନ ରାମ ଏହି ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଲୋକମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଘରମାନେ ମେଘ ପରି ଶୁଭ୍ର ଚମକୁଥିଲେ। ରାମ ରାଜପଥରେ ଯାଉଥିଲେ, ମଧ୍ୟଭାଗ ଧୂପର ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା, ସାନ୍ଦଲ ଓ ଅଗରୁ ତଳ ତଳରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ଗନ୍ଧ, ଲିନେନ ଓ କପାସ ରେଶମ, ଅଭେଦିତ ମୁକ୍ତା ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସେ ଏହି ଅତି ଶୋଭାମୟ ଓ ଅନବରୋଧିତ ରାଜପଥକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଖାଦ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସେ ଏହି ରାଜପଥକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେଖନ୍ତି, ଦଧି, ଚାଉଳ, ଯବ ଓ ଧୂପ, ସାନ୍ଦଲ ଓ ଅଗରୁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଚତୁର୍ମୁଖୀ ରାସ୍ତା ସଦା ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧରେ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲା; ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ବାଣୀ କହୁଥିଲେ। ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ଚାଲିଥିଲେ, ସେହିପରି ଚାଲିଥିଲେ। ଲୋକମାନେ କହୁଥିଲେ: "ଆଜି ତୁମେ ଅଭିଷେକ ହେଲେ, ଏହି ପଥକୁ ରକ୍ଷା କର; ଯେପରି ଆମକୁ ତୁମର ବାପା ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ଏବେ ରାମ ରାଜା ହେଲେ ଆମେ ସବୁଠୁ ଆନନ୍ଦରେ ବଞ୍ଚିବା।" "ଆମକୁ ଏବେ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ବଡ଼ ଧନର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ରାମ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବେ, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ।" "ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଚାଉଁଥିବା ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଘଟଣା; ତାଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପ ଅସୀମ।" ଏଭଳି ଶୁଭ ବାଣୀ, ବନ୍ଧୁ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହୁଥିଲେ, ତାହା ଶୁଣି ରାମ ମହାନ ରାଜପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମନ କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ୟଠାରେ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନ ଥିଲା; ସେ ଯେଉଁଠି ଚାଲୁଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଥିଲା।