ସୀତା ଶୁଭ କୌଳୀନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ରାମଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ତାପରେ ରାମ ଗୃହରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ସୁମନ୍ତଙ୍କ ସହିତ ବାହାରିଲେ। ପାହାଡ଼ ଗୁହାରୁ ସିଂହ ମାନେ ଯେମିତି ନିକଳନ୍ତି, ଏମିତି ରାମ ବାହାରିବା ସମୟରେ ଦ୍ୱାରରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଜୋଡ଼ି ହାତରେ ଉଭୟ ଅଙ୍ଗୁଳି ମିଳାଇ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖିଲେ। ମଧ୍ୟମ କକ୍ଷରେ ରାମ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀ ମିତ୍ରମାନେ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅନୁରୋଧକମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଇ ସ୍ବାଗତ କଲେ। ଏହାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଓ ନରସିଂହ ରାମ ଚମକଦାର ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା। ରଥ ମେଘର ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଭଳି ଚମକି ଚକ୍ଷୁକୁ ହେଉଥିଲା। ରଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ତରୁଣ ହାତୀର ଭଳି ଦୃଢ଼ ଏବଂ ବାୟୁର ଭଳି ତୀବ୍ର; ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ହରିତ ବର୍ଣ୍ଣର ଥିଲେ, ଯେମିତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ। ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଘବ ଶୀଘ୍ର ଚଢ଼ି ରଥରେ ବସିଲେ, ଆକାଶରେ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି ବାହାରିଲେ। ରାମ ଗୃହରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ମେଘ ମାଧ୍ୟରୁ ବାହାରିବା ପରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୋଭିତ ପଙ୍ଖା ହାତରେ ରାମଙ୍କ ସହିତ ରଥରେ ଯାଉଥିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରଥର ପଛ ଚଢ଼ି ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ତାପରେ ଏକ ଉତ୍ସାହିତ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ରାମ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଲୋକମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଏକଠା ହେଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନେ, ପାହାଡ଼ର ଭଳି ବିଶାଳ, ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଲେ। ଏଭଳି ଶତ ଏବଂ ହଜାର ଲୋକ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ସାନ୍ଧୁର ଓ ଅଗ୍ରୁ ଲଗାଇ ସେନାମାନେ ପ୍ରଥମେ ଆଗରେ ଚାଲିଲେ। ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବୀରମାନେ ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ ହାତରେ ଆଶା ଭରା ହୃଦୟରେ ଆଗକୁ ଯାଉଥିଲେ; ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ବାର୍ଦ୍ଦମାନେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ପଥରେ ନାୟକମାନେ ସିଂହର ଭଳି ଦହାଡ଼ ଦେଉଥିଲେ, ରାଜପ୍ରାସାଦର ଜନାନାରେ ଉପସ୍ଥିତ ନାରୀମାନେ ଶୋଭିତ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାମ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ନାରୀମାନେ ଫୁଲର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ; ରାମଙ୍କ ଦେହ ଦୋଷ ରହିତ ଥିଲା, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ। ପ୍ରାସାଦ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଉତ୍ତମ କଥା ଦେଇ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ: "ନିଶ୍ଚୟ କୌଶଳ୍ୟା ମାତା ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି, ମାତାମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ରାମ!" "ତୁମେ ଆଜି ବଂଶୀୟ ସିଂହାସନ ଓ ଯାତ୍ରାରେ ସଫଳ ହେଉଛ; ସୀତା, ସମସ୍ତ ଗୃହଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।" ନାରୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହଣୀ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ; ନିଶ୍ଚୟ ରାଜରାଣୀ ଗତଜନ୍ମରେ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସୀତା ରାମ ସହିତ ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସହିତ ଯୋଗ ହେବା ପରି ଏକତା ପାଇଛନ୍ତି; ଏଭଳି ରାମ ରାଜପଥରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ନାରୀମାନେ ପ୍ରାସାଦ ଦ୍ୱାରରୁ ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଲେ। ଏଠାରେ ରାଘବ ଜନସମାବେଶର କଥାବାର୍ତା ଶୁଣିଲେ, ନଗରର ଆନନ୍ଦିତ ନାଗରିକମାନେ ନିଜ ଭାବ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ। "ଆଜି ରାଘବ ଶ୍ରୀ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି; ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ, ସେ ଆମ ରାଜା ହେବେ।" "ଏହି ରାଜା ଦୀର୍ଘକାଳ ରାଜ୍ୟ କରିବେ, ଏହା ଜନମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ; ଏହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ତଳେ କେହି ଦୁଃଖ, ଅପ୍ରିୟ ଦେଖିବେନି।" ଘୋଡ଼ାମାନେ ଗ୍ରାମର ଭଳି ହିନ୍ନାଇ କରୁଥିଲେ, ହାତୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବାର୍ଦ୍ଦମାନେ ଆଗକୁ ଚାଲିଥିଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଳ୍ପୀମାନେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ଯେମିତି ପ୍ରଶଂସା ମିଳେ। ରାମ ମହାପଥ ଦେଖିଲେ, ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ; ଚଉକ ରତ୍ନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁରେ ଶୋଭିତ, ଶୁଧ୍ଧ ଚମକି ଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଆଯାଉଛି। ରାମ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଆନନ୍ଦିତ ମିତ୍ରମାନେ ଚାରିପାଖରେ, ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକା ଲାଗିଥିଲା, ନିମ୍ନ ମୂଲ୍ୟ ଧୂପର ଘ୍ରାଣ ହେଉଥିଲା। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ, ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼, ଘରମାନେ ମେଘର ଭଳି ଧୂସର ଚମକ ଦେଉଥିଲା। ରାମ ରାଜପଥରେ ଯାଉଥିଲେ, ମଧ୍ୟ ଧୂପର ଘ୍ରାଣ ଏବଂ ସାନ୍ଧୁର, ଅଗ୍ରୁ ଦେଉଥିଲା। ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ଘ୍ରାଣ, ଲିନେନ ଓ କପାସ ଶିଳ୍ପ, ଅଅନ୍ନ ମୁକ୍ତା, ଦୀପ୍ତିମାନ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଥିଲା। ରାମ ଦେଖିଲେ ଏହି ଅବରୋଧ ନଥିବା ଶୋଭାମୟ ରାଜପଥ, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଖାଦ୍ୟରେ ଢ଼କି ଥିଲା, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଦୁଇଁ। ରାମ ଦେଖିଲେ ରାଜପଥ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ଵର୍ଗର ଭଳି, ଦହି, ଚାଉଳ, ଜାଉ ଦେଇ ପୂଜା ହୋଇଥିଲା; ଧୂପ, ସାନ୍ଧୁର ଓ ଅଗ୍ରୁ ଘ୍ରାଣ ହେଉଥିଲା। ଚଉକ ସଦା ପ୍ରଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଘ୍ରାଣରେ ପୂଜିତ ହୋଇଥିଲା; ରାମ ମିତ୍ରମାନେ ଦେଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଶୁଣିଲେ। ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ, ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେମିତି କରିଥିଲେ, ଏମିତି ଯାଉଥିଲେ। "ଆଜି ତୁମେ ଅଭିଷେକିତ ହେଲେ, ଏହି ପଥକୁ ସୁରକ୍ଷା କର; ଆମେ ତୁମର ପିତା ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ଅନୁଶାସିତ ହୋଇଥିଲୁ; ଏବେ ରାମ ରାଜା ହେଲେ, ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ରହିବୁ।" "ଏବେ ଆମେ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଧନ ଚାହିଁ ନାହିଁ; ରାମ ରାଜ୍ୟରେ ବସିଲେ, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ।" "ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ସୀମାରହିତ।" ମିତ୍ରମାନେ ଦେଇଥିବା ଶୁଭ କଥା ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଶୁଣି ରାମ ମହାପଥରେ ଯାଉଥିଲେ। କେହି ମନ କିମ୍ବା ଚକ୍ଷୁ ରାମଠାରୁ ହଟେଇପାରିଥିଲେନି, ରାମ ଯାଉଥିଲେ। ଯେ କେହି ରାମକୁ ଦେଖୁନାହିଁ, କିମ୍ବା ଯେଉଁକୁ ରାମ ଦେଖୁନାହିଁ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇଥିଲେ, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଅପମାନିତ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମ ସମସ୍ତ ଜନ ଓ ସମସ୍ତ ବୟସ୍ ସମୂହ ପ୍ରତି କରୁଣା ଦେଖାନ୍ତି, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରାସାଦମାନେ ମେଘର ଭଳି ଧୂସର, ମଣି ଜାଳିରେ ଶୋଭିତ, ଆକାଶକୁ ଢ଼କିବା ପରି ଉଠିଥିଲେ।